چه چیزی افراد بسیار حساس را از سایرین متمایز می‌ کند؟ / نحوه تصمیم گیری افراد حساس چگونه است؟ + توصیه‌هایی برای تصمیم‌گیری بهتر در افراد بسیار حساس

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ دکتر زهرا شیخ باقری درمصاحبه با خبرنگار اندیشه معاصر درباره وجه تمایز افراد حساس از سایرین و ارتباط حساسیت اینها با فضای مجازی گفت: افراد بسیار حساس اطلاعات را عمیق پردازش می‌کنند و برای تصمیم‌گیری به زمان بیشتری نیاز دارند. رویدادهای استرس‌زا و اضافه‌بار حسی می‌توانند تصمیم‌گیری را برای افراد بسیار حساس دشوارتر کنند. اختصاص زمان کافی به تصمیم‌گیری و شناخت نیازهای شخصی می‌تواند به آرام‌سازی سیستم عصبی و اتخاذ تصمیم‌های بهتر کمک کند.

تصمیم‌گیری ممکن است برای هر کسی دشوار باشد؛ اما در افرادی که از سطح بالایی از حساسیت پردازش حسی (SPS) برخوردارند و به آن‌ها افراد بسیار حساس (HSP) گفته می‌شود، این فرایند می‌تواند با فشار روانی بیشتری همراه باشد.

افراد بسیار حساس سیستم عصبی مرکزی‌ای دارند که به محرک‌های جسمانی، اجتماعی و عاطفی حساس است. این افراد ممکن است به‌راحتی از جا بپرند یا احساس کنند که تحت فشار بیش از حد قرار گرفته‌اند. همچنین، ممکن است در تشخیص حالات چهره دیگران مهارت داشته باشند و احساسات دیگران را جذب کنند و تحت تأثیر آن‌ها قرار گیرند. آن‌ها اغلب برای بازیابی انرژی پس از حضور در جمع یا تجربه موقعیت‌هایی که به‌ویژه خسته‌کننده هستند، به فضاهایی آرام و دلپذیر نیاز دارند.

از آنجا که مغز افراد بسیار حساس به شیوه‌ای متفاوت سازمان‌دهی شده است، نحوه پردازش اطلاعات و تصمیم‌گیری آن‌ها با افرادی که سطح پایینی از حساسیت پردازش حسی دارند، تفاوت دارد. این افراد برای تصمیم‌گیری زمان بیشتری صرف می‌کنند و هنگامی که از آن‌ها خواسته می‌شود تصمیمی به‌ویژه دشوار بگیرند، ممکن است احساس سردرگمی کنند.

بسیاری از افراد در شرایط استرس‌زا، حتی هنگام تصمیم‌گیری درباره مسائل کوچک و ظاهراً بی‌اهمیت، با دشواری بیشتری مواجه می‌شوند. به نظر می‌رسد خستگی ناشی از تصمیم‌گیری امروزه بیش از هر زمان دیگری رایج است و افراد بسیار حساس این خستگی را با شدت بیشتری تجربه می‌کنند.

افراد بسیار حساس چگونه تصمیم می‌گیرند؟

حدود ۲۰ درصد از مردم بسیار حساس هستند. افراد بسیار حساس (HSP) اغلب عمیقاً فکر می‌کنند و از سطح بالاتری از حساسیت پردازش حسی (SPS) برخوردارند؛ ویژگی‌ای که آن‌ها را نسبت به محرک‌های بیرونی و درونی حساس‌تر می‌کند.

سطح حساسیت پردازش حسی در افراد مختلف متفاوت است و میزان حساسیت سیستم عصبی مرکزی را نشان می‌دهد. این ویژگی بر نحوه پاسخ‌گویی فرد به محرک‌های جسمانی، اجتماعی و عاطفی تأثیر می‌گذارد.

به دلیل سطح بالای حساسیت پردازش حسی، مغز افراد بسیار حساس اطلاعات را به شیوه‌ای متفاوت پردازش می‌کند.

