سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است که روش دریافت اطلاعات معاملات موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم تغییر کرده و بخشی از این اطلاعات از طریق فرم الکترونیکی جزئیات اطلاعات معاملات در اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده و کارپوشه سامانه مؤد...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ صورت معاملات فصلی یکی از قدیمی‌ترین تکالیف مالیاتی فعالان اقتصادی در ایران است که بر اساس ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم، مؤدیان را ملزم به ارائه فهرست خرید و فروش خود به سازمان امور مالیاتی می‌کند. در سال‌های گذشته، این گزارش از طریق سامانه‌ای مستقل به نشانی tax.gov.ir ثبت می‌شد، اما با گسترش سامانه مؤدیان و صورتحساب‌های الکترونیکی، رویکرد سازمان تغییر کرده است.
در سال ۱۴۰۵، مؤدیان باید توجه داشته باشند که صرفاً مراجعه به فرآیند قدیمی کافی نیست و تکالیف مرتبط با سامانه مؤدیان و اظهارنامه ارزش افزوده نیز باید مورد بررسی قرار گیرد . در این گزارش، مسیر جدید ثبت، مهلت‌ها، جریمه‌ها و نکات مهم برای فعالان اقتصادی بررسی می‌شود.
بر اساس بخشنامه شماره ۸۰/۱۴۰۴/۲۰۰ مورخ ۵ آبان ۱۴۰۴، روش دریافت بخشی از اطلاعات معاملات موضوع ماده ۱۶۹ تغییر کرده است. اطلاعات برخی صورتحساب‌ها از طریق فرم الکترونیکی جزئیات اطلاعات معاملات در اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده و کارپوشه سامانه مؤدیان دریافت می‌شود . بنابراین، «صورت معاملات فصلی» به معنای سابق یک سامانه مستقل نیست، بلکه فرآیندی است که از مسیرهای الکترونیکی جدید تکمیل می‌شود.
مهلت قانونی ارسال اطلاعات معاملات، ۴۵ روز پس از پایان هر فصل است . بر این اساس، مهلت فصول مختلف سال به شرح زیر است:
| فصل | پایان فصل | مهلت قانونی (۴۵ روز) |
|---|---|---|
| بهار | ۳۱ خرداد | ۱۵ مرداد |
| تابستان | ۳۱ شهریور | ۱۵ آبان |
| پاییز | ۳۰ آذر | ۱۵ بهمن |
| زمستان | ۲۹ اسفند | ۱۵ اردیبهشت سال بعد |
منبع:
برای فصل تابستان ۱۴۰۵، مهلت تکمیل فرم الکترونیکی «جزئیات اطلاعات معاملات» تا پایان روز یکشنبه ۲۴ آبان‌ماه تمدید شده است. بارگذاری فایل تا شنبه ۲۳ آبان و ثبت موردی در یکشنبه ۲۴ آبان امکان‌پذیر است . مؤدیانی که تا این تاریخ نسبت به ذخیره نهایی خلاصه عملکرد اقدام کنند، مشمول بخشودگی کامل جرایم مربوط خواهند شد .
بر اساس ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم، عدم ارائه فهرست معاملات به سازمان امور مالیاتی، مشمول جریمه‌ای معادل یک درصد (۱٪) معاملاتی است که فهرست آن‌ها ارائه نشده است . این جریمه در کنار جریمه‌های دیگر (مانند ۱۰ درصد بابت عدم صدور صورتحساب یا عدم درج شماره اقتصادی) اعمال می‌شود.
نکته مهم: در برخی منابع، جریمه عدم درج شماره اقتصادی ۲ درصد ذکر شده است ، اما متن قانونی ماده ۱۶۹ و دستورالعمل‌های اجرایی، ۱۰ درصد را برای این تخلف تعیین کرده‌اند . برای اطلاع دقیق از مبلغ جریمه، بهتر است به متن قانون و بخشنامه‌های جاری مراجعه شود.
بر اساس ماده ۱۶۹ و دستورالعمل‌های مرتبط، برخی موارد از ارسال صورت معاملات فصلی معاف هستند یا نیازی به ثبت مجدد ندارند:
| مورد | وضعیت |
|---|---|
| فروش کالا و خدمات کشاورزی و دامداری | معاف |
| خرید و فروش اوراق بهادار و سهام | معاف |
| سود و کارمزد بانک‌ها و صندوق‌ها | معاف |
| جوایز و هدایا | معاف |
| صورتحساب‌های ثبت‌شده در سامانه مؤدیان | نیازی به ثبت مجدد در معاملات فصلی ندارند |
| خریدهای تأییدشده در سامانه مؤدیان | نیازی به ثبت در معاملات فصلی ندارند |
اگر خریدها توسط فروشنده در سامانه مؤدیان ثبت نشود، خریدار باید آن را در معاملات فصلی وارد کند. همچنین برای فروش‌هایی که صورتحساب صادر نشده، باید معاملات فصلی تهیه شود .
سازمان امور مالیاتی اطلاعات صورت معاملات فصلی را به سامانه «واکنش به اطلاعات (واکنش ذینفع)» منتقل می‌کند. مؤدیان می‌توانند از طریق درگاه ملی خدمات الکترونیکی به نشانی my.tax.gov.ir و مسیر «منوی اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر ← سامانه واکنش به اطلاعات ← معاملات اظهارنامه ارزش افزوده»، اطلاعات بارگذاری‌شده را بررسی و تأیید یا رد کنند .
