مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران گفت: بر اساس بررسیها و شواهد موجود، عامل اصلی آتشسوزیهای میانکاله را عمدی میدانیم و این موضوع یکی از محورهای جدی پیگیری ماست.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ پناهگاه حیاتوحش میانکاله در هفتههای اخیر بار دیگر در کانون یکی از جدیترین نگرانیهای زیستمحیطی مازندران قرار گرفته است؛ زیستبومی ارزشمند که تکرار آتشسوزی در بخشهایی از آن، زنگ هشدار درباره شکنندگی یکی از مهمترین زیستگاههای شمال کشور را به صدا درآورده است.
در فاصله ۲۶ تیر تا ۱۲ مردادماه، ۱۲ فقره آتشسوزی در میانکاله رخ داد و ۵۳۶ هکتار از عرصههای این پناهگاه درگیر حریق شد؛ بخش عمده این آتشسوزیها نیز در محدوده غربی میانکاله به وقوع پیوست. هرچند بنا بر اعلام محیط زیست، در این حریقها تلفات مستقیم حیاتوحش گزارش نشده، اما تکرار آتش در یک زیستبوم حساس، مسئلهای نیست که بتوان آن را صرفاً با خاموش شدن شعلهها پایانیافته تلقی کرد.
آنچه بر نگرانیها میافزاید، تأکید مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران بر عمدی بودن عامل اصلی حریقهاست؛ موضوعی که البته شناسایی عامل یا عوامل و اثبات مسئولیت آنان را به بررسی مراجع قانونی و قضایی واگذار کردهاند. از سوی دیگر، تجربه حریقهای اخیر نشان داده است که در کنار برخورد با عوامل احتمالی، سرعت کشف و اطفای آتش نقشی تعیینکننده دارد؛ چراکه در میانکاله، هر دقیقه تأخیر میتواند به گسترش شعلهها در پوشش گیاهی و افزایش سطح خسارت منجر شود.
محیط زیست در حریقهای اخیر از ظرفیت نیروهای شهرستانهای همجوار و همچنین ماشینآلات دستگاههایی مانند نیروگاه، بندر امیرآباد و شرکت نفت استفاده کرده است، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست: چگونه میتوان از تکرار آتش پیش از آنکه به جان میانکاله بیفتد جلوگیری کرد؟
محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران درباره جزئیات این حریقها، نحوه اطفای آتش، امکانات و تجهیزات محیط زیست، علت وقوع آتشسوزیها و همچنین وضعیت فک خزری توضیح داد.
در فاصله کوتاهی شاهد وقوع چندین فقره آتشسوزی در پناهگاه حیاتوحش میانکاله بودیم؛ این تکرار حریقها از نظر آماری قابل توجه است. دقیقاً چه تعداد حریق در این بازه زمانی رخ داده و چه میزان از عرصههای میانکاله تحت تأثیر آتش قرار گرفته است؟
از ۲۶ تیرماه تا ۱۲ مردادماه امسال، در مجموع ۱۲ فقره آتشسوزی در محدوده پناهگاه حیاتوحش میانکاله به وقوع پیوست که در مجموع، حدود ۵۳۶ هکتار از عرصههای این منطقه درگیر حریق شد.
البته در موضوع آتشسوزی، صرف اعلام یک عدد نمیتواند تصویر دقیقی از میزان خسارت ارائه دهد؛ زیرا ممکن است در یک حریق، شدت سوختگی در بخشهای مختلف عرصه متفاوت باشد و همه منطقه به یک میزان آسیب ندیده باشد. به همین دلیل، برای برآورد دقیقتر سطح حریق، علاوه بر مساحی و بررسیهای میدانی، از ظرفیت دادههای سنجش از دور و تصاویر ماهوارهای نیز استفاده کردیم.
این دادهها کمک میکند محدوده واقعی عرصههای سوختهشده با دقت بیشتری مشخص شود و بتوانیم میان سطحی که صرفاً تحت تأثیر حریق قرار گرفته و بخشهایی که شدت سوختگی بیشتری داشتهاند، تفکیک دقیقتری داشته باشیم.