پژوهش‌هایی برای بررسی نحوه تصمیم‌گیری افراد بسیار حساس و تفاوت آن‌ها با سایر افراد انجام شده است. نتایج نشان می‌دهند که افراد بسیار حساس ترجیح می‌دهند پیش از ارائه راه‌حل یا اتخاذ تصمیم، موقعیت را به‌طور کامل بررسی کنند.

در این مطالعه، از شرکت‌کنندگان خواسته شد مسائل اخلاقی را با استفاده از یکی از دو روش حل کنند: روش تأمل و بررسی عمیق، که مستلزم ارزیابی همه‌جانبه مسئله است، یا روش اجرایی، که بر یافتن راه‌حلی عملی تمرکز دارد.

افراد بسیار حساس به‌طور طبیعی از توانایی پردازش عمیق خود برای دریافت حجم زیادی از اطلاعات محیطی و پیوند دادن آن‌ها با تجربیات درونی‌شان استفاده می‌کنند.

افراد بسیار حساس هنگامی عملکرد بهتری داشتند که می‌توانستند از روش تأمل و بررسی عمیق استفاده کنند؛ روشی که به آن‌ها اجازه می‌داد از فرایند تفکر طبیعی خود برای بررسی مسئله و رسیدن به یک تصمیم اخلاقی بهره بگیرند.

در مقابل، افرادی که سطح پایینی از حساسیت پردازش حسی داشتند، هنگام استفاده از روش اجرایی عملکرد بهتری نشان دادند؛ روشی که در آن راه‌حل‌های عملی و ملموسی برای مسئله ارائه می‌شدند.

دکتر لوری ال. کانگیلا، روان‌شناس دارای مجوز که در زمینه کمک به افراد بسیار حساس برای زندگی آگاهانه و شکوفایی فردی تخصص دارد، فرایند طبیعی تفکر این افراد هنگام تصمیم‌گیری را توضیح می‌دهد:

«افراد بسیار حساس (HSP) به‌طور طبیعی از توانایی پردازش عمیق خود برای دریافت حجم زیادی از اطلاعات محیطی و مرتبط کردن آن‌ها با تجربیات درونی‌شان استفاده می‌کنند. فرایند تصمیم‌گیری آن‌ها معمولاً آهسته و نظام‌مند است و در بسیاری از موارد با شهود آن‌ها ارتباط دارد.»

او می‌افزاید: «در نتیجه، افراد بسیار حساسی که به این شیوه تصمیم می‌گیرند، احتمالاً تصمیم‌هایی متناسب‌تر با نیازهای خود اتخاذ می‌کنند تا زمانی که مجبور باشند با سرعت زیاد یا بر اساس اطلاعات اندک تصمیم بگیرند.»

افراد بسیار حساس شرکت‌کننده در این مطالعه، هنگام استفاده از روش تأمل و بررسی عمیق، از همدلی خود بهره می‌گرفتند؛ به این صورت که احساسات و دیدگاه‌های دیگران را در نظر می‌گرفتند و در عین حال، قضاوت‌های خود را نیز زیر سؤال می‌بردند.

در مقابل، آن‌ها هنگام استفاده از روش اجرایی با دشواری مواجه می‌شدند؛ زیرا نمی‌توانستند صرفاً بر اساس ارزیابی خود از پیامدهای احتمالی تصمیم برای دیگران، تصمیم‌گیری کنند.

چرا افراد بسیار حساس در تصمیم‌گیری با مشکل مواجه می‌شوند؟

هر کسی ممکن است در تصمیم‌گیری با مشکل روبه‌رو شود، اما افراد بسیار حساس (HSP) معمولاً در این زمینه با دشواری بیشتری مواجه‌اند. این افراد به محرک‌های بیرونی و درونی واکنش‌های شدیدی نشان می‌دهند.

