سرگیجه یکی از مشکلات شایع سلامتی است که می‌تواند به شکل احساس چرخیدن محیط، سبکی سر، ضعف یا اختلال تعادل ظاهر شود. بهترین درمان سرگیجه به علت بروز آن بستگی دارد؛ از کم‌آبی بدن و افت فشار خون گرفته تا مشکلات گوش داخلی. استراحت در محل امن، ن...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ سرگیجه ممکن است چند ثانیه طول بکشد یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. برخی افراد هنگام برخاستن از تخت یا صندلی دچار سبکی سر می‌شوند، درحالی‌که گروهی دیگر احساس می‌کنند محیط اطرافشان می‌چرخد. این دو حالت ممکن است علت‌های متفاوتی داشته باشند و به همین دلیل، روش درمان آن‌ها نیز یکسان نیست.
برای انتخاب بهترین روش درمان، باید به زمان شروع سرگیجه، مدت ماندگاری آن، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه توجه کرد. درمان خانگی در موارد خفیف می‌تواند به کاهش ناراحتی کمک کند، اما در صورت تداوم، تکرار یا همراهی سرگیجه با نشانه‌های هشدار، مراجعه به پزشک ضروری است.
اگر سرگیجه خفیف است و علامت هشدار دیگری وجود ندارد، رعایت چند نکته می‌تواند به کاهش علائم و جلوگیری از زمین‌خوردن کمک کند.
۱. بنشینید یا دراز بکشید
به‌محض شروع سرگیجه، در محلی امن بنشینید یا دراز بکشید. تا زمانی که احساس تعادل به حالت طبیعی برنگشته است، برای راه‌رفتن عجله نکنید. اگر احساس چرخش محیط دارید، استراحت در اتاقی آرام و کم‌نور ممکن است به کاهش ناراحتی کمک کند.
۲. آب بنوشید
اگر احتمال می‌دهید به دلیل کمبود مایعات، گرما یا تعریق زیاد دچار سرگیجه شده‌اید، نوشیدن آب می‌تواند مفید باشد؛ البته به شرطی که محدودیت پزشکی برای مصرف مایعات نداشته باشید.
۳. به‌آرامی تغییر وضعیت دهید
از بلندشدن ناگهانی از تخت یا صندلی خودداری کنید. ابتدا بنشینید و کمی صبر کنید؛ سپس در صورت برطرف‌شدن سرگیجه، به‌آرامی بایستید.
۴. از فعالیت‌های خطرناک دوری کنید
هنگام سرگیجه رانندگی نکنید، از ارتفاع بالا نروید و با دستگاه‌های خطرناک کار نکنید. در صورت اختلال تعادل، از یکی از اعضای خانواده کمک بگیرید.
۵. از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید
داروهای مورد استفاده برای سرگیجه به علت آن بستگی دارند. مصرف خودسرانه داروهای ضدسرگیجه یا داروهای خواب‌آور ممکن است عوارض ایجاد کند و علت اصلی مشکل را برطرف نکند.
سرگیجه یک بیماری مستقل در همه افراد نیست و ممکن است نشانه مشکلی دیگر باشد. به همین دلیل، درمان مؤثر باید متناسب با علت انتخاب شود.
| علت احتمالی | رویکرد مناسب |
|---|---|
| کم‌آبی بدن | جبران مایعات در صورت نداشتن محدودیت پزشکی |
| افت فشار هنگام برخاستن | تغییر وضعیت آهسته و بررسی علت افت فشار |
| مشکلات گوش داخلی | معاینه پزشکی و درمان متناسب با نوع اختلال |
| افت قند خون | بررسی قند خون و اقدام متناسب با وضعیت فرد |
| عوارض دارویی | بررسی داروها با پزشک یا داروساز |
| کم‌خونی | آزمایش و درمان علت زمینه‌ای |
| میگرن | ارزیابی پزشکی و درمان متناسب با میگرن |
این جدول برای آشنایی با علت‌های احتمالی است و جایگزین تشخیص پزشکی نیست. یک علامت مشابه ممکن است در افراد مختلف به دلایل متفاوتی ایجاد شود.
اگر سرگیجه بیشتر هنگام بلندشدن از تخت یا صندلی ایجاد می‌شود و پس از مدت کوتاهی کاهش می‌یابد، افت فشار خون وضعیتی یکی از علت‌های احتمالی است. کم‌آبی بدن و برخی داروها نیز می‌توانند در بروز این حالت نقش داشته باشند.
برای کاهش احتمال بروز سرگیجه، ابتدا چند لحظه روی تخت بنشینید و سپس به‌آرامی بلند شوید. اگر این حالت مرتب تکرار می‌شود، شدید است یا با غش همراه می‌شود، باید برای بررسی فشار خون و علت زمینه‌ای به پزشک مراجعه کنید.
احساس چرخیدن محیط که به آن سرگیجه چرخشی یا ورتیگو گفته می‌شود، گاهی با اختلالات گوش داخلی ارتباط دارد. در برخی افراد، تغییر وضعیت سر یا غلت‌زدن در تخت باعث شروع حمله‌های کوتاه سرگیجه می‌شود.
در زمان بروز علائم، در محلی امن بنشینید یا دراز بکشید، سر خود را ناگهانی حرکت ندهید و تا بازگشت تعادل از راه‌رفتن بدون کمک خودداری کنید.