از مجموع ۱۲ مورد حریق ثبتشده، بخش عمده آتشسوزیها در قسمت غربی پناهگاه حیاتوحش میانکاله اتفاق افتاده است. یک مورد در محدوده آشوراده و دو مورد نیز در خط ساحلی رخ داده و سایر موارد در بخش غربی پناهگاه ثبت شده است.
این پراکندگی جغرافیایی برای ما اهمیت دارد؛ چراکه وقتی در یک بازه زمانی کوتاه، چندین حریق در یک محدوده مشخص اتفاق میافتد، باید موضوع از منظر الگوی وقوع، شرایط محیطی، دسترسیها و عوامل انسانی با دقت بیشتری بررسی شود.
نکته مهم دیگر این است که پوشش گیاهی عرصههای درگیر حریق عمدتاً شامل سازیل، تمشک و در برخی نقاط علفزار بوده است. خوشبختانه در بررسیهای انجامشده، تلفات مستقیم گونههای جانوری در این حریقها گزارش نشده است؛ با این حال، این مسئله به هیچ عنوان به معنای بیاهمیت بودن آثار آتشسوزی نیست.
میانکاله یک زیستبوم حساس و ارزشمند است و پوشش گیاهی آن در حفظ شرایط زیستگاهی منطقه، تأمین پناه و منابع غذایی حیات وحش و حفظ تعادل اکولوژیک نقش دارد. بنابراین هر مقدار از این عرصه که دچار حریق میشود، ضرورت دارد هم از نظر سطح سوختگی و هم از نظر آثار احتمالی بر فرآیندهای طبیعی منطقه مورد بررسی قرار گیرد.
از سوی دیگر، آمار ۱۲ حریق در کمتر از سه هفته برای ما یک هشدار جدی محسوب میشود و به همین دلیل، موضوع صرفاً به اطفای حریق محدود نشده و بررسی منشأ و عوامل وقوع این حوادث نیز با جدیت در دستور کار قرار گرفته است.
در واقع، هدف ما این نیست که فقط آتش را خاموش کنیم؛ باید بتوانیم الگوی وقوع حریق را شناسایی، نقاط پرخطر را مشخص و از تکرار این حوادث جلوگیری کنیم. این موضوع برای مدیریت بلندمدت پناهگاه حیاتوحش میانکاله اهمیت اساسی دارد.
پراکندگی این آتشسوزیها هم قابل توجه است. آیا الگوی مشخصی در محل وقوع حریقها مشاهده شده است؟
بله، بررسیهای انجامشده نشان میدهد بیشتر حریقهای امسال در بخش غربی پناهگاه حیاتوحش میانکاله رخ داده است. از مجموع موارد ثبتشده، یک فقره حریق در محدوده آشوراده و دو فقره نیز در خط ساحلی اتفاق افتاد و سایر حریقها در بخش غربی پناهگاه به وقوع پیوست. این تمرکز جغرافیایی برای ما موضوع مهمی است و نمیتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد.
وقتی در یک بازه زمانی کوتاه، بخش قابل توجهی از حریقها در یک محدوده مشخص رخ میدهد، این مسئله باید در بررسی منشأ و عوامل وقوع آتشسوزی مورد توجه قرار گیرد. به همین دلیل، علاوه بر عملیات اطفا، الگوی مکانی حریقها، شرایط منطقه و عوامل انسانی مؤثر در وقوع آنها نیز در حال بررسی است تا بتوانیم نقاط پرخطر را دقیقتر شناسایی و اقدامات پیشگیرانه را هدفمندتر کنیم.
پوشش گیاهی که در این آتشسوزیها آسیب دیده چه وضعیتی داشته است؟ آیا نگرانی از آسیب به گونههای جانوری نیز وجود داشت؟
پوشش گیاهی عرصههای درگیر حریق عمدتاً شامل سازیل، تمشک و در برخی نقاط علفزار بوده است. خوشبختانه در بررسیهای انجامشده، در جریان حریقهای امسال تلفات مستقیم گونههای جانوری گزارش نشده است؛ اما این موضوع به هیچ عنوان به معنای کماهمیت بودن آتشسوزیها نیست.