افراد بسیار حساس تمایل دارند احساسات و برداشت‌های خود را در هر موقعیتی دخالت دهند؛ ازاین‌رو، تصمیم‌گیری برای آن‌ها ممکن است به زمان و تلاش بیشتری نیاز داشته باشد.

دکتر زیشان خان، روان‌پزشک در مرکز سلامت روان مایندپث، می‌گوید افراد بسیار حساس معمولاً در مقایسه با دیگران، اهمیت و وزن بیشتری برای تصمیم‌های خود قائل می‌شوند.

او توضیح می‌دهد: «از آنجا که افراد بسیار حساس (HSP) محرک‌های مختلف را با جزئیات بسیار بیشتری نسبت به دیگران پردازش می‌کنند، هر تصمیمی، صرف‌نظر از بزرگ یا کوچک بودن آن، در نهایت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا انتخاب‌های آن‌ها بر وضعیت کلی‌شان تأثیر می‌گذارد.»

در نتیجه، افراد بسیار حساس ممکن است به دلیل صرف انرژی بیشتر برای تصمیم‌گیری، در افکار و احساسات خود غرق شوند و احساس کنند که مسائل کم‌اهمیتی که شاید دیگران به آن‌ها توجه چندانی نداشته باشند، آن‌ها را تحت فشار قرار داده‌اند.

غرق شدن در احساسات شباهت زیادی به اضافه‌بار حسی دارد؛ وضعیتی که در آن یک یا چند مورد از پنج حس انسان بیش از حد تحریک می‌شوند. این حالت می‌تواند عاطفی یا ذهنی باشد و محرک‌های طاقت‌فرسا ممکن است شامل بوهای تند، صداهای بلند، نورهای شدید، احساسات شدید و تصمیم‌های مهم یا دشوار باشند.

از آنجا که افراد بسیار حساس محرک‌های مختلف را با جزئیات بسیار بیشتری نسبت به دیگران پردازش می‌کنند، هر تصمیمی، صرف‌نظر از بزرگ یا کوچک بودن آن، در نهایت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا انتخاب‌های آن‌ها بر وضعیت کلی‌شان تأثیر می‌گذارد.

هنگام مواجهه با تصمیمی به‌ویژه دشوار، فرد بسیار حساس ممکن است با هجوم افکار روبه‌رو شود و احساس کند که مغزش از کار افتاده است.

پردازش اطلاعات در چنین شرایطی دشوار می‌شود و فرد بسیار حساس ممکن است از نظر ذهنی کناره‌گیری کند. به نظر می‌رسد فعالیت مغز او بیش از حد افزایش می‌یابد و در نتیجه، تمرکز بر موقعیت خاص یا استفاده از توانایی‌های تصمیم‌گیری برایش دشوار می‌شود.

کانگیلا این احساس ناتوانی در تصمیم‌گیری را «فلج تحلیلی» می‌نامد و توضیح می‌دهد که تحریک بیش از حد چگونه می‌تواند فرایند تصمیم‌گیری را مختل کند.

او می‌گوید: «توجه به جزئیات ظریف می‌تواند هنگام تصمیم‌گیری مفید باشد؛ اما اگر فرد بسیار حساس نتواند برخی محرک‌ها را فیلتر کند، ممکن است در پردازش حجم عظیم اطلاعات و احساساتی که با آن‌ها مواجه می‌شود، دچار مشکل شود.»

رویدادهای استرس‌زای جهانی، تصمیم‌گیری را پیچیده‌تر می‌کنند

تصمیم‌گیری مستلزم ارزیابی تعادل میان ریسک و پاداش است. مغز ما پیامدها، پاداش‌ها و خطرات احتمالی را در نظر می‌گیرد.

معمولاً این عوامل را به‌سرعت ارزیابی می‌کنیم؛ اما برای مغز یک فرد بسیار حساس، این فرایند ممکن است کمی بیشتر طول بکشد.

