بسیاری از افراد برای کاهش سرفه خشک به دنبال روش‌های خانگی و راهکارهای ساده هستند؛ اما انتخاب روش درمان باید با توجه به علت ایجاد سرفه انجام شود. در ادامه با مهم‌ترین علت‌های سرفه خشک، روش‌های خانگی تسکین آن، درمان سرفه شبانه و علائم هشدار...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ سرفه خشک یکی از مشکلات شایع تنفسی است که می‌تواند در طول روز آزاردهنده باشد و به‌ویژه هنگام شب، خواب و استراحت افراد را مختل کند. برخلاف سرفه خلط‌دار، در سرفه خشک ترشح قابل‌توجهی از مخاط وجود ندارد و فرد معمولاً احساس خارش، قلقلک یا تحریک در گلو دارد. این نوع سرفه ممکن است پس از سرماخوردگی، در اثر حساسیت، آلودگی هوا، رفلاکس معده یا تحریک مجاری تنفسی ایجاد شود.
بسیاری از افراد برای کاهش سرفه خشک به دنبال روش‌های خانگی و راهکارهای ساده هستند؛ اما انتخاب روش درمان باید با توجه به علت ایجاد سرفه انجام شود. در ادامه با مهم‌ترین علت‌های سرفه خشک، روش‌های خانگی تسکین آن، درمان سرفه شبانه و علائم هشداردهنده آشنا می‌شویم.
سرفه یک واکنش دفاعی طبیعی بدن برای پاک‌سازی راه‌های تنفسی از مواد تحریک‌کننده است. زمانی که گلو یا مجاری تنفسی تحریک می‌شوند، بدن با ایجاد سرفه تلاش می‌کند عامل محرک را از مسیر تنفس خارج کند.
در سرفه خشک، معمولاً خلط یا ترشحات قابل‌توجهی وجود ندارد و فرد ممکن است با احساس خشکی گلو، خارش، سوزش یا قلقلک مداوم مواجه شود.
این سرفه گاهی کوتاه‌مدت است و پس از یک عفونت ویروسی از بین می‌رود؛ اما در برخی افراد ممکن است برای هفته‌ها ادامه پیدا کند و نیازمند بررسی پزشکی باشد.
سرفه خشک می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. شناسایی علت اصلی، نخستین قدم برای انتخاب درمان مناسب است.
۱. سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی
یکی از شایع‌ترین علت‌های سرفه خشک، سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی است. حتی پس از برطرف شدن تب، آبریزش بینی و سایر علائم سرماخوردگی، تحریک مجاری تنفسی ممکن است باقی بماند و باعث ادامه سرفه شود.
۲. آلرژی و حساسیت
گردوغبار، گرده گیاهان، موی حیوانات خانگی و کپک می‌توانند مجاری تنفسی را تحریک کنند. در این شرایط ممکن است سرفه خشک همراه با عطسه، خارش بینی، آبریزش بینی و خارش چشم بروز کند.
۳. رفلاکس معده
بازگشت اسید معده به مری و گاهی رسیدن محتویات معده به نواحی بالاتر می‌تواند موجب تحریک گلو و ایجاد سرفه شود. این مشکل معمولاً پس از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن تشدید می‌شود و ممکن است با ترش کردن و سوزش سر دل همراه باشد.
۴. آسم و حساسیت مجاری تنفسی
برخی افراد مبتلا به آسم، به‌ویژه آسم نوع سرفه‌ای، ممکن است بیشتر با سرفه خشک مواجه شوند. سرفه در این افراد گاهی هنگام شب، ورزش، قرار گرفتن در هوای سرد یا تماس با مواد حساسیت‌زا شدت می‌گیرد.
۵. آلودگی هوا و دود
قرار گرفتن در معرض دود سیگار، آلودگی هوا، عطرهای تند، مواد شوینده و بخارات شیمیایی می‌تواند باعث تحریک مجاری تنفسی و ایجاد سرفه خشک شود.
۶. عوارض جانبی داروها
برخی داروها، به‌خصوص داروهای گروه مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که برای درمان فشار خون تجویز می‌شوند، ممکن است باعث سرفه خشک مداوم شوند. در صورت بروز چنین مشکلی، تغییر دارو باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
بسیاری از افراد گزارش می‌کنند که سرفه خشک هنگام خواب یا در ساعات پایانی شب شدت می‌گیرد. این اتفاق می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:
اگر سرفه شبانه به‌صورت مکرر اتفاق می‌افتد یا خواب فرد را برای مدت طولانی مختل می‌کند، بررسی علت آن توسط پزشک ضروری است.
در بسیاری از موارد، به‌ویژه زمانی که سرفه ناشی از سرماخوردگی یا تحریک خفیف گلو باشد، برخی روش‌های خانگی می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند.