میانکاله یک زیستبوم بسیار حساس و ارزشمند است و پوشش گیاهی آن نقش مهمی در حفظ زیستگاه و تعادل اکولوژیک منطقه دارد. بنابراین حتی در صورت نبود تلفات مستقیم حیاتوحش، آسیب به پوشش گیاهی میتواند در بلندمدت بر منابع غذایی، پناهگاه و شرایط زیستی گونههای جانوری اثر بگذارد. به همین دلیل، آثار حریقها صرفاً در سطح مساحت سوختهشده بررسی نمیشود و پیامدهای اکولوژیک آن نیز مورد توجه محیطزیست قرار دارد.
چرا آتشسوزی در میانکاله تکرار میشود؟ آیا منشأ این حوادث مشخص شده است؟ آیا میتوان با توجه به تکرار حریقها، از احتمال وقوع عمدی آنها سخن گفت؟
بر اساس بررسیها و شواهد موجود، عامل اصلی آتشسوزیهای میانکاله را عمدی میدانیم و این موضوع یکی از محورهای جدی پیگیری ماست. وقتی در یک بازه زمانی کوتاه چندین مورد حریق در نقاط مشخصی از پناهگاه رخ میدهد، طبیعتاً نمیتوان صرفاً عوامل طبیعی یا شرایط جوی را بهعنوان علت وقوع این حوادث در نظر گرفت و موضوع نیازمند بررسی دقیق است.
در حال حاضر، موضوع از مسیرهای مربوطه با جدیت دنبال میشود و پیگیریهای خاصی برای شناسایی عوامل و روشن شدن ابعاد این حوادث در دستور کار قرار دارد. البته درباره جزئیات این پیگیریها تا زمانی که بررسیها به نتیجه نهایی نرسیده است، نمیتوان اطلاعات بیشتری ارائه کرد؛ چراکه ممکن است روند شناسایی عوامل و رسیدگی به پرونده تحت تأثیر قرار گیرد.
آنچه برای ما اهمیت دارد این است که میانکاله یک عرصه معمولی نیست؛ این منطقه یک پناهگاه حیاتوحش با ارزشهای اکولوژیک کمنظیر است و تکرار آتشسوزی در آن میتواند خسارتهای جدی به پوشش گیاهی و زیستگاه وارد کند. بنابراین برخورد با عامل یا عوامل احتمالی حریق، صرفاً یک موضوع قضایی نیست، بلکه بخشی از مسئولیت حفاظت از این زیستبوم محسوب میشود.
ما نیز در مجموعه حفاظت محیط زیست، در کنار دستگاههای مسئول، موضوع را تا رسیدن به نتیجه دنبال میکنیم. هدف این است که علت و منشأ حریقها بهطور دقیق مشخص شود و در صورت احراز عمدی بودن، با عوامل آن برخورد قانونی صورت گیرد تا از تکرار چنین حوادثی در میانکاله جلوگیری شود.
وقتی میگویید عامل اصلی آتشسوزیها عمدی است، آیا برای این ادعا مستندات و شواهد مشخصی هم وجود دارد؟ با توجه به حساسیت موضوع، چه قرائنی شما را به این جمعبندی رسانده است؟
بررسی منشأ حریق یک موضوع تخصصی است و نمیتوان صرفاً بر اساس یک مورد یا یک نشانه درباره آن اظهارنظر کرد. مجموعه بررسیهای میدانی، نحوه و محل وقوع حریقها و شرایط حاکم بر این حوادث در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گرفته و بر اساس بررسیهای انجامشده، ما عامل اصلی حریقهای میانکاله را عمدی میدانیم. البته این موضوع همچنان در حال پیگیری و بررسی دقیق است.