علاوه بر این، رویدادهای جهانی اخیر، برقراری تعادل میان ریسک و پاداش را دشوارتر کرده‌اند. برای مثال، همه‌گیری بیماری کووید-۱۹ فرایند تصمیم‌گیری و ارزیابی ریسک را پیچیده کرد. موقعیت‌هایی که پیش‌تر پرخطر تلقی نمی‌شدند، ناگهان خطرناک به نظر رسیدند و احتمال پیامدهای نامطلوب آن‌ها بیشتر مورد توجه قرار گرفت.

بر اساس گزارش انجمن روان‌شناسی آمریکا، ۵۵ درصد از مردم گفته‌اند که از زمان آغاز همه‌گیری، تصمیم‌گیری درباره امور روزمره برایشان دشوارتر شده است. همچنین، ۵۴ درصد اعلام کرده‌اند که در اتخاذ تصمیم‌های مهم با دشواری بیشتری مواجه شده‌اند.

حتی با فروکش کردن بحران، افراد همچنان در ارزیابی گزینه‌ها و تصمیم‌گیری با چالش‌هایی روبه‌رو هستند.

«وقتی بسیاری از مسائل تازه و ناشناخته‌اند، تشخیص اینکه جنبه‌های مختلف یک تصمیم را چگونه باید ارزیابی کرد، دشوار است. در دوران همه‌گیری، ما همچنین با حجم زیادی از اطلاعات، دیدگاه‌ها و احساسات مواجه بودیم. این حجم از محرک‌ها می‌تواند هر کسی را تحت فشار قرار دهد؛ اما افراد بسیار حساس ممکن است به‌ویژه در برابر آن آسیب‌پذیر باشند.»

با افزوده شدن عوامل استرس‌زای ناشی از همه‌گیری، پیامدهای تازه‌ای نیز به تصمیم‌گیری‌های روزمره اضافه شد که افراد باید آن‌ها را در نظر می‌گرفتند: آیا سلامت خودتان در معرض خطر است؟ آیا سلامت دیگران به خطر می‌افتد؟ چگونه می‌توان با وجود محدودیت‌ها، تصمیم‌های روزمره گرفت؟

توصیه‌هایی برای تصمیم‌گیری بهتر در افراد بسیار حساس

آرامش خود را حفظ کنید

فکر کردن آرام و دقیق درباره یک تصمیم می‌تواند برای فرد بسیار حساس مفید باشد. تصمیم‌گیری عجولانه ممکن است احتمال پشیمانی را افزایش دهد.

برای بررسی پیامدهای احتمالی، مزایا و معایب تصمیم و خطرات احتمالی آن وقت بگذارید و فهرستی از آن‌ها تهیه کنید.

اگر لازم است در مدت‌زمان محدودی تصمیم بگیرید، سعی کنید به خودتان فشار نیاورید و عجله نکنید؛ زیرا استرس ناشی از ضرب‌الاجل می‌تواند تصمیم‌گیری را دشوارتر کند.

حتی می‌توانید درخواست کنید که برای بررسی موضوع و تصمیم‌گیری، زمان بیشتری در اختیار شما قرار دهند.

کانگیلا می‌گوید: «درخواست فرصت برای تأمل پیش از اعلام تصمیم می‌تواند به افراد بسیار حساس کمک کند تا فشار کمتری احساس کنند و با آرامش بیشتری بیندیشند.»

نیازها و ارزش‌های خود را بشناسید

افراد بسیار حساس اغلب به این موضوع توجه می‌کنند که تصمیم‌هایشان چگونه بر احساسات و زندگی دیگران تأثیر می‌گذارند. اگرچه همدلی نقطه قوتی مهم است، باید به خاطر داشت که شما نیز برای زندگی خود تصمیم می‌گیرید.

مهربانی و شفقت با خود برای افراد بسیار حساس اهمیت دارد. در این زمینه، صحبت کردن با خود به همان شیوه‌ای که با یک دوست صمیمی صحبت می‌کنید، می‌تواند مفید باشد.

