سن بازنشستگی ۱۴۰۵ با اجرای ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت، بیش از گذشته به میزان سابقه بیمهپردازی افراد وابسته شده است. برخلاف برخی برداشتها، این قانون بهطور مستقیم سن قانونی بازنشستگی را برای همه افراد افزایش نداده، بلکه برای برخی ب...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ موضوع سن بازنشستگی در سال ۱۴۰۵ به یکی از مهمترین پرسشهای بیمهشدگان و شاغلان تبدیل شده است. اجرای ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت باعث شده شرایط سابقه لازم برای بازنشستگی برخی گروهها تغییر کند و بسیاری از بیمهشدگان بخواهند بدانند با چند سال سابقه و در چه سنی میتوانند از بازار کار خارج شده و مستمری دریافت کنند.
نکته مهم این است که عبارت «افزایش سن بازنشستگی» در بسیاری از خبرها به کار میرود، اما از نظر مقررات، موضوع اصلی ماده ۲۹ افزایش سنوات الزامی بیمهپردازی برای گروههایی از بیمهشدگان است. سازمان تأمین اجتماعی نیز اعلام کرده که شرط سنی مقرر در قوانین جاری تغییر نکرده و افزایش سابقه موردنیاز با رسیدن مردان به ۶۲ سال و زنان به ۵۵ سال متوقف میشود.
پاسخ به این سؤال برای همه بیمهشدگان یکسان نیست؛ زیرا شرایط بازنشستگی به سن، سابقه پرداخت حق بیمه، نوع شغل و صندوق بیمهای بستگی دارد.
بر اساس ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم، سابقه الزامی بیمهپردازی برای گروههایی از بیمهشدگان افزایش پیدا کرده است. با این حال، قانون سقفی برای اجرای این افزایش در نظر گرفته است؛ به این معنا که افزایش سنوات موردنیاز نمیتواند باعث شود فرد از سقف سنی تعیینشده عبور کند. در اجرای این حکم، این افزایش برای مردان تا ۶۲ سالگی و برای زنان تا ۵۵ سالگی متوقف میشود.
بنابراین نمیتوان گفت «سن بازنشستگی همه افراد به ۶۲ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان تغییر کرده است». این برداشت دقیق نیست.
ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم، میزان سابقه اضافی موردنیاز را بر اساس سابقه بیمهپردازی فرد تعیین کرده است.
بر اساس متن قانون:
| سابقه بیمهپردازی | افزایش سنوات موردنیاز |
|---|---|
| بیش از ۲۸ سال | افزایش سنوات شامل فرد نمیشود |
| ۲۵ تا ۲۸ سال | به ازای هر سال، ۲ ماه |
| ۲۰ تا ۲۵ سال | به ازای هر سال، ۳ ماه |
| ۱۵ تا ۲۰ سال | به ازای هر سال، ۴ ماه |
| کمتر از ۱۵ سال | ۵ سال به سابقه الزامی اضافه میشود |
این افزایشها بر اساس وضعیت سابقه فرد در زمان اجرای قانون محاسبه میشوند و در عین حال سقف سنی ۶۲ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان در اجرای افزایش سابقه لحاظ میشود.
خیر؛ این نکته از مهمترین مواردی است که باید درباره سن بازنشستگی ۱۴۰۵ مورد توجه قرار گیرد.
طبق توضیح معاون بیمهای سازمان تأمین اجتماعی، شرط سنی مقرر در قوانین جاری بازنشستگی تغییر نکرده است. عدد ۶۲ سال در ماده ۲۹ به عنوان سقف سنی اجرای افزایش سابقه بیمهپردازی برای مردان مطرح است، نه اینکه تمام مردان الزاماً باید تا ۶۲ سالگی کار کنند.
بنابراین فردی که طبق یکی از مقررات موجود زودتر واجد شرایط بازنشستگی باشد، لزوماً به دلیل قانون جدید مجبور به ادامه کار تا ۶۲ سالگی نیست.