طبیعتاً بین اینکه ما بر اساس شواهد و بررسیهای کارشناسی به عمدی بودن حریق برسیم و اینکه یک فرد یا گروه مشخص بهعنوان عامل حادثه معرفی شود، تفاوت وجود دارد. شناسایی عامل یا عوامل، جمعآوری مستندات و اثبات مسئولیت آنها در صلاحیت مراجع قانونی و قضایی است و این موضوع از مسیر قانونی دنبال میشود.
ما نیز اطلاعات و یافتههای موجود را در اختیار مراجع ذیربط قرار میدهیم و تا روشن شدن ابعاد موضوع پیگیری را ادامه خواهیم داد. برای محیط زیست، مهم است که اگر عمدی بودن حریقها در فرآیند رسیدگی اثبات شد، عاملان آن شناسایی و با آنها برخورد قانونی و بازدارنده شود؛ چرا که تکرار چنین حوادثی در یک پناهگاه حیاتوحش میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به دنبال داشته باشد.
با توجه به تکرار حریقها، آیا مشکل اصلی میانکاله کمبود تجهیزات و نیروی انسانی است؟
در حریقهای امسال، خوشبختانه با کمبود امکانات، تجهیزات یا نیروی انسانی مواجه نبودیم و توانستیم متناسب با شرایط هر حادثه، ظرفیتهای لازم را برای اطفای حریق بسیج کنیم. در زمان وقوع آتشسوزیها، علاوه بر نیروهای محیطزیست، از شهرستانهای همجوار نیز نیرو به منطقه اعزام شد تا عملیات اطفا در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود.
از نظر تجهیزات نیز همکاری خوبی میان دستگاههای مختلف وجود داشت. علاوه بر امکانات و ماشینآلات محیطزیست، ماشینآلات نیروگاه، بندر امیرآباد و شرکت نفت در اختیار عملیات قرار گرفت و در یکی از حریقها حتی چهار دستگاه لودر از مجموعه نیروگاه برای اطفای آتش در اختیار محیطزیست قرار گرفت. بنابراین در حریقهای امسال، مسئله اصلی کمبود تجهیزات یا نیروی انسانی نبود و همکاری بیندستگاهی نیز نقش مؤثری در مهار سریع آتشسوزیها داشت.
با توجه به اینکه گفتید در حریقهای امسال کمبود تجهیزات و نیروی انسانی نداشتیم، پس مهمترین حلقه برای مهار آتشسوزی در میانکاله چیست؟
در مدیریت حریق دو پارامتر بسیار مهم داریم؛ نخست، کشف و اطلاع سریع از وقوع آتشسوزی و دوم، اطفای حریق در کوتاهترین زمان ممکن. هرچه فاصله زمانی میان شروع آتشسوزی تا شناسایی، اعلام و رسیدن نیروها بیشتر شود، طبیعتاً آتش فرصت بیشتری برای گسترش پیدا میکند و سطح بیشتری از عرصه را درگیر خواهد کرد.
بنابراین حتی اگر نیروی انسانی و تجهیزات کافی در اختیار داشته باشیم، سرعت واکنش نقش تعیینکنندهای دارد. در میانکاله به دلیل وسعت منطقه، شرایط پوشش گیاهی و حساسیت زیستبوم، شناسایی سریع نقطه شروع حریق و اعزام فوری نیرو و تجهیزات میتواند تفاوت بسیار زیادی در میزان خسارت ایجاد کند. به همین دلیل، کشف سریع و اطفای سریع، دو اصل اساسی در مدیریت و کنترل آتشسوزیهای میانکاله محسوب میشود.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که سرعت واکنش فقط به معنای حضور نیرو در منطقه نیست؛ بلکه دسترسی سریع به نقطه حریق، اطلاعرسانی دقیق، هماهنگی میان دستگاههای مسئول و آمادهبهکاری دائمی نیروها و تجهیزات نیز اهمیت دارد. هرچه این زنجیره منسجمتر عمل کند، امکان مهار آتش در همان مراحل اولیه بیشتر خواهد بود و میتوان از تبدیل یک حریق محدود به آتشسوزی گسترده و وارد شدن خسارت بیشتر به زیستبوم میانکاله جلوگیری کرد.
