به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ جواد آل حبیب کارشناس ارشد روانشناسی بالینی در یاداشتی درباره خوشبختی نوشت: در سالهای اخیر، بسیاری از توصیههای مربوط به خوشبختی بر خودشناسی، استقلال فردی و تمرکز بر خواستههای شخصی تأکید کردهاند. با این حال، برخی از رواندرمانگران معتقدند که نباید نقش ارتباطات انسانی را در احساس شادی و رضایت از زندگی نادیده گرفت؛ چراکه انسانها برای زندگی و رشد به ارتباط با دیگران نیاز دارند.
جواد آل حبیب، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر خوشبختی، حضور در کنار دیگران و برخورداری از روابط سالم و رضایتبخش است.
به گفته او، روابط خانوادگی، دوستیها و ارتباط عاطفی با شریک زندگی، بخش مهمی از احساس رضایت و آرامش انسان را شکل میدهند. بنابراین، نمیتوان خوشبختی را صرفاً در موفقیتهای فردی یا تمرکز بر دنیای درونی جستوجو کرد.
مهمترین عامل تأثیرگذار بر خوشبختی، بودن در کنار دیگران و داشتن روابط خوب با آنهاست. دایره ارتباطات اجتماعی ما باید فراتر از چند گلدان گل و یک گربه باشد! توانایی ما در سازگاری با دیگران و کنار آمدن با فراز و نشیبهای روابط انسانی، نقش مهمی در رضایت از زندگی دارد. شاید راز خوشبختی درست در آدمهایی باشد که کنارمان زندگی میکنند.
اگر فرمول مشخصی برای رسیدن به خوشبختی وجود داشت، احتمالاً بیشتر ما مو به مو از آن پیروی میکردیم. چنین فرمولی میتوانست به یک تجارت جهانی و پرسود تبدیل شود و در کشورهای مختلف به فروش برسد. حتی شاید میشد آن را بهصورت آنلاین سفارش داد یا در مدارس و دانشگاهها آموزش داد.
اما خوشبختی دستورالعمل مشخصی ندارد و نمیتوان آن را با ارسال رایگان دو روزه از فروشگاه اینترنتی سفارش داد!
پس خوشبختی از کجا میآید؟ آیا از پیدا کردن معنا و هدف در زندگی کوتاهمان سرچشمه میگیرد؟ یا از داشتن شغلی رضایتبخش؟ از معنویت و ارتباط با دنیای درونی؟ از عشق و محبت؟ یا شاید از منبع دیگری؟
این روزها به نظر میرسد بیشتر توصیههایی که برای افزایش خوشبختی ارائه میشوند، بر تقویت فردیت و تمرکز بر خود تأکید دارند.
چندین دهه است که تحت تأثیر فرهنگ خودیاری و روانشناسی عامهپسند قرار گرفتهایم؛ فرهنگی که به ما میگوید برای خوشبخت شدن باید بیشتر به درون خودمان توجه کنیم و خودمان را در اولویت قرار دهیم. شبکههای اجتماعی نیز بهشدت این طرز فکر را ترویج میکنند.
اما متخصصان میگویند یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر خوشبختی، حضور در کنار دیگران و داشتن رابطه خوب با آنهاست؛ البته نه لزوماً اینکه این روابط تنها علت خوشبختی باشند.
روابط خانوادگی، رابطه عاطفی و صمیمانه با شریک زندگی و دوستیها نیز اهمیت زیادی دارند.
بنابراین، اگر قصد دارید عمر طولانی داشته باشید و سالهای زیادی زندگی کنید، بهتر است دایره ارتباطات اجتماعیتان فقط به چند گلدان و یک گربه محدود نباشد! شاید لازم باشد کمی از تنهایی فاصله بگیرید و چند انسان دیگر را هم وارد زندگیتان کنید.
کتاب سال ۲۰۲۳ با عنوان «زندگی خوب: درسهایی از طولانیترین پژوهش علمی جهان درباره خوشبختی» نشان میدهد که سلامت و رضایت ما تا چه اندازه به روابط انسانی وابسته است.
برای مثال، یکی از مطالعات متعدد این پژوهش نشان داد:
«افرادی که در ۵۰ سالگی از روابط خود رضایت بیشتری داشتند، در ۸۰ سالگی از سلامت جسمی و روانی بهتری برخوردار بودند.»
به عبارت دیگر، روابط سالم و پیوندهای عاطفی قوی نهتنها به بهتر زندگی کردن ما کمک میکنند، بلکه میتوانند باعث طولانیتر شدن عمرمان نیز بشوند.
قدرت ارتباط و تعامل انسانی
توانایی ما برای سازگاری با دیگران و یاد گرفتن اینکه چگونه با فراز و نشیبهای روابط انسانی کنار بیاییم، یکی از کلیدهای اصلی رضایت از زندگی است.
وقتی با دیگران ارتباط برقرار میکنیم و خود واقعیمان را با تمام نقصها و ضعفهایمان نشان میدهیم، اما در عین حال احساس امنیت و پذیرفته شدن داریم، متوجه میشویم که خوشبختی فقط در درون خودمان خلاصه نمیشود.
