نظام سهمیه‌بندی بنزین در سال ۱۴۰۵ با تغییرات مهمی همراه بوده است. سهمیه یارانه‌ای ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان برای خودروهای شخصی بدون تغییر باقی مانده، اما سهمیه بنزین آزاد (۳۰۰۰ تومانی) از ۱۰۰ لیتر به ۷۰...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ بنزین به عنوان یکی از حساس‌ترین کالاهای یارانه‌ای در ایران، همواره در مرکز توجه سیاست‌گذاری‌های اقتصادی و اجتماعی قرار داشته است. در سال ۱۴۰۵، دولت با رویکردی جدید به مدیریت مصرف سوخت پرداخته و همزمان با حفظ سهمیه‌های یارانه‌ای پایه، تغییراتی در نرخ‌های آزاد و نحوه توزیع سوخت اعمال کرده است.
این تغییرات در شرایطی اجرا می‌شود که کشور با ناترازی روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتری بین تولید و مصرف بنزین مواجه است و بخشی از نیاز از طریق واردات گران‌قیمت تأمین می‌شود . در این گزارش، جزئیات کامل نظام سه‌نرخی، سهمیه‌های جدید، تغییرات منطقه‌ای و نکات مهم برای دارندگان خودرو بررسی می‌شود.
بر اساس مصوبه هیئت دولت، بنزین در سال ۱۴۰۵ با سه نرخ مختلف عرضه می‌شود که هر کدام سهمیه و شرایط خاص خود را دارند:
| نوع سهمیه / نرخ | حجم سهمیه ماهانه (خودرو سواری) | قیمت هر لیتر | نحوه استفاده |
|---|---|---|---|
| نرخ اول (یارانه‌ای) | ۶۰ لیتر | ۱,۵۰۰ تومان | کارت سوخت شخصی |
| نرخ دوم (نیمه‌یارانه‌ای) | ۵۰ لیتر | ۳,۰۰۰ تومان | کارت سوخت شخصی |
| نرخ سوم (آزاد/اضطرار) | متغیر (۵۰ تا ۱۱۰ لیتر بسته به منطقه) | ۱۰,۰۰۰ تومان | کارت شخصی یا کارت جایگاه |
منبع:
بر این اساس، هر خودروی سواری شخصی در حالت عادی مجموعاً ۱۱۰ لیتر سهمیه ماهانه با نرخ‌های اول و دوم دریافت می‌کند. مصرف بیشتر از این میزان، مشمول نرخ سوم (۱۰ هزار تومان) خواهد بود .
یکی از مهم‌ترین تغییرات سال ۱۴۰۵، کاهش سهمیه بنزین آزاد (نرخ ۳۰۰۰ تومانی) بوده است. بر اساس گزارش روزنامه ایران، سهمیه بنزین آزاد خودروهای شخصی از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر کاهش یافت و سپس در شرایط فعلی به ۵۰ لیتر رسیده است . این کاهش با هدف مدیریت مصرف و هدایت به استفاده بهینه از منابع اعمال شده است.
همچنین مدت زمان ذخیره‌سازی سهمیه بنزین یارانه‌ای از ۶ ماه به ۳ ماه کاهش یافته تا از انباشت سهمیه و افزایش گردش مصرف جلوگیری شود .
از ابتدای آبان‌ماه ۱۴۰۵، طرح جدیدی در ۱۲ منطقه عملیاتی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اجرا شده است. بر اساس اعلام سخنگوی این شرکت، در این مناطق علاوه بر سهمیه‌های ۶۰ لیتری و ۵۰ لیتری، ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی نیز به کارت‌های سوخت شخصی اضافه می‌شود و در عوض، کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود می‌شوند .
مناطق مشمول این طرح عبارت‌اند از: یزد، کرمان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، میاندوآب، کردستان، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر .
بر اساس گزارش‌های دیگر، مدیرعامل شرکت پخش فرآورده‌های نفتی خراسان شمالی اعلام کرده که خودروهای مشمول سهمیه یارانه‌ای در این مناطق ماهانه ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۱۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. خودروهایی که مشمول سهمیه یارانه‌ای نیستند، می‌توانند ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان از طریق کارت شخصی دریافت کنند .
هدف از این طرح، مدیریت مصرف سوخت، کاهش صف‌های انتظار در جایگاه‌ها و جلوگیری از قاچاق سوخت در مناطق مرزی اعلام شده است .
نرخ سوم بنزین از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. این نرخ عمدتاً در زمان استفاده از کارت سوخت جایگاه‌ها اعمال می‌شود . بر اساس اعلام سخنگوی دولت، حدود ۸۵ درصد مردم با همان سهمیه ۱۱۰ لیتری نیاز خود را تأمین می‌کنند و افزایش قیمت تنها شامل کسانی می‌شود که از کارت جایگاه یا خارج از سهمیه استفاده می‌کنند .