آیا برای رسیدن به این کشف سریع، تجهیزات پایش و فناوریهای جدید مانند پهپاد، دوربینهای حرارتی و سامانههای هوشمند را در میانکاله فعال کردهاید؟
موضوع پایش و افزایش سرعت شناسایی حریق در میانکاله اهمیت بسیار زیادی دارد و طبیعتاً هرچه بتوانیم زمان کشف آتشسوزی را کاهش دهیم، امکان مهار آن در مراحل اولیه بیشتر خواهد شد. در کنار نیروی انسانی، لازم است تجهیزات پایش، امکانات عملیاتی و ماشینآلات نیز متناسب با شرایط و وسعت منطقه تقویت شوند تا بتوانیم در زمان مناسب نسبت به شناسایی و اطفای حریق اقدام کنیم.
در مناطق جنگلی و حریمها، عملیات اطفا همچنان وابستگی زیادی به نیروی انسانی دارد و نیروهای عملیاتی باید به تجهیزات انفرادی مناسب مانند دمنده، آتشکوب و اره موتوری مجهز باشند. در حریقهای گسترده نیز استفاده از ماشینآلات سنگین ضرورت پیدا میکند. بنابراین رویکرد ما باید ترکیبی از پایش مستمر، کشف سریع، نیروی انسانی آموزشدیده و تجهیزات مناسب باشد تا زنجیره مقابله با حریق از مرحله شناسایی تا اطفای کامل، با کمترین تأخیر انجام شود.
یعنی با وجود توسعه تجهیزات و فناوریهای پایش، همچنان نیروی انسانی نقش تعیینکنندهای در مهار حریقهای میانکاله دارد؟
بله، بدون تردید. در چنین مناطق حساس و گستردهای، تجهیزات بهتنهایی نمیتوانند جایگزین نیروی انسانی آموزشدیده و آمادهبهکار شوند. عملیات اطفای حریق به نیروهایی نیاز دارد که هم با شرایط منطقه آشنا باشند و هم آموزشهای تخصصی لازم برای مواجهه با آتش و کنترل آن را دیده باشند. بهویژه در عرصههایی که دسترسی ماشینآلات دشوار است، حضور نیروهای عملیاتی در خط مقدم اهمیت دوچندان پیدا میکند.
در حریقهای امسال تلاش کردیم این زنجیره از شناسایی، اعلام، اعزام نیرو و تجهیزات و عملیات اطفا بدون تأخیر فعال شود و خوشبختانه توانستیم از ظرفیت دستگاههای همجوار نیز استفاده کنیم. همکاری میان دستگاهها در زمان وقوع حریق بسیار مهم است و نشان داد که در کنار امکانات تخصصی محیطزیست، میتوان از ظرفیت سایر مجموعهها نیز برای واکنش سریع و کاهش خسارت استفاده کرد.
یکی از نگرانیهای جدی درباره میانکاله این است که تکرار آتشسوزیها به مرور توان بازسازی طبیعی منطقه را کاهش دهد. آیا این نگرانی را تأیید میکنید؟
بله، تکرار حریق در یک زیستبوم حساس قطعاً میتواند پیامدهای اکولوژیک به همراه داشته باشد. میانکاله صرفاً یک عرصه طبیعی نیست، بلکه یک زیستگاه ارزشمند و حساس است که پوشش گیاهی، منابع غذایی و شرایط زیستی آن در یک چرخه طبیعی به یکدیگر وابستهاند. بنابراین هر حریق، حتی اگر در آن تلفات مستقیم حیاتوحش نداشته باشیم، میتواند بخشی از این تعادل طبیعی را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت تکرار، روند بازسازی پوشش گیاهی را با چالش مواجه کند.
به همین دلیل، رویکرد ما نباید صرفاً به خاموش کردن آتش پس از وقوع محدود شود. اصل اساسی، پیشگیری و کاهش احتمال وقوع حریق است؛ یعنی باید نقاط پرخطر را شناسایی کنیم، پایش منطقه را افزایش دهیم و فاصله زمانی میان وقوع آتش تا شناسایی و اطفای آن را به حداقل برسانیم.
