وضعیت معیشتی معلمان و فرهنگیان در آبان‌ماه ۱۴۰۵ همچنان یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های این قشر و نمایندگان مجلس است. بر اساس اعلام وزارت آموزش‌وپرورش، میانگین دریافتی معلمان شاغل حدود ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان است، اما مسئولان وزارت آموزش‌وپر...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ معیشت معلمان و فرهنگیان در ایران طی ماه‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی بحث‌های اقتصادی و صنفی تبدیل شده است. فاصله میان دریافتی معلمان و هزینه‌های زندگی، به‌ویژه با توجه به نرخ تورم، موجب شده تا بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس نسبت به کاهش قدرت خرید این قشر هشدار دهند. در همین راستا، کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی در نشستی با حضور معاونان وزارت آموزش‌وپرورش، مسئولان سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی، مطالبات معیشتی و رفاهی فرهنگیان را بررسی کرده است .
آنچه در این نشست و اظهارنظرهای مسئولان مشخص شده، تصویری دوگانه از وضعیت معیشتی معلمان است: از یک سو، وزارت آموزش‌وپرورش میانگین دریافتی معلمان را حدود ۲۹ میلیون تومان اعلام می‌کند و از سوی دیگر، مسئولان همین وزارت‌خانه از کسری ماهانه ۹ میلیون تومانی دریافتی فرهنگیان نسبت به نیازهای واقعی سخن می‌گویند . این شکاف، پرسش‌های جدی درباره کفایت حقوق معلمان در برابر هزینه‌های زندگی ایجاد کرده است.
علی فرهادی، معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع و سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش، میانگین دریافتی معلمان شاغل را حدود ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان اعلام کرده است . او با تأکید بر ضرورت پرهیز از ارائه اعداد نادرست یا تصویری غیرواقعی از دریافتی فرهنگیان افزوده است که بیش از یک‌چهارم معلمان کشور جوان و تازه‌استخدام هستند و سابقه خدمت کمتری دارند؛ موضوعی که باید هنگام بررسی میانگین دریافتی‌ها در نظر گرفته شود .
با این حال، این رقم میانگین با انتقاد تشکل‌های صنفی و برخی نمایندگان مجلس مواجه شده است. محمد حبیبی، سخنگوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران، اعلام کرده که حقوق یک معلم تازه‌استخدام حدود ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان است؛ رقمی که به گفته او از حداقل حقوق یک کارگر ساده مشمول قانون کار، یعنی حدود ۲۲ تا ۲۵ میلیون تومان، کمتر است .
در نشست کمیسیون آموزش مجلس، عمران عباسی کالی، سخنگوی این کمیسیون، با اشاره به اعلام کسری ماهانه حدود ۹ میلیون تومانی دریافتی فرهنگیان از سوی مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش، گفته است که با توجه به شرایط تورمی و افزایش هزینه‌های زندگی، افزایش‌های حقوقی سال‌های گذشته پاسخگوی نیازهای معلمان نیست و باید برای کاهش این فاصله راهکارهای مؤثر و قابل اجرا تدوین شود .
این کسری ۹ میلیون تومانی نشان می‌دهد که حتی با احتساب میانگین ۲۹ میلیون تومانی، دریافتی معلمان با سطح واقعی هزینه‌های زندگی فاصله قابل‌توجهی دارد. نمایندگان مجلس تأکید کرده‌اند که این فاصله باید از طریق تدابیر جبرانی در بودجه سال ۱۴۰۶ ترمیم شود.
سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس، مطالبات مطرح‌شده در نشست این کمیسیون را شامل موارد زیر برشمرده است :
برخورداری فرهنگیان از مزایای جانبی موضوع ماده ۷۴ قانون مدیریت خدمات کشوری
یارانه مسکن
کارانه عمومی و مزایای عملکردی مشابه سایر دستگاه‌ها
مزایای رفاهی و غیرنقدی از جمله کالابرگ
عباسی کالی همچنین با بیان اینکه حدود ۴۰ درصد فرهنگیان فاقد مسکن هستند، تأکید کرده که تأمین مسکن فرهنگیان از مطالبات جدی کمیسیون است و باید در برنامه‌ریزی‌های دولت و بودجه مورد توجه قرار گیرد .