در برخی اختلالات گوش داخلی، مانورهای درمانی مانند مانور اپلی می‌توانند مؤثر باشند؛ اما انتخاب و اجرای آن‌ها باید بر اساس تشخیص درست نوع سرگیجه انجام شود. اگر سرگیجه برای نخستین بار شدید است یا با علائم غیرمعمول همراه شده، ابتدا باید علت‌های خطرناک بررسی شوند.
دارویی که برای همه انواع سرگیجه مناسب باشد وجود ندارد. پزشک ممکن است در شرایط مشخص، دارویی برای کنترل کوتاه‌مدت سرگیجه یا تهوع تجویز کند؛ اما انتخاب دارو به علت علائم، وضعیت سلامتی فرد و داروهای مصرفی او بستگی دارد.
مصرف خودسرانه دارو ممکن است باعث خواب‌آلودگی، اختلال تعادل یا عوارض دیگر شود. همچنین داروهایی که علائم را موقتاً کاهش می‌دهند، لزوماً علت اصلی سرگیجه را درمان نمی‌کنند.
اگر سرگیجه شدید است، برای مدت طولانی ادامه دارد یا مرتب تکرار می‌شود، بهتر است به‌جای اتکا به داروهای خانگی، علت آن بررسی شود.
در بیشتر موارد، سرگیجه به علت‌های قابل‌درمان ایجاد می‌شود؛ بااین‌حال، بعضی نشانه‌ها ممکن است بیانگر یک وضعیت اورژانسی باشند.
در صورت بروز سرگیجه ناگهانی و شدید همراه با هر یک از علائم زیر، فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
در صورت بروز این علائم، منتظر برطرف‌شدن خودبه‌خودی سرگیجه نمانید و برای مراجعه به مرکز درمانی رانندگی نکنید.
اگر سرگیجه مرتب تکرار می‌شود، علت مشخصی ندارد یا فعالیت‌های روزانه را مختل کرده است، مراجعه به پزشک عمومی می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد. پزشک بر اساس شرح حال و معاینه، در صورت نیاز بررسی فشار خون، قند خون، کم‌خونی، عوارض دارویی یا اختلالات گوش داخلی را پیشنهاد می‌کند.
اگر سرگیجه با کاهش شنوایی، وزوز گوش یا علائم مشخص گوش همراه باشد، ممکن است ارزیابی متخصص گوش، حلق و بینی لازم شود. وجود علائم عصبی نیز نیازمند بررسی فوری و متناسب با شرایط بیمار است.
بهترین درمان فوری سرگیجه به علت آن بستگی دارد. نشستن یا درازکشیدن در محل امن، نوشیدن آب در صورت احتمال کم‌آبی و بلندشدن آهسته می‌تواند در برخی موارد به کاهش علائم کمک کند. بااین‌حال، سرگیجه ناشی از افت فشار، اختلال گوش داخلی، کم‌خونی یا عوارض دارویی ممکن است به درمان متفاوتی نیاز داشته باشد.
اگر سرگیجه شدید، مداوم یا تکرارشونده است، باید علت آن بررسی شود. در صورت همراهی سرگیجه با ضعف اندام‌ها، اختلال گفتار، سردرد شدید، درد قفسه سینه یا ناتوانی در راه‌رفتن، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
۱. سریع‌ترین راه کاهش سرگیجه در خانه چیست؟
در موارد خفیف، نشستن یا درازکشیدن در محل امن، استراحت و پرهیز از حرکات ناگهانی می‌تواند کمک‌کننده باشد. درمان قطعی به علت سرگیجه بستگی دارد.
۲. آیا نوشیدن آب سرگیجه را برطرف می‌کند؟
اگر سرگیجه ناشی از کم‌آبی باشد، جبران مایعات می‌تواند کمک کند؛ اما آب‌خوردن همه علت‌های سرگیجه را درمان نمی‌کند.
۳. برای سرگیجه چه دارویی بخوریم؟
داروی مناسب باید با توجه به علت سرگیجه تعیین شود. مصرف خودسرانه داروهای ضدسرگیجه توصیه نمی‌شود.
۴. سرگیجه هنگام بلندشدن از خواب به چه علت است؟
یکی از علت‌های احتمالی، افت فشار خون هنگام تغییر وضعیت است. کم‌آبی و برخی داروها نیز ممکن است نقش داشته باشند.
۵. آیا سرگیجه ناشی از گوش داخلی درمان دارد؟
بله. درمان به نوع اختلال بستگی دارد و ممکن است شامل مانورهای تخصصی، تمرین‌های تعادلی یا درمان‌های دیگر باشد.
۶. چه زمانی برای سرگیجه باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سرگیجه تکرار می‌شود، طول می‌کشد، شدید است یا با مشکلات شنوایی و سایر علائم همراه است، ارزیابی پزشکی ضروری است.
۷. آیا سرگیجه می‌تواند نشانه سکته مغزی باشد؟
در برخی موارد، بله. سرگیجه ناگهانی همراه با اختلال گفتار، ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها، دوبینی یا ناتوانی در راه‌رفتن نیازمند اقدام اورژانسی است.
۸. آیا استراحت در اتاق تاریک به سرگیجه کمک می‌کند؟
در برخی حملات سرگیجه چرخشی، استراحت در محیط آرام و کم‌نور ممکن است علائم را کاهش دهد؛ اما علت اصلی را لزوماً درمان نمی‌کند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