از طرف دیگر، شناسایی و برخورد با عوامل ایجادکننده حریق نیز اهمیت زیادی دارد. اگر منشأ حریقها عمدی باشد، صرفاً افزایش تجهیزات اطفا نمیتواند مسئله را حل کند و باید با عامل ایجادکننده برخورد شود. حفاظت مؤثر از میانکاله نیازمند مجموعهای از اقدامات همزمان در حوزه پیشگیری، پایش، واکنش سریع و پیگیری عوامل حریق است تا این زیستبوم ارزشمند برای نسلهای آینده حفظ شود.
به نظر میرسد اگر عامل حریق عمدی باشد، صرفاً افزایش تجهیزات اطفا نمیتواند مسئله را حل کند. آیا برخورد بازدارنده با عاملان حریق هم در دستور کار قرار دارد؟
قطعاً. اگر در روند بررسیها مشخص شود که منشأ حریقها عمدی بوده است، شناسایی و برخورد قانونی با عوامل آن، بخش مهمی از مدیریت این موضوع خواهد بود. نمیتوان انتظار داشت صرفاً با افزایش نیرو و تجهیزات، مسئله حریقهای تکرارشونده در میانکاله حل شود؛ پیشگیری زمانی مؤثر خواهد بود که عوامل ایجادکننده حادثه نیز شناسایی و با آنها برخورد شود.
محیطزیست در این زمینه پیگیریهای لازم را انجام میدهد و اطلاعات و یافتههای مربوط به حریقها را در اختیار مراجع ذیربط قرار خواهد داد. طبیعتاً اثبات مسئولیت افراد و برخورد با عاملان احتمالی در صلاحیت مراجع قانونی و قضایی است، اما ما موضوع را تا روشن شدن ابعاد آن از مسیرهای قانونی دنبال میکنیم. هدف نهایی این است که ضمن مهار حریقهای موجود، با ایجاد بازدارندگی از تکرار چنین حوادثی در این زیستبوم ارزشمند جلوگیری شود.
اگر بخواهیم وضعیت میانکاله را در یک جمله توصیف کنیم، به نظر میرسد این زیستبوم همزمان از چند جهت تحت فشار قرار دارد؛ از تکرار آتشسوزیها گرفته تا تهدیدهای مرتبط با حیاتوحش. در شرایط فعلی، مهمترین اولویت محیط زیست برای حفاظت از میانکاله چیست؟
اولویت نخست ما حفاظت از زیستبوم میانکاله و جلوگیری از آسیب به عرصههای طبیعی و گونههای ارزشمند این منطقه است. برای رسیدن به این هدف، نمیتوان یک موضوع را جدا از سایر مسائل دید؛ باید همزمان پیشگیری از حریق، افزایش سرعت شناسایی و اطفای آتش، تقویت امکانات و نیروی انسانی و شناسایی و برخورد قانونی با عوامل ایجاد حریق را دنبال کنیم.
در کنار این موارد، پایش مستمر وضعیت حیاتوحش و زیستگاه نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. ممکن است یک حریق در ظاهر بدون تلفات مستقیم جانوری مهار شود، اما آثار آن بر پوشش گیاهی و زیستگاه در بلندمدت باقی بماند. بنابراین حفاظت از میانکاله نیازمند یک نگاه جامع و مستمر است و نباید صرفاً به مدیریت حوادث پس از وقوع محدود شود.
میانکاله یک سرمایه ملی و زیستبوم ارزشمند کشور است و حفاظت از آن فقط وظیفه محیط زیست نیست. این موضوع نیازمند همکاری همه دستگاههای مسئول، مجموعههای محلی، جوامع پیرامونی و خود مردم است. هر اندازه این همکاری و مشارکت جدیتر باشد، امکان پیشگیری از تهدیدها و حفاظت پایدار از این منطقه نیز بیشتر خواهد شد.