یکی دیگر از مطالبات مهم مطرح‌شده، اجرای کامل قانون رتبه‌بندی معلمان و متناسب‌سازی حقوق و مزایای رتبه‌بندی آنان با ۸۰ درصد حقوق و مزایای اعضای هیئت علمی دانشگاه‌هاست . این مطالبه نشان می‌دهد که نمایندگان مجلس و تشکل‌های صنفی معلمان، سطح انتظار از حقوق معلمان را نه فقط در حد رفع حداقل نیازها، بلکه در حد تناسب با جایگاه علمی و آموزشی این قشر تعریف می‌کنند.
بر اساس تصمیمات نشست کمیسیون آموزش مجلس، مقرر شده کمیته آموزش‌وپرورش این کمیسیون با همکاری وزارت آموزش و پرورش، سازمان امور اداری و استخدامی، سازمان برنامه و بودجه و مرکز پژوهش‌های مجلس، پیشنهادهای مطرح‌شده را جمع‌بندی و راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت برای بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان تدوین کند. برای هر پیشنهاد، جدول زمان‌بندی مشخصی در نظر گرفته خواهد شد .
همچنین مرکز پژوهش‌های مجلس موظف شده قوانین و احکامی را که برای سایر دستگاه‌ها اجرا شده اما فرهنگیان از مزایای آن‌ها برخوردار نشده‌اند، تا پایان آبان‌ماه احصا و به کمیسیون ارائه کند . این اقدام می‌تواند مبنای مطالبه حقوق قانونی معوقه فرهنگیان در ماه‌های آینده باشد.
عباس مقتدایی، نماینده مردم اصفهان، نیز در نامه‌ای به وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان برنامه و بودجه، با استناد به مواد ۶۴ و ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری، خواستار اتخاذ تدابیر جبرانی برای ترمیم فاصله میان نرخ تورم و ضرایب حقوقی فرهنگیان شده است. او تأکید کرده که این موضوع باید علاوه بر روندهای جاری سال ۱۴۰۵، در تنظیم بودجه سال ۱۴۰۶ و لایحه ترمیم برنامه هفتم توسعه نیز لحاظ شود .
در پی کارزار جمعی معلمان و دانشجومعلمان برای تعیین حداقل خالص دریافتی ماهانه ۷۰ میلیون تومان در لایحه بودجه ۱۴۰۶، سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده است که متوسط رشد سالانه حقوق معلمان در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، همزمان با اجرای قانون رتبه‌بندی، ۳۱ درصد بوده و اعتبار این افزایش‌ها به‌طور کامل تأمین و پرداخت شده است . این سازمان همچنین از ادامه مرحله دوم رتبه‌بندی، پرداخت‌های رفاهی و بیمه تکمیلی و پیگیری ظرفیت‌های برنامه هفتم برای اصلاح دستمزد معلمان خبر داده است .
با این حال، اکبر پولادی، عضو کمیسیون آموزش مجلس، با اشاره به اینکه یکی از مطالبات مطرح‌شده تعیین حقوق خالص ۷۰ میلیون تومانی برای معلمان در سال ۱۴۰۶ است، تأکید کرده که این موضوع باید در بررسی‌های مربوط به حقوق و بودجه سال آینده مورد توجه قرار گیرد و افزایش حقوق معلمان نیازمند بررسی دقیق منابع و نحوه اجرای آن است .
محمد حبیبی، سخنگوی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران، با اشاره به اینکه خط فقر حدود ۷۵ میلیون تومان و از نگاه برخی فعالان صنفی سبد معیشت حدود ۹۰ میلیون تومان است، گفته که میانگین دستمزد معلمان حدود ۲۵ میلیون تومان اعلام می‌شود و این شرایط به شکل‌گیری نارضایتی انباشته در میان فرهنگیان منجر شده است .
او هشدار داده که بخشی از معلمان به دلیل پایین بودن درآمد، زمان و انرژی خود را صرف شغل‌های دوم و سوم می‌کنند. همچنین به گفته وی، میزان خروج معلمان از آموزش و پرورش به دلیل بازنشستگی و سایر عوامل، دو برابر میزان ورود نیروهاست و این وضعیت در کنار مشکلات استخدام معلمان حق‌التدریس، کمبود نیروی انسانی را تشدید می‌کند .