برای نمونه، در فصل پاییز ۱۴۰۴، مهلت بررسی و تأیید اطلاعات تا ۱۰ تیر ۱۴۰۵ اعلام شده بود . این مهلت‌ها برای هر فصل به صورت جداگانه اعلام می‌شود و مؤدیان باید اطلاعیه‌های سازمان را دنبال کنند.
۱. روش قدیمی به تنهایی کافی نیست. در سال ۱۴۰۵، صرفاً ثبت در سامانه قدیمی معاملات فصلی کافی نیست و باید تکالیف مرتبط با سامانه مؤدیان و اظهارنامه ارزش افزوده نیز بررسی شود .
۲. مهلت ۴۵ روزه را جدی بگیرید. عدم ارسال در مهلت مقرر مشمول جریمه یک درصدی معاملات ارائه‌نشده است. برای فصل تابستان ۱۴۰۵، مهلت تا ۲۴ آبان تمدید شده است .
۳. اطلاعات سامانه مؤدیان را دوباره ثبت نکنید. صورتحساب‌هایی که در سامانه مؤدیان ثبت و تأیید شده‌اند، نیازی به ثبت مجدد در معاملات فصلی ندارند. ثبت تکراری می‌تواند باعث مغایرت و ایجاد مشکل در رسیدگی‌های بعدی شود .
۴. اطلاعات «واکنش به اطلاعات» را بررسی کنید. سازمان اطلاعات معاملات را به سامانه واکنش منتقل می‌کند و مؤدی باید در مهلت اعلام‌شده آن‌ها را تأیید یا رد کند. تأیید بدون بررسی می‌تواند در آینده مسئولیت‌آور باشد .
۵. به بخشودگی‌های احتمالی توجه کنید. در برخی دوره‌ها، مؤدیانی که در مهلت تمدیدشده اقدام کنند، مشمول بخشودگی جرایم می‌شوند. برای فصل تابستان ۱۴۰۵، ذخیره نهایی تا ۲۴ آبان موجب بخشودگی کامل جرایم مربوطه می‌شود .
سامانه معاملات فصلی در سال ۱۴۰۵ دیگر یک سامانه مستقل نیست و اطلاعات معاملات از طریق فرم جزئیات اطلاعات معاملات در اظهارنامه ارزش افزوده و کارپوشه سامانه مؤدیان دریافت می‌شود. مهلت قانونی ارسال، ۴۵ روز پس از پایان هر فصل است و برای تابستان ۱۴۰۵ تا ۲۴ آبان تمدید شده است.
جریمه عدم ارسال، یک درصد معاملاتی است که فهرست آن‌ها ارائه نشده است. صورتحساب‌های ثبت‌شده در سامانه مؤدیان نیازی به ثبت مجدد ندارند و مؤدیان باید اطلاعات منتقل‌شده به سامانه «واکنش به اطلاعات» را در مهلت اعلام‌شده بررسی و تأیید یا رد کنند.
مهم‌ترین اقدام برای فعالان اقتصادی: بررسی تکالیف خود در سامانه مؤدیان، عدم ثبت تکراری معاملات تأییدشده، و پیگیری اطلاعیه‌های سازمان امور مالیاتی برای مهلت‌های هر فصل.
سامانه مستقل سابق به نشانی tax.gov.ir همچنان وجود دارد، اما در ۱۴۰۵ اطلاعات از طریق فرم جزئیات اطلاعات معاملات در اظهارنامه ارزش افزوده و کارپوشه سامانه مؤدیان نیز دریافت می‌شود .
۴۵ روز پس از پایان هر فصل .
تا پایان روز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ تمدید شده است (بارگذاری فایل تا ۲۳ آبان و ثبت موردی در ۲۴ آبان) .
یک درصد معاملاتی که فهرست آن‌ها ارائه نشده است .
خیر، صورتحساب‌های ثبت‌شده و تأییدشده در سامانه مؤدیان نیازی به ثبت مجدد ندارند .
خریدار باید آن معامله را در معاملات فصلی وارد کند .
سامانه‌ای که سازمان امور مالیاتی اطلاعات معاملات را در آن بارگذاری می‌کند و مؤدی باید در مهلت مقرر آن‌ها را تأیید یا رد کند .
بله، معاملات با مبلغ پایین‌تر از حد قانونی (کمتر از ۵٪ حد نصاب معاملات کوچک) را می‌توان به صورت تجمیعی ثبت کرد .
برای معاملات با مبلغ بالاتر، باید «فهرست امتناع» تکمیل و ارسال شود تا مسئولیت جریمه به طرفی که کد اقتصادی ارائه نکرده منتقل شود .
فروش کالا و خدمات کشاورزی و دامداری، خرید و فروش اوراق بهادار، سود و کارمزد بانک‌ها و صندوق‌ها و جوایز و هدایا .
در برخی دوره‌ها، مؤدیانی که در مهلت تمدیدشده اقدام کنند، مشمول بخشودگی جرایم می‌شوند. برای تابستان ۱۴۰۵، ذخیره نهایی تا ۲۴ آبان موجب بخشودگی کامل جرایم مربوطه می‌شود .
معاملات فصلی برای شفافیت و تطبیق اطلاعات است و مالیاتی پرداخت نمی‌شود، اما اظهارنامه ارزش افزوده یک اظهارنامه مالی همراه با پرداخت است. با این حال، اعداد این دو گزارش باید با هم هماهنگ باشند .
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