با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از حریقهای اخیر در بخش غربی میانکاله رخ داده، آیا این محدوده نیازمند تدابیر حفاظتی ویژهتری است؟
قطعاً الگوی مکانی حریقها برای ما اهمیت دارد و این موضوع باید در برنامهریزیهای حفاظتی مورد توجه قرار گیرد. وقتی در یک بازه زمانی مشخص، بخش قابل توجهی از حریقها در یک محدوده خاص رخ میدهد، این مسئله میتواند یک نشانه مهم برای شناسایی نقاط پرخطر و بازنگری در نحوه پایش و حفاظت از آن محدوده باشد.
بر همین اساس، تمرکز حریقها در بخش غربی میانکاله میتواند مبنایی برای تقویت اقدامات پیشگیرانه و نظارتی در این منطقه قرار گیرد. افزایش گشت و پایش، شناسایی دقیقتر نقاط مستعد حریق و آمادهباش نیروها و تجهیزات در محدودههای پرخطر، از جمله اقداماتی است که میتواند سرعت واکنش را افزایش دهد و احتمال گسترش آتش را کاهش دهد. البته این موضوع باید در کنار بررسی علت وقوع حریقها دنبال شود تا اقدامات حفاظتی صرفاً واکنشی نباشد و بتوانیم از تکرار حوادث جلوگیری کنیم.
پیام شما به مردم و دستگاههای مسئول درباره میانکاله چیست؟
میانکاله متعلق به همه مردم ایران است و حفاظت از این زیستبوم ارزشمند، مسئولیتی فراتر از وظایف یک دستگاه خاص است. مردم و بهویژه جوامع محلی که بیشترین ارتباط را با این منطقه دارند، باید نسبت به هرگونه رفتار یا فعالیتی که میتواند به پوشش گیاهی، حیاتوحش و تعادل اکولوژیک میانکاله آسیب وارد کند، حساس باشند و موارد مشکوک را به مراجع مسئول اطلاع دهند.
دستگاههای اجرایی و نهادهای مسئول نیز باید در کنار محیط زیست، ظرفیتهای خود را برای حفاظت از این منطقه پای کار بیاورند. حفاظت از میانکاله نیازمند همکاری بیندستگاهی، پایش مستمر، واکنش سریع و پیشگیری از وقوع حوادث است. محیط زیست نیز وظیفه دارد با استفاده از ظرفیتهای قانونی، انسانی، تجهیزاتی و تخصصی خود، حفاظت از این سرمایه ملی را با جدیت دنبال کند.
در نهایت باید بدانیم که میانکاله یک میراث طبیعی متعلق به نسل امروز و نسلهای آینده است و هرگونه آسیب به آن، خسارت به سرمایهای است که بهسادگی قابل جبران نیست. بنابراین انتظار ما این است که همه در قبال حفاظت از این زیستبوم احساس مسئولیت کنند و اجازه ندهند حوادثی مانند آتشسوزیهای اخیر به تهدیدی مستمر برای میانکاله تبدیل شود.
۱۲ حریق در فاصله کمتر از سه هفته و سوختن ۵۳۶ هکتار از عرصههای پناهگاه حیاتوحش میانکاله، عددی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد؛ حتی اگر خوشبختانه در این حوادث تلفات مستقیم جانوری گزارش نشده باشد. مهمتر از خاموش کردن هر شعله، پاسخ به این پرسش است که چرا آتش دوباره و دوباره در میانکاله زبانه میکشد؟
اگر عامل اصلی حریقها عمدی است، شناسایی و برخورد بازدارنده با عاملان باید در کنار عملیات اطفا به یک اولویت جدی تبدیل شود. اگر تمرکز حریقها در بخش غربی میانکاله تکرار میشود، این محدوده باید بهعنوان یک کانون پرخطر مورد پایش ویژه قرار گیرد. تجربه حریقهای اخیر یک واقعیت را روشن کرده است؛ میانکاله فقط به آتشنشانی پس از وقوع حریق نیاز ندارد؛ این زیستبوم به یک نظام پیشگیری، پایش و حفاظت هوشمند و مستمر نیاز دارد. زیستبومی که میلیونها سال شکل گرفته، نباید هر تابستان در انتظار شعلهای دیگر بماند.