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، با اشاره به محدودیت‌های موجود در پرداخت‌های معیشتی اعلام کرده که میانگین فوقالعاده ویژه کارکنان آموزش و پرورش در حال حاضر بین ۲۱ تا ۲۲ درصد است و سقف آن به ۲۷ درصد می‌رسد. او تأکید کرده که فوقالعاده ویژه فرهنگیان در حال حاضر به ۳۵ درصد نمی‌رسد و هرگونه افزایش در این مبالغ باید در چارچوب اعتبارات مصوب دولت و مجلس صورت گیرد .
کاظمی همچنین از پیگیری ارائه بسته معیشتی به دولت خبر داده و گفته که موضوعاتی همچون رتبه‌بندی معلمان، فوقالعاده خاص، خدمات رفاهی و ایاب‌وذهاب نیز در حال پیگیری است تا مجموعه‌ای از اقدامات حمایتی برای بهبود وضعیت معیشتی فرهنگیان دنبال شود .
یکی دیگر از موضوعات مورد مطالبه که در نشست کمیسیون آموزش مجلس بررسی شده، تعیین تکلیف سهم دولت در صندوق ذخیره فرهنگیان است. عباسی کالی با اشاره به اینکه دولت طی چندین سال از پرداخت سهم خود استنکاف کرده، تأکید کرده که این موضوع باید به‌صورت روشن تعیین تکلیف شود. او انتظار دارد این صندوق علاوه بر دوران اشتغال، در زمان بازنشستگی نیز خدمات مؤثر و قابل اتکایی به فرهنگیان ارائه دهد؛ اما در حال حاضر ابهام و نبود شفافیت کافی موجب نگرانی و نارضایتی فرهنگیان شده است .
| شاخص | رقم / وضعیت | منبع |
|---|---|---|
| میانگین دریافتی معلمان شاغل | حدود ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان | سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش |
| کسری ماهانه دریافتی فرهنگیان | حدود ۹ میلیون تومان | اعلام وزارت آموزش‌وپرورش در کمیسیون مجلس |
| حقوق معلم تازه‌استخدام | حدود ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان | سخنگوی تشکل‌های صنفی |
| میانگین فوقالعاده ویژه | ۲۱ تا ۲۲ درصد (سقف ۲۷ درصد) | وزیر آموزش و پرورش |
| مطالبه حداقل حقوق خالص | ۷۰ میلیون تومان برای سال ۱۴۰۶ | کارزار معلمان و برخی نمایندگان |
| فرهنگیان فاقد مسکن | حدود ۴۰ درصد | کمیسیون آموزش مجلس |
| رشد سالانه حقوق (۱۴۰۰-۱۴۰۴) | ۳۱ درصد | سازمان برنامه و بودجه |
۱. کسری ۹ میلیون تومانی تأیید شده است: این رقم از سوی مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش در نشست رسمی کمیسیون آموزش مجلس اعلام شده و نشان‌دهنده فاصله واقعی دریافتی معلمان با نیازهای معیشتی است .
۲. میانگین ۲۹ میلیون تومانی تصویر کامل نیست: بیش از یک‌چهارم معلمان تازه‌استخدام هستند و دریافتی آنان بسیار کمتر از میانگین است. حقوق معلمان تازه‌استخدام تا ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان گزارش شده است .
۳. وعده‌ها هنوز به اجرا نرسیده‌اند: راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت در حال تدوین است و جدول زمان‌بندی آن مشخص نشده است. همچنین احصای قوانین اجرانشده فرهنگیان تا پایان آبان‌ماه ۱۴۰۵ موعد دارد .
۴. بودجه ۱۴۰۶ نقطه تعیین‌کننده است:多数 مطالبات (ترمیم حقوق، متناسب‌سازی با هیئت علمی، بسته معیشتی) به فرآیند تدوین و تصویب بودجه سال ۱۴۰۶ ارجاع داده شده است .
۵. صندوق ذخیره فرهنگیان نیازمند شفافیت است: سهم دولت در این صندوق سال‌ها پرداخت نشده و وضعیت آن برای فرهنگیان شاغل و بازنشسته مبهم است .