کانگیلا می‌گوید شناخت مهم‌ترین اولویت‌های زندگی و قرار دادن خود در اولویت می‌تواند فرایند تصمیم‌گیری را برای سیستم عصبی افراد بسیار حساس آسان‌تر کند.

او توضیح می‌دهد: «درک روشن ارزش‌ها، مرزها و منابع شخصی می‌تواند به افراد بسیار حساس در فرایند تصمیم‌گیری کمک کند. برای مثال، اگر بدانید که فقط محصولات ارگانیک می‌خرید، خستگی ناشی از تصمیم‌گیری هنگام خرید مواد غذایی تا حد زیادی کاهش می‌یابد.»

نادیده گرفتن نیازهای شخصی ممکن است به نارضایتی منجر شود؛ بنابراین، ایجاد تعادل میان نیازهای خود و دیگران اهمیت اساسی دارد. سعی کنید به‌خاطر تصمیم‌های خود احساس گناه نکنید و به این اطمینان داشته باشید که گزینه‌های موجود را بررسی کرده‌اید و آماده‌اید به تصمیم خود پایبند بمانید.

به یاد داشته باشید که همه‌چیز یا هیچ‌چیز نیست

برای افراد بسیار حساس، تصمیم‌گیری گاهی ممکن است به‌صورت انتخابی حیاتی و سرنوشت‌ساز جلوه کند؛ گویی همه‌چیز به آن وابسته است. بااین‌حال، در بیشتر موارد، واقعیت چنین نیست.

خان توصیه می‌کند افراد بسیار حساس این نکته را به خود یادآوری کنند.

او می‌گوید: «افراد بسیار حساس باید به خود یادآوری کنند، یا از فردی مورد اعتماد بخواهند که این موضوع را به آن‌ها یادآوری کند، که در بیشتر موارد با تصمیمی درباره مرگ و زندگی روبه‌رو نیستند و نتایج انتخاب‌هایشان لزوماً دنیا یا زندگی خودشان را به آن شکلی که تصور می‌کنند، تغییر نمی‌دهد.»

اگر میان دو گزینه مردد هستید، می‌توانید به راه‌حلی میانه که عناصر هر دو گزینه را در بر می‌گیرد فکر کنید یا برای آرام کردن خود، یک برنامه جایگزین در نظر بگیرید.

به خاطر داشته باشید که بیشتر تصمیم‌ها همیشگی نیستند و شما توانایی مواجهه با پیامدهای احتمالی انتخاب‌های خود را دارید.

با صحبت کردن، افکار خود را بیان کنید

تحمل بار تصمیم‌های دشوار می‌تواند سنگین و خسته‌کننده باشد. افراد بسیار حساس ممکن است بیش از حد درباره مسائل فکر کنند؛ بنابراین، بهره‌گیری از دیدگاهی متفاوت می‌تواند مفید باشد.

با فردی که به او اعتماد دارید صحبت کنید و توضیح دهید که چرا تصمیم‌گیری درباره موضوع موردنظر برایتان دشوار است. گفت‌وگو با دیگران ممکن است به شما کمک کند مسئله را از زاویه‌ای متفاوت ببینید. همچنین، بیان بلند افکار می‌تواند به روشن‌تر شدن موضوع و رسیدن به تصمیم نهایی کمک کند.

این موضوع برای شما چه معنایی دارد؟

چه در حال تصمیم‌گیری درباره لباسی برای یک مهمانی باشید و چه درباره محل زندگی خود، مهم است که بدانید مغزتان چگونه تصمیم‌گیری می‌کند و به خود فرصت دهید تا با آرامش فکر کنید.

اگر فردی بسیار حساس هستید، توجه به نیازهای شخصی، اختصاص زمان کافی به تصمیم‌گیری و به خاطر سپردن این نکته که بیشتر تصمیم‌ها به‌تنهایی تعیین‌کننده موفقیت یا شکست شما نیستند، می‌تواند برایتان مفید باشد.

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.