کمبود ویتامین D در نوزادان نارس؛ هشداری جدی برای سلامت استخوان و خطر خونریزی مغزی

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛نوزادان نارس به دلیل تولد زودهنگام و عدم تکمیل دوران جذب و ذخیره‌سازی مواد مغذی، با چالش‌های سلامتی متعددی روبرو هستند. یکی از مهم‌ترین و در عین حال کمتر شناخته‌شده‌ترین این چالش‌ها، کمبود ویتامین D است. این کمبود تنها به ضعف استخوان‌ها محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز عوارض جدی‌تر و تهدیدکننده‌تری نیز باشد. درک این خطرات و آگاهی از راه‌های مقابله با آن، برای خانواده‌ها و کادر درمانی از اهمیت حیاتی برخوردار است.

۱. شیوع بالا کمبود ویتامین D در نوزادان نارس

مطالعات نشان می‌دهد که کمبود ویتامین D در میان نوزادان نارس بسیار شایع است. به‌عنوان مثال، یک مطالعه جامع بر روی نوزادان نارس بستری در بیمارستان نشان داد که نزدیک به ۷۹ درصد از آن‌ها با درجاتی از کمبود ویتامین D مواجه هستند. از این میان، بیش از ۳۳ درصد دچار کمبود شدید بوده‌اند . این آمار نگران‌کننده، ضرورت توجه ویژه به وضعیت ویتامین D این گروه آسیب‌پذیر را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

۲. عوارض اصلی کمبود ویتامین D

الف) تهدید سلامت استخوان‌ها

نقش اصلی ویتامین D در بدن، کمک به جذب کلسیم و فسفر برای ساخت و حفظ استخوان‌های قوی است. کمبود آن در نوزادان نارس می‌تواند به عوارض جدی منجر شود:

• نرمی استخوان (راشیتیسم): این بیماری با نرم و ضعیف شدن استخوان‌ها مشخص می‌شود که می‌تواند منجر به تغییر شکل استخوان‌ها مانند خمیدگی پاها و سایر ناهنجاری‌های اسکلتی گردد .

• تاخیر در رشد: کمبود ویتامین D می‌تواند فرآیند رشد طبیعی نوزاد را با اختلال مواجه کند .

• ضعف و درد عضلانی: کودکانی که با کمبود ویتامین D دست و پنجه نرم می‌کنند، ممکن است دچار ضعف عمومی، دردهای عضلانی و گرفتگی‌های مکرر شوند .

• افزایش خطر شکستگی: استخوان‌های ضعیف، به‌طور طبیعی مستعد شکستگی هستند .

ب) خطر جدی خونریزی مغزی

فراتر از عوارض اسکلتی، پژوهشی ارتباط هشداردهنده‌ای را بین کمبود ویتامین D و خونریزی داخل بطنی (IVH) در نوزادان نارس کشف کرده است. خونریزی داخل بطنی، یکی از عوارض حاد و جدی مغزی در این نوزادان است که می‌تواند منجر به آسیب‌های عصبی طولانی‌مدت شود. این مطالعه نشان داد که بیش از ۹۲ درصد از نوزادان نارس مبتلا به IVH، دارای سطح ویتامین D پایینی بوده‌اند و میانگین سطح ویتامین D در نوزادان مبتلا به این عارضه، به‌طور معنی‌داری پایین‌تر از نوزادان سالم بوده است. محققان بر این باورند که اصلاح کمبود ویتامین D ممکن است در پیشگیری از بروز این خونریزی‌های خطرناک مؤثر باشد .

۳. راهکارهای پیشگیری و درمان

خوشبختانه، کمبود ویتامین D یک مشکل قابل پیشگیری و درمان است. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که مصرف دوز بالاتر ویتامین D می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در بهبود سلامت استخوان‌های نوزادان نارس داشته باشد. در یک مطالعه، محققان دریافتند که مصرف روزانه ۸۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D (در مقایسه با دوز ۴۰۰ واحدی)، تعداد نوزادان نارسی را که با تراکم بسیار کم استخوان مواجه بودند، به‌طور چشمگیری کاهش داده است .

• توصیه عمومی: آکادمی اطفال آمریکا توصیه می‌کند که مصرف مکمل ۴۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D در روز، از همان روزهای ابتدایی زندگی برای تمام نوزادان آغاز شود. با این حال، در مواردی مانند نوزادان نارس و پرخطر، پزشک ممکن است دوزهای بالاتری را تجویز کند . تعیین دوز دقیق باید حتماً زیر نظر پزشک متخصص اطفال انجام شود .

نکات مهم / تذکرات / هشدارها

۱. شیر مادر، به تنهایی کافی نیست: اگرچه شیر مادر بهترین تغذیه برای نوزاد است، اما مقدار ویتامین D موجود در آن معمولاً برای تأمین نیاز نوزاد کافی نیست و دریافت مکمل ضروری است .
۲. تشخیص به موقع: علائم کمبود ویتامین D می‌تواند شامل بی‌قراری، تعریق زیاد، تحریک‌پذیری و در موارد شدیدتر، تشنج باشد. در صورت مشاهده هرگونه از این علائم، به پزشک مراجعه شود .
۳. نقش مادر: وضعیت ویتامین D مادر در دوران بارداری و شیردهی، تأثیر مستقیمی بر ذخیره این ویتامین در نوزاد دارد . مادران باردار و شیرده نیز باید از کفایت سطح ویتامین D خود اطمینان حاصل کنند.

جمع‌بندی کاربردی

کمبود ویتامین D در نوزادان نارس یک مسئله جدی و شایع است که از سلامت استخوان‌ها گرفته تا خطر خونریزی‌های مغزی را تهدید می‌کند. آگاهی از این خطرات، اولین گام برای پیشگیری است. با تشخیص به‌موقع و مصرف منظم مکمل‌های ویتامین D تحت نظر پزشک، می‌توان از این عوارض جدی پیشگیری کرده و زمینه را برای رشد و تکامل سالم نوزاد فراهم آورد.

سوالات متداول

۱. چرا نوزادان نارس بیشتر در معرض کمبود ویتامین D هستند؟
نوزادان نارس، دوران حیاتی جذب و ذخیره‌سازی ویتامین D در سه‌ماهه آخر بارداری را کامل نکرده‌اند و سیستم‌های بدن آن‌ها هنوز نابالغ است .

۲. آیا همه نوزادان نارس باید مکمل ویتامین D مصرف کنند؟
بله، آکادمی اطفال آمریکا مصرف روزانه ۴۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D را برای تمام نوزادان، از جمله نوزادان نارس، از روزهای اولیه زندگی توصیه می‌کند. دوز مورد نیاز برای نوزادان پرخطر ممکن است بیشتر باشد و باید توسط پزشک تعیین شود .

۳. چه علائمی نشان‌دهنده کمبود ویتامین D در نوزاد است؟
نوزادان ممکن است بی‌قرار، تحریک‌پذیر و دچار تعریق زیاد باشند. در موارد شدیدتر، ضعف عضلانی، تأخیر در رشد و حتی تشنج ممکن است رخ دهد .

۴. آیا مصرف دوز بالای ویتامین D خطرناک است؟
مصرف بیش از حد ویتامین D می‌تواند منجر به مسمومیت و عوارضی مانند هیپرکلسمی (افزایش کلسیم خون) شود. به همین دلیل، مصرف هرگونه مکمل باید با تجویز و تحت نظر پزشک متخصص اطفال باشد .

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.