با این حال، در طرح جدید برخی مناطق، کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود شده‌اند، اما سخنگوی شرکت پخش تأکید کرده که این کارت‌ها ۱۰۰ درصد جمع‌آوری نشده‌اند و همچنان برای خودروهای اورژانسی، امدادی و خودروهای دارای پلاک منطقه آزاد قابل استفاده هستند .
در کنار بنزین معمولی، بنزین سوپر تولید داخل نیز از پاییز ۱۴۰۵ با نرخ آزاد و بدون سهمیه عرضه می‌شود. قیمت هر لیتر بنزین سوپر داخلی حدود ۱۰۳ هزار تومان اعلام شده است و در حال حاضر در ۲۵ جایگاه در شهرهای مختلف کشور عرضه می‌شود . این فرآورده مشمول سهمیه ماهانه کارت سوخت نیست و متقاضیان می‌توانند به هر میزان نیاز، آن را با نرخ آزاد خریداری کنند .
۱. سهمیه‌های یارانه‌ای تغییر نکرده‌اند. سهمیه ۶۰ لیتری ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتری ۳۰۰۰ تومان همچنان در کارت‌های سوخت شخصی شارژ می‌شود و تغییری در نرخ آن‌ها ایجاد نشده است .
۲. سهمیه آزاد کاهش یافته است. سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی از ۱۰۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش یافته و باید در برنامه‌ریزی مصرف سوخت مورد توجه قرار گیرد .
۳. مدت ذخیره سهمیه کاهش یافته است. سهمیه یارانه‌ای تنها ۳ ماه قابل ذخیره است، نه ۶ ماه. سهمیه ذخیره‌نشده پس از این مدت از بین می‌رود .
۴. در ۱۲ منطقه، کارت جایگاه محدود شده است. اگر در استان‌های مشمول طرح جدید (مانند خراسان‌ها، آذربایجان‌ها، کرمان، هرمزگان و…) هستید، برای سوخت‌گیری باید کارت سوخت شخصی همراه داشته باشید .
۵. بنزین سوپر سهمیه ندارد. برای خرید بنزین سوپر نمی‌توان از سهمیه کارت سوخت استفاده کرد و باید نرخ آزاد (حدود ۱۰۳ هزار تومان) پرداخت شود .
۶. برای دریافت کارت سوخت مفقودی اقدام کنید. افرادی که کارت سوخت ندارند می‌توانند از طریق سامانه fcs.niopdc.ir یا دفاتر پلیس +۱۰ درخواست صدور کارت ثبت کنند .
نظام سهمیه‌بندی بنزین در سال ۱۴۰۵ بر پایه سه نرخ استوار است: سهمیه یارانه‌ای ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان، سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان و نرخ آزاد ۱۰ هزار تومان. سهمیه‌های اول و دوم بدون تغییر باقی مانده‌اند، اما سهمیه آزاد ۳۰۰۰ تومانی از ۱۰۰ لیتر به ۵۰ لیتر کاهش یافته و مدت ذخیره سهمیه از ۶ ماه به ۳ ماه رسیده است.
از ابتدای آبان ۱۴۰۵، در ۱۲ منطقه عملیاتی، طرح جدیدی اجرا شده که در آن ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی اضافه به کارت شخصی شارژ می‌شود و کارت‌های آزاد جایگاه‌ها محدود شده‌اند. هدف این طرح، مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت اعلام شده است.
برای دارندگان خودرو، مهم‌ترین اقدام عملی، همراه داشتن کارت سوخت شخصی، توجه به کاهش سهمیه آزاد و پیگیری اخبار رسمی از منابع معتبر است. افرادی که کارت سوخت ندارند باید از طریق سامانه fcs.niopdc.ir اقدام کنند.
۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان، مجموعاً ۱۱۰ لیتر در ماه برای خودروهای شخصی .
خیر، این سهمیه و نرخ آن بدون تغییر باقی مانده است .
بر اساس گزارش‌ها، این سهمیه از ۱۰۰ لیتر به ۷۰ لیتر و سپس به ۵۰ لیتر کاهش یافته است .
۱۰ هزار تومان برای هر لیتر، که از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ اعمال شده است .
در ۱۲ منطقه عملیاتی شامل یزد، کرمان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، میاندوآب، کردستان، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر .
۵۰ لیتر اضافه به کارت شخصی در مناطق مشمول طرح .
خیر، محدود شده اما برای خودروهای اورژانسی، امدادی و پلاک منطقه آزاد همچنان قابل استفاده است .
۳ ماه (کاهش یافته از ۶ ماه) .
خیر، بنزین سوپر با نرخ آزاد حدود ۱۰۳ هزار تومان و بدون سهمیه عرضه می‌شود .
از طریق سامانه fcs.niopdc.ir یا دفاتر پلیس +۱۰ درخواست صدور کارت ثبت کنید .
مدیریت مصرف سوخت، کاهش صف‌های انتظار و جلوگیری از قاچاق سوخت در مناطق مرزی .
هیئت وزیران کارگروهی را مجاز کرده تا قیمت و سهمیه فرآورده‌های نفتی را بازبینی کند، اما تاکنون نرخ جدیدی برای بنزین اعلام نشده است .
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