در مورد زنان نیز عدد ۵۵ سال در ماده ۲۹ به عنوان سقف توقف افزایش سابقه بیمهپردازی مطرح شده است.
به عبارت دیگر، اجرای افزایش سابقه موضوع ماده ۲۹ با رسیدن بیمهشده زن به ۵۵ سالگی متوقف میشود. این موضوع به معنای آن نیست که همه زنان باید دقیقاً در ۵۵ سالگی بازنشسته شوند. شرایط سابقه و مقررات مربوط به نوع بیمه و شغل همچنان اهمیت دارد.
یکی از مهمترین گروهها، بیمهشدگانی هستند که هنگام اجرای قانون بیش از ۲۸ سال سابقه بیمهپردازی داشتهاند.
طبق ماده ۲۹، برای این گروه سنوات الزامی جدیدی اضافه نمیشود. سازمان تأمین اجتماعی نیز در بخشنامه مربوط به اجرای ماده ۲۹ اعلام کرده است که بیمهشدگان دارای بیش از ۲۸ سال سابقه پرداخت حق بیمه از تغییرات سابقه موضوع این ماده خارج هستند.
بنابراین میزان سابقه فرد در زمان اجرای قانون، نقش مهمی در تعیین شرایط او دارد.
برای بیمهپردازانی که در زمان اجرای قانون بین ۲۵ تا ۲۸ سال سابقه دارند، به ازای هر سال باقیمانده تا بازنشستگی، دو ماه به سنوات الزامی بیمهپردازی اضافه میشود.
برای مثال، اگر فردی در گروه مشمول این بند قرار بگیرد، میزان سابقه موردنیاز او مطابق سازوکار تعیینشده در قانون افزایش پیدا میکند؛ اما این افزایش نیز مشمول سقف سنی مقرر در ماده ۲۹ است.
افرادی که در زمان اجرای قانون بین ۲۰ تا ۲۵ سال سابقه بیمهپردازی دارند، به ازای هر سال، سه ماه به سنوات الزامی بیمهپردازی آنان اضافه میشود.
در نتیجه این گروه باید وضعیت سابقه خود را با مقررات جدید تطبیق دهند تا مشخص شود زمان رسیدن آنها به شرایط بازنشستگی چگونه تغییر میکند.
طبق ماده ۲۹، برای بیمهپردازانی که ۱۵ تا ۲۰ سال سابقه دارند، به ازای هر سال تا زمان بازنشستگی، چهار ماه به سنوات الزامی اضافه میشود.
این گروه از بیمهشدگان باید به این نکته توجه داشته باشند که میزان سابقه آنها در زمان اجرای قانون، مبنای تعیین میزان افزایش سنوات خواهد بود.
برای افرادی که در زمان اجرای قانون کمتر از ۱۵ سال سابقه بیمهپردازی داشتهاند، قانون پنج سال به سنوات الزامی بیمهپردازی اضافه میکند.
البته این افزایش نیز مطلق نیست و با سقفهای سنی تعیینشده در ماده ۲۹ همراه است.
یکی دیگر از سؤالات مهم درباره سن بازنشستگی ۱۴۰۵ مربوط به شاغلان مشاغل سخت و زیانآور است.
بر اساس توضیح سازمان تأمین اجتماعی، ایثارگران، معلولان و شاغلان مشاغل سخت و زیانآور مشمول تغییرات سابقه موضوع ماده ۲۹ نیستند و مقررات خاص مربوط به آنها همچنان مورد توجه قرار میگیرد.
بنابراین نمیتوان شرایط این گروه را با بیمهشدگان عادی یکسان دانست.
قانون برنامه هفتم موضوع اصلاح صندوقهای بازنشستگی را دربرمیگیرد، اما شرایط دقیق بازنشستگی در صندوقهای مختلف میتواند متفاوت باشد.