وضعیت معیشتی معلمان و فرهنگیان در آبان ۱۴۰۵ نشان‌دهنده یک شکاف تأییدشده میان دریافتی و هزینه‌های زندگی است. میانگین ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومانی حقوق معلمان، در حالی اعلام می‌شود که مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش خود از کسری ۹ میلیون تومانی سخن می‌گویند و حقوق معلمان تازه‌استخدام تا ۱۶ میلیون تومان گزارش شده است.
آنچه در این میان برای فرهنگیان اهمیت عملی دارد، پیگیری مطالبات در بودجه سال ۱۴۰۶ است. کمیسیون آموزش مجلس وعده داده راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت را با جدول زمان‌بندی تدوین کند و مرکز پژوهش‌های مجلس تا پایان آبان‌ماه قوانین اجرانشده مربوط به فرهنگیان را احصا خواهد کرد. همچنین درخواست ترمیم حقوق با استناد به مواد ۶۴ و ۱۲۵ قانون مدیریت خدمات کشوری به وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان برنامه و بودجه ارائه شده است.
برای معلمان و فرهنگیان، دو نکته کلیدی قابل توجه است: نخست، هرگونه افزایش حقوقی که قرار است اعمال شود، احتمالاً در چارچوب بودجه ۱۴۰۶ پیگیری خواهد شد و تا آن زمان تغییر محسوسی در دریافتی‌ها预期 نمی‌رود. دوم، مطالبات صنفی از جمله متناسب‌سازی با هیئت علمی دانشگاه‌ها، یارانه مسکن، کالابرگ و تعیین تکلیف صندوق ذخیره فرهنگیان در دست بررسی است و فرهنگیان می‌توانند این مطالبات را از طریق نمایندگان مجلس و تشکل‌های صنفی پیگیری کنند.
بر اساس اعلام سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش، میانگین دریافتی معلمان شاغل حدود ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان است .
خیر. بیش از یک‌چهارم معلمان تازه‌استخدام هستند و دریافتی آنان بسیار کمتر از میانگین است. حقوق معلمان تازه‌استخدام تا ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان گزارش شده است .
این رقمی است که مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش در نشست کمیسیون آموزش مجلس اعلام کرده‌اند و نشان‌دهنده فاصله میان دریافتی فعلی معلمان با سطح نیازهای معیشتی آنان است .
کمیسیون آموزش مجلس در حال تدوین راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت است. همچنین ترمیم حقوق با استناد به قانون مدیریت خدمات کشوری درخواست شده و قرار است مطالبات فرهنگیان در بودجه ۱۴۰۶ لحاظ شود .
این مطالبه در قالب کارزار جمعی معلمان مطرح شده است. سازمان برنامه و بودجه به رشد ۳۱ درصدی سالانه حقوق در سال‌های گذشته اشاره کرده، اما تصمیم‌گیری درباره رقم نهایی به بودجه ۱۴۰۶ و منابع مالی موکول شده است .
میانگین فوقالعاده ویژه فرهنگیان بین ۲۱ تا ۲۲ درصد است و سقف آن به ۲۷ درصد می‌رسد. وزیر آموزش و پرورش اعلام کرده که این رقم به ۳۵ درصد نمی‌رسد .
بله، سخنگوی تشکل‌های صنفی فرهنگیان هشدار داده که بخشی از معلمان به دلیل پایین بودن درآمد، زمان و انرژی خود را صرف شغل‌های دوم و سوم می‌کنند .
بر اساس اعلام کمیسیون آموزش مجلس، حدود ۴۰ درصد فرهنگیان فاقد مسکن هستند و تأمین مسکن آنان از مطالبات جدی این کمیسیون است .
سهم دولت در این صندوق طی سال‌ها پرداخت نشده و وضعیت آن برای فرهنگیان شاغل و بازنشسته مبهم است. کمیسیون آموزش مجلس خواستار تعیین تکلیف روشن این موضوع شده است .
بر اساس اظهارنظرهای موجود، اقدامات به بودجه ۱۴۰۶ ارجاع داده شده است. تا پایان سال ۱۴۰۵، تغییر محسوسی در دریافتی‌ه نمی‌رود، مگر اینکه تصمیم فوق‌العاده‌ای اتخاذ شود .
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
