هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با صدور رأیی در تاریخ ۲۶ خرداد ۱۴۰۵، دو مقرره دولت درباره نحوه تعیین مبلغ کمک‌معیشت جانبازان و رزمندگان را ابطال کرد. این رأی به تفاوت‌گذاری در پرداخت کمک‌معیشت بر اساس درصد جانبازی، داوطلب یا وظیفه‌بودن رزمند...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ کمک‌معیشت جانبازان و رزمندگان فاقد شغل و درآمد از حمایت‌های پیش‌بینی‌شده در قوانین بودجه سنواتی و قوانین مربوط به ایثارگران است. با این حال، نحوه تعیین مبلغ این کمک در آیین‌نامه‌های اجرایی دولت با تفکیک‌هایی بر اساس درصد جانبازی و سوابق حضور در جبهه همراه شده بود.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری پس از بررسی شکایت مطرح‌شده، دو بخش از مقررات اجرایی مربوط به سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ را خلاف قوانین بالادستی تشخیص داد و حکم به ابطال آن‌ها از تاریخ صدور دادنامه صادر کرد. این تصمیم از نظر حقوقی اهمیت دارد، اما آثار آن بر پرونده‌های فردی، پرداخت‌های آینده و احتمال مطالبه مبالغ گذشته باید با توجه به متن رأی و مقررات اجرایی بررسی شود.
بر اساس رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، دو مقرره مورد اعتراض عبارت‌اند از:
۱. ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی بند «ب ـ یک» تبصره ۱۲ قانون بودجه سال ۱۴۰۲، موضوع تصویب‌نامه شماره ۵۰۰۴۳/ت۶۱۲۴۶هـ مورخ ۲۴ خرداد ۱۴۰۲.
۲. بند یک ذیل ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی بند «ب» تبصره ۱۵ قانون بودجه سال ۱۴۰۳، موضوع تصویب‌نامه شماره ۶۰۱۴۳/ت۶۲۶۳۵هـ مورخ ۱۳ تیر ۱۴۰۳.
این مقررات در تعیین مبلغ کمک‌معیشت، گروه‌های مختلف جانبازان و رزمندگان را از یکدیگر تفکیک می‌کردند و برای برخی گروه‌ها مبالغ متفاوتی در نظر می‌گرفتند.
استدلال اصلی دیوان عدالت اداری این بود که قوانین بالادستی، جامعه هدف کمک‌معیشت را بدون برخی از محدودیت‌هایی که در آیین‌نامه‌های اجرایی آمده بود، تعیین کرده‌اند.
به تشخیص هیئت عمومی، دولت نمی‌توانست با وضع مقررات اجرایی، تفاوت‌هایی ایجاد کند که در قانون پیش‌بینی نشده‌اند. بر همین اساس، بخش‌های مورد اعتراض از جهت خارج بودن از حدود اختیار مرجع تصویب‌کننده و مغایرت با قوانین مربوط، ابطال شدند.
رأی دیوان به‌طور مشخص به دو موضوع اشاره دارد: تفاوت‌گذاری در مبلغ کمک‌معیشت جانبازان بر اساس میزان ازکارافتادگی و تفاوت‌گذاری در مبلغ کمک‌معیشت رزمندگان بر اساس داوطلب یا وظیفه‌بودن و مدت حضور در جبهه.
در آیین‌نامه‌های مورد اعتراض، برای تعیین مبلغ کمک‌معیشت، گروه‌بندی‌هایی بر اساس درصد جانبازی در نظر گرفته شده بود. همچنین مبالغ پرداختی برای گروه‌های مختلف و دهک‌های درآمدی متفاوت بود.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به قوانین مربوط اعلام کرد که تفکیک مورد اعتراض از نظر درصد جانبازی، در مقررات یادشده مبنای قانونی لازم را نداشته است.
این رأی به معنای آن نیست که تمام شرایط دریافت کمک‌معیشت حذف شده است. شرایطی مانند وضعیت شغلی و درآمدی و سایر ضوابط قانونی مربوط به اصل استحقاق دریافت کمک‌معیشت، باید مطابق قوانین معتبر بررسی شوند.
بخش دیگر رأی به رزمندگان معسر فاقد شغل و درآمد مربوط است. در مقررات پیشین، مبلغ کمک‌معیشت بر اساس داوطلب یا وظیفه‌بودن رزمنده و مدت حضور در جبهه تعیین می‌شد.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری این تفکیک را با حکم قانونی مربوط سازگار ندانست. در استدلال رأی آمده است که قانون‌گذار در مقررات مورد استناد، چنین تفاوتی را برای تعیین مبلغ کمک‌معیشت پیش‌بینی نکرده است.
در نتیجه، مقررات مورد اعتراض در این بخش نیز ابطال شده‌اند. با این حال، وضعیت پرداخت به هر فرد و نحوه اجرای رأی در پرونده‌های جاری باید از مرجع مسئول پیگیری شود.
ابطال مقررات به معنای آن است که بخش‌های مورد اعتراض دیگر نمی‌توانند مبنای معتبر تصمیم‌گیری قرار گیرند. اما از متن رأی نمی‌توان نتیجه گرفت که مبلغ مشخصی به‌طور خودکار به حساب تمام جانبازان و رزمندگان واریز می‌شود.