این موضوع به یکی از مهمترین خواستههای زندگی بسیاری از ما اشاره دارد: پیدا کردن کسی که ما را همانطور که واقعاً هستیم بپذیرد و دوست داشته باشد.
اگر خوششانس باشیم و چنین فردی را پیدا کنیم، زندگی برایمان بسیار دلپذیرتر خواهد شد.
همچنین همه ما لذت فوقالعاده ارتباط با افرادی را تجربه کردهایم که طرز فکر و علایق مشترکی با ما دارند؛ کسانی که تجربههای ما را درک میکنند و در شور و اشتیاقهایمان شریک هستند.
سهیم شدن در لحظهها و فعالیتهای مشترک با دیگران، نهتنها احساس تنهایی را کاهش میدهد و این حس را ایجاد میکند که در تجربههای انسانی تنها نیستیم، بلکه به ما احساس امنیت نیز میبخشد.
داشتن افرادی که شاهد لحظههای مهم زندگی، موفقیتها و حتی غم و اندوه ما باشند، ارزشی بسیار فراتر از تصور دارد.
بنابراین، حتی اگر تنهایی را دوست داشته باشید، نباید فراموش کنید که ما انسانها از ابتدا موجوداتی اجتماعی بودهایم و برای بقا به یکدیگر نیاز داشتهایم.
ما طی هزاران سال در انزوا و بهدور از دیگران تکامل پیدا نکردهایم.
علاوه بر این، پژوهشها نشان میدهند که در بلندمدت، ارتباط با دیگران و پیدا کردن افرادی که بتوانیم دوستشان داشته باشیم، بیشترین معنا و ارزش را به زندگی ما میبخشد.
این روابط همچنین به شکلگیری هویت ما کمک میکنند؛ زیرا دیگران انسان بودن و ویژگیهای انسانی خودمان را به ما بازتاب میدهند.
استیون میچل، روانکاو برجسته، در کتاب خود با عنوان «مفاهیم رابطهای در روانکاوی: یکپارچهسازی» مینویسد:
«ما در شبکهای از روابط زندگی میکنیم. شناخت و درک یک انسان تنها در بستر این مجموعه روابط، چه روابط گذشته و چه روابط کنونی، امکانپذیر است.»
به عبارت دیگر، کیفیت روابط ما به شناخت بهتر خودمان کمک میکند.
بدون این روابط، احساس کمبود میکنیم و در تاریکی به دنبال چیزی میگردیم که شباهت و درک آن را فقط میتوانیم در انسانهای دیگر پیدا کنیم.
شاید وقتی این احساس همدلی و شباهت را پیدا میکنیم، در واقع به شادی و خوشبختی هم نزدیکتر میشویم.
پس بهتر است دست از جستوجوی یک فرمول پنهان و ناشناخته برای خوشبختی برداریم و به این فکر کنیم که شاید راز اصلی خوشبختی اصلاً یک پروژه فردی و انفرادی نباشد؛ بلکه در آدمهایی باشد که همین حالا کنار ما هستند.
عوامل دیگری که به خوشبختی کمک میکنند
البته برای کسانی که چندان به روابط نزدیک خانوادگی و صمیمانه اهمیت نمیدهند، عوامل مهم دیگری هم برای رسیدن به خوشبختی وجود دارد که نمیتوان آنها را نادیده گرفت.
توجه به این جنبههای پایدار زندگی و عمل کردن به آنها میتواند به افزایش رضایت و آرامش روزمره کمک کند.
برای مثال:
1. قدردانی و شکرگزاری: برای چیزهایی که در زندگی دارید، ارزش قائل باشید و بابت آنها احساس قدردانی کنید.
2. ارتباط معنوی: ارتباط خود را با برداشت و درک شخصیتان از خداوند یا یک نیروی برتر تقویت کنید.
3. داشتن هدف و معنا در زندگی: برای زندگی خود هدفهایی داشته باشید و احساس کنید کاری که انجام میدهید معنا و ارزش دارد.
به خوشبختی مانند مجموعهای از رفتارها و تمرینهایی نگاه کنید که باید هر روز انجامشان دهید؛ نه مقصدی که قرار است روزی به آن برسید یا کالایی که بتوانید به سبد خرید اینترنتیتان اضافه کنید!
فراموش نکنید که انسانها برای زندگی کاملاً جدا از دیگران ساخته نشدهاند. اگر بخشهایی از زندگی خود را با دیگران شریک شوید، احتمالاً زندگی بهتر و رضایتبخشتری خواهید داشت.
بنابراین، موضوع را صفر و یکی نبینید؛ یعنی قرار نیست بین تنها بودن و در کنار دیگران بودن، یکی را انتخاب کنید.
به دنبال تعادل باشید؛ فضایی بین این دو پیدا کنید که بتوانید با دیگران ارتباط داشته باشید و وقت بگذرانید، بدون اینکه زمان و خلوت شخصی خود را از دست بدهید.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.