۱. عسل برای تسکین سرفه خشک
عسل یکی از شناخته‌شده‌ترین روش‌های خانگی برای کاهش سرفه است. مصرف یک تا دو قاشق چای‌خوری عسل، به‌تنهایی یا همراه با آب ولرم، ممکن است تحریک گلو را کاهش دهد و به تسکین سرفه شبانه کمک کند.
البته عسل برای کودکان زیر یک سال به دلیل خطر بوتولیسم ممنوع است.
۲. نوشیدن مایعات گرم
نوشیدن آب ولرم، سوپ و نوشیدنی‌های گرم می‌تواند به مرطوب نگه داشتن گلو و کاهش احساس خشکی کمک کند. بهتر است از نوشیدنی‌های بسیار داغ که ممکن است باعث تحریک گلو شوند، پرهیز شود.
۳. استفاده از دستگاه بخور
اگر هوای اتاق خشک باشد، استفاده از دستگاه بخور سرد و تمیز می‌تواند به کاهش خشکی مجاری تنفسی کمک کند. دستگاه باید مرتب تمیز شود تا به محل تجمع قارچ و باکتری تبدیل نشود.
۴. غرغره آب نمک
غرغره آب نمک ولرم ممکن است به کاهش التهاب و ناراحتی گلو کمک کند. برای این کار می‌توان نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کرد و چند بار در روز غرغره کرد. محلول نباید بلعیده شود.
۵. مصرف دمنوش‌های ملایم
نوشیدن دمنوش‌های ملایم مانند بابونه یا زنجبیل ممکن است به تسکین موقت گلو کمک کند. با این حال، شواهد علمی درباره درمان مستقیم سرفه با این دمنوش‌ها محدود است و نباید جایگزین درمان پزشکی شوند.
۶. پرهیز از دود و مواد محرک
دود سیگار، قلیان، عطرهای تند و آلودگی هوا می‌توانند سرفه خشک را تشدید کنند. دوری از این عوامل یکی از اقدامات مهم برای کاهش تحریک دستگاه تنفسی است.
اگر سرفه خشک هنگام خواب تشدید می‌شود، رعایت چند نکته ساده می‌تواند به کاهش علائم کمک کند:
اگر با وجود رعایت این موارد، سرفه شبانه ادامه پیدا کند، احتمال وجود بیماری‌هایی مانند آسم، آلرژی یا رفلاکس مطرح است و باید بررسی شود.
نوع داروی مورد استفاده به علت سرفه، سن فرد، بیماری‌های زمینه‌ای و سایر داروهای مصرفی بستگی دارد.
داروهای ضدسرفه: برخی داروها مانند دکسترومتورفان می‌توانند در بعضی افراد سرفه خشک را به‌طور موقت کاهش دهند؛ با این حال، اثربخشی آن‌ها در همه افراد یکسان نیست.
داروهای ضدحساسیت: اگر علت سرفه، آلرژی باشد، پزشک ممکن است داروهای آنتی‌هیستامین را توصیه کند.
اسپری‌های تنفسی: در صورت تشخیص آسم، ممکن است داروهای استنشاقی مناسب برای کنترل التهاب و علائم تجویز شوند.
درمان رفلاکس: اگر سرفه ناشی از برگشت اسید معده باشد، اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی و در صورت نیاز داروهای کنترل اسید معده می‌توانند کمک‌کننده باشند.
نکته مهم اینکه مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک برای سرفه خشک توصیه نمی‌شود؛ زیرا بیشتر موارد سرفه ناشی از عفونت‌های ویروسی یا عوامل غیر‌باکتریایی هستند.
اگرچه بیشتر موارد سرفه خشک به دلایل ساده و موقتی ایجاد می‌شوند، برخی علائم نیازمند توجه پزشکی هستند.
در صورت مشاهده موارد زیر باید برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد:
در صورت تنگی نفس شدید، کبودی لب‌ها یا درد شدید قفسه سینه باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
همچنین سرفه‌ای که بیش از سه هفته ادامه دارد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود. سرفه بیش از هشت هفته در بزرگسالان، سرفه مزمن محسوب می‌شود و به ارزیابی دقیق‌تری نیاز دارد.
برای کاهش احتمال ابتلا به سرفه خشک و تحریک مجاری تنفسی می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:
درمان سرفه خشک به علت اصلی آن بستگی دارد. عسل، نوشیدنی‌های ولرم، مرطوب نگه داشتن هوای اتاق و دوری از عوامل محرک می‌توانند در کاهش موقت سرفه مؤثر باشند؛ اما اگر علت اصلی آسم، آلرژی، رفلاکس معده یا عوارض دارویی باشد، درمان اختصاصی ضرورت دارد.
بنابراین نباید هر سرفه خشکی را صرفاً با روش‌های خانگی درمان کرد. شناسایی علت، توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه به پزشک در موارد طولانی یا شدید، بهترین راه برای کنترل سرفه و جلوگیری از عوارض احتمالی آن است.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