برای نمونه، تأمین اجتماعی مقررات و بخشنامه اجرایی خاص خود را درباره نحوه اعمال ماده ۲۹ صادر کرده است. بنابراین فردی که تحت پوشش تأمین اجتماعی است باید مقررات سازمان تأمین اجتماعی را بررسی کند و کارکنان سایر صندوقها نیز باید ضوابط صندوق مربوط به خود را ملاک قرار دهند.
در مقررات تأمین اجتماعی، مسیرهای مختلفی برای بازنشستگی وجود داشته است.
برای نمونه، در مقررات مربوط به تأمین اجتماعی، یکی از شرایط متداول، ۶۰ سال سن برای مردان و ۵۵ سال برای زنان همراه با ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه بوده است. همچنین برای برخی شرایط، بازنشستگی با سابقه و سن متفاوت امکانپذیر بوده است.
به همین دلیل برای تعیین زمان دقیق بازنشستگی یک فرد، صرفاً دانستن سن کافی نیست و باید سابقه بیمه، نوع شغل و مقررات حاکم نیز بررسی شود.
در مقررات تأمین اجتماعی، برای بیمهشدگانی که ۳۵ سال سابقه پرداخت حق بیمه دارند، امکان بازنشستگی بدون محدودیت سنی پیشبینی شده بود.
با این حال، در بررسی شرایط هر فرد باید مقررات جاری و تغییرات ناشی از برنامه هفتم نیز در نظر گرفته شود؛ بنابراین استناد به یک شرط قدیمی بدون بررسی وضعیت فعلی میتواند باعث اشتباه شود.
اجرای ماده ۲۹ از موضوعاتی بود که طی سالهای گذشته درباره زمان آغاز آن بحث شده است. در نهایت، سازمان تأمین اجتماعی در بخشنامه اجرایی خود نحوه اعمال افزایش سابقه را برای بیمهشدگان مشخص کرد و اعلام شد که شرط سنی قوانین جاری تغییر نکرده است.
در نتیجه، در سال ۱۴۰۵ باید شرایط بازنشستگی را با توجه به ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم و بخشنامههای اجرایی مربوط بررسی کرد.
در شهریور ۱۴۰۵ خبری درباره توافق دولت و مجلس برای امکان بازنشستگی افراد تحت پوشش صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر با ۱۰ سال پرداخت بیمه و ۷۰ سال سن منتشر شد.
طبق این گزارش، این موضوع به عنوان طرح پیشنهادی برای اصلاح ماده ۵۷ قانون احکام دائمی مطرح شده و قرار بوده مجلس اصلاح قانونی لازم را انجام دهد. بنابراین نباید آن را با شرایط فعلی بازنشستگی تمام بیمهشدگان کشور یکسان دانست.
مهمترین نکته درباره سن بازنشستگی ۱۴۰۵ این است که قانون جدید را نباید به شکل ساده «افزایش سن بازنشستگی همه به ۶۲ سال» تفسیر کرد.
بر اساس ماده ۲۹ قانون برنامه هفتم، میزان سابقه لازم برای بازنشستگی برخی بیمهپردازان افزایش پیدا کرده و مقدار این افزایش به سابقه فرد بستگی دارد. برای افراد دارای بیش از ۲۸ سال سابقه، افزایش سنوات موضوع این ماده اعمال نمیشود؛ برای سابقههای کمتر، افزایشهای دو، سه، چهار ماهه یا پنج ساله مطابق گروه سابقه در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر، سازمان تأمین اجتماعی تصریح کرده که شرط سنی قوانین جاری تغییر نکرده است و افزایش سابقه بیمهپردازی با رسیدن مردان به ۶۲ سال و زنان به ۵۵ سال متوقف میشود.
بنابراین برای اینکه یک بیمهشده دقیقاً بداند چه سالی و با چه میزان سابقه میتواند بازنشسته شود، باید حداقل سه مورد یعنی سن فعلی، میزان سابقه بیمه و نوع صندوق یا شغل را همزمان در نظر گرفت.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