برای مشخص‌شدن مبلغ قابل پرداخت به هر فرد، باید ضوابط معتبر جایگزین، وضعیت پرونده، شرایط احراز استحقاق و نحوه اجرای رأی بررسی شود.
بنابراین، تا زمانی که مبلغ جدید یا دستورالعمل اجرایی مربوط اعلام نشده باشد، تعیین رقم مشخص برای افزایش کمک‌معیشت یا زمان واریز آن قابل تأیید نیست.
رأی دیوان عدالت اداری به ابطال دو مقرره از تاریخ صدور دادنامه اشاره دارد. این موضوع به‌تنهایی به معنای اعلام پرداخت معوقات برای همه مشمولان نیست.
برای مطالبه مبالغ گذشته، باید آثار زمانی رأی، وضعیت پرداخت‌های انجام‌شده، مقررات قابل اعمال و تصمیم مرجع اجرایی بررسی شود. بنابراین، تا زمان انتشار اطلاعیه رسمی درباره معوقات، نمی‌توان زمان واریز یا مبلغ قطعی آن را اعلام کرد.
اطلاعات رأی منتشرشده به شرح زیر است:
| عنوان | جزئیات |
|---|---|
| مرجع صادرکننده | هیئت عمومی دیوان عدالت اداری |
| تاریخ دادنامه | ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ |
| شماره دادنامه | ۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۷۵۱۶۹۴ |
| شماره پرونده | ۰۴۰۰۵۱۰ |
| موضوع | ابطال دو مقرره مربوط به تعیین مبلغ کمک‌معیشت |
| دامنه رأی | مقررات اجرایی مربوط به قوانین بودجه سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ |
بر اساس متن رأی، تصمیم هیئت عمومی در رسیدگی و تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.
جانبازان و رزمندگانی که کمک‌معیشت دریافت می‌کنند یا درخواست آن‌ها در حال بررسی است، می‌توانند از بنیاد شهید و امور ایثارگران یا مرجع مسئول پرونده خود درباره نحوه اجرای رأی سؤال کنند.
در زمان پیگیری، ارائه شماره پرونده، مدارک مربوط به وضعیت ایثارگری و اطلاعات پرداخت‌های قبلی می‌تواند به بررسی دقیق‌تر وضعیت کمک کند. همچنین بهتر است از مرجع مربوط درباره مقررات اجرایی معتبر پس از ابطال دو بخش آیین‌نامه سؤال شود.
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری دو مقرره مربوط به کمک‌معیشت جانبازان و رزمندگان را که در آیین‌نامه‌های اجرایی بودجه سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ درج شده بودند، ابطال کرده است. محور اصلی رأی، غیرقانونی دانستن تفاوت‌گذاری در مبلغ کمک‌معیشت بر اساس درصد جانبازی، نوع حضور رزمنده در جبهه و مدت حضور بوده است.
با وجود اهمیت این تصمیم، مبلغ افزایش احتمالی، زمان اجرای تغییرات و وضعیت معوقات هنوز باید بر اساس مقررات معتبر و اطلاعیه‌های مراجع مسئول مشخص شود.
۱. خبر ابطال دو مقرره کمک‌معیشت جانبازان چه زمانی منتشر شد؟
خبر این رأی در مهر ۱۴۰۵ منتشر شده است؛ تاریخ صدور دادنامه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ است.
۲. کدام مقررات باطل شده‌اند؟
ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی بودجه سال ۱۴۰۲ و بند یک ذیل ماده ۶ آیین‌نامه اجرایی بودجه سال ۱۴۰۳، در بخش‌های مورد اعتراض، ابطال شده‌اند.
۳. آیا این رأی شامل رزمندگان وظیفه هم می‌شود؟
رأی به تفکیک میان رزمندگان داوطلب و وظیفه و مدت حضور در جبهه در تعیین مبلغ کمک‌معیشت مربوط است.
۴. آیا تمام جانبازان بدون توجه به شرایط دیگر کمک‌معیشت دریافت می‌کنند؟
خیر. رأی درباره ابطال تفاوت‌گذاری‌های مورد اعتراض است و به معنای حذف تمام شرایط قانونی دریافت کمک‌معیشت نیست.
۵. آیا مبلغ کمک‌معیشت بعد از رأی دیوان افزایش می‌یابد؟
رأی مبنای برخی تفاوت‌گذاری‌ها را ابطال کرده است، اما مبلغ جدید و نحوه اعمال آن باید از سوی مراجع مسئول مشخص شود.
۶. آیا معوقات کمک‌معیشت پرداخت می‌شود؟
در متن رأی، زمان یا مبلغ مشخصی برای پرداخت معوقات اعلام نشده است. این موضوع نیازمند بررسی آثار رأی و تصمیم اجرایی مربوط است.
۷. چگونه می‌توان وضعیت پرونده را پیگیری کرد؟
از طریق بنیاد شهید و امور ایثارگران یا مرجع مسئول پرونده کمک‌معیشت، با ارائه اطلاعات پرونده و درخواست بررسی بر اساس رأی جدید.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
