19:58 - 1405/08/28

با روش جدید تشخیص چاقی ممکن است اصلاً چاق نباشید؛ چرا BMI دیگر کافی نیست؟

روش جدید تشخیص چاقی با ترکیب شاخص BMI، دور کمر و نسبت دور کمر به قد می‌تواند میلیون‌ها نفر را از تشخیص اشتباه نجات دهد. جزئیات پژوهش جدید را در اندیشه مُعاصِر بخوانید.

با روش جدید تشخیص چاقی ممکن است اصلاً چاق نباشید؛ چرا BMI دیگر کافی نیست؟

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛سال‌هاست شاخص توده بدنی یا BMI یکی از رایج‌ترین معیارها برای تشخیص اضافه وزن و چاقی محسوب می‌شود؛ اما یک پژوهش جدید نشان می‌دهد اتکا به این شاخص به‌تنهایی ممکن است تصویر دقیقی از وضعیت چربی بدن و سلامت افراد ارائه نکند.

در روش پیشنهادی جدید، پزشکان علاوه بر وزن و قد، اندازه دور کمر و نسبت دور کمر به قد را نیز بررسی می‌کنند. همچنین وضعیت سلامت فرد و تأثیر چربی اضافی بر عملکرد اندام‌های بدن مورد توجه قرار می‌گیرد.

بر اساس گزارش پژوهشگران، استفاده از این چارچوب تشخیصی می‌تواند باعث شود برخی افراد که تاکنون چاق تشخیص داده نشده‌اند، در گروه افراد دارای چربی اضافی قرار بگیرند. در مقابل، ممکن است برخی افرادی که تنها بر اساس BMI چاق محسوب شده‌اند، در این دسته‌بندی قرار نگیرند.

این یافته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وزن بالا همیشه به معنای چربی اضافی بدن نیست و از سوی دیگر، طبیعی بودن BMI نیز لزوماً به معنای نداشتن چربی خطرناک در ناحیه شکم نیست.

چرا BMI به‌تنهایی نمی‌تواند چاقی را تشخیص دهد؟

شاخص توده بدنی از تقسیم وزن بر مجذور قد به دست می‌آید و به پزشکان کمک می‌کند وضعیت وزنی افراد را به‌صورت اولیه ارزیابی کنند.

فرمول محاسبه BMI به این شکل است:

BMI = وزن به کیلوگرم ÷ مجذور قد به متر

برای مثال، فردی با وزن ۷۰ کیلوگرم و قد ۱۷۰ سانتی‌متر، شاخص توده بدنی حدود ۲۴٫۲ دارد.

با این حال، این شاخص محدودیت‌هایی دارد:

  • تفاوت عضله و چربی: BMI نمی‌تواند مشخص کند وزن بالای فرد ناشی از عضلات بیشتر است یا تجمع چربی.
  • محل تجمع چربی: این شاخص مشخص نمی‌کند چربی در ناحیه شکم تجمع پیدا کرده یا در سایر قسمت‌های بدن.
  • تفاوت شرایط بدنی افراد: سن، جنس و ویژگی‌های بدنی می‌توانند در تفسیر وضعیت وزن اهمیت داشته باشند.
  • سلامت اندام‌ها: BMI به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که چربی اضافی به عملکرد قلب، کبد، کلیه‌ها یا سایر اندام‌ها آسیب رسانده است یا خیر.

به همین دلیل پژوهشگران معتقدند ارزیابی چاقی باید فراتر از یک عدد روی ترازو باشد.

روش جدید تشخیص چاقی چگونه کار می‌کند؟

در چارچوب جدید، ابتدا وضعیت چربی اضافی بدن با استفاده از BMI و اندازه‌گیری‌های تکمیلی بررسی می‌شود. سپس پزشکان ارزیابی می‌کنند که آیا این چربی اضافی باعث اختلال در عملکرد طبیعی بدن شده است یا خیر.

دو معیار مهم در این روش عبارت‌اند از:

۱. اندازه دور کمر: اندازه‌گیری دور شکم می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره تجمع چربی در ناحیه شکمی ارائه دهد. چربی شکمی از نظر سلامت متابولیک اهمیت ویژه‌ای دارد.

۲. نسبت دور کمر به قد: در این روش، اندازه دور کمر بر قد فرد تقسیم می‌شود. این نسبت به پزشکان کمک می‌کند وضعیت چربی شکمی را در ارتباط با اندازه بدن ارزیابی کنند.

در کنار این اندازه‌گیری‌ها، وضعیت فشار خون، قند خون، چربی خون و نشانه‌های اختلال عملکرد اندام‌ها نیز می‌تواند در ارزیابی پزشکی اهمیت داشته باشد.

چاقی بالینی و چاقی پیش‌بالینی چه تفاوتی دارند؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های رویکرد جدید، تفکیک چاقی به دو گروه بالینی و پیش‌بالینی است. این تقسیم‌بندی کمک می‌کند شدت مشکل و نیاز فرد به درمان بهتر مشخص شود.

چاقی بالینی چیست؟

چاقی بالینی زمانی مطرح می‌شود که تجمع چربی اضافی بدن به عملکرد طبیعی اندام‌ها یا توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزمره آسیب رسانده باشد.

در این وضعیت، چاقی صرفاً یک عدد بالا در شاخص BMI نیست، بلکه با پیامدهای قابل ارزیابی برای سلامت همراه است.

برخی مشکلاتی که ممکن است در ارتباط با چاقی بالینی مشاهده شوند عبارت‌اند از:

  • اختلال در کنترل قند خون و دیابت نوع ۲
  • مشکلات قلبی و عروقی
  • اختلالات تنفسی مرتبط با خواب
  • محدودیت حرکتی و مشکلات مفصلی
  • اختلال در عملکرد برخی اندام‌ها

تشخیص نهایی به ارزیابی پزشکی و بررسی وضعیت هر فرد نیاز دارد.

چاقی پیش‌بالینی چیست؟

در چاقی پیش‌بالینی، فرد دارای چربی اضافی بدن است، اما هنوز شواهدی از آسیب فعال و مشخص به عملکرد اندام‌ها مشاهده نمی‌شود.

این وضعیت به معنای بی‌خطر بودن کامل چربی اضافی نیست. فرد ممکن است در آینده با مشکلات متابولیک یا بیماری‌های مرتبط با چاقی روبه‌رو شود و به همین دلیل به مراقبت و پیگیری نیاز داشته باشد.

تفاوت مهم این دو گروه در این است که شدت خطر و نوع مداخله درمانی برای همه افراد یکسان نیست.

نتایج پژوهش جدید درباره تشخیص اشتباه چاقی چه بود؟

پژوهشگران برای بررسی عملکرد این چارچوب تشخیصی، اطلاعات سلامت بیش از ۸۴۴ هزار بزرگسال در کشورهای چین، آمریکا، بریتانیا و اسپانیا را تحلیل کردند.

یافته‌ها نشان داد استفاده از معیارهای جدید می‌تواند تصویر متفاوتی از وضعیت چاقی در جمعیت ارائه دهد.

بر اساس نتایج گزارش‌شده:

  • تا حدود ۹ درصد از افراد ممکن است چاقی تشخیص‌داده‌نشده داشته باشند.
  • تا حدود ۳ درصد از افرادی که صرفاً با معیار BMI چاق تشخیص داده شده‌اند، ممکن است به‌اشتباه در این گروه قرار گرفته باشند.
  • خطر مرگ در افراد دارای چاقی بالینی در مقایسه با گروه مرجع حدود ۶۹ درصد بیشتر گزارش شده است.
  • افزایش خطر مرگ در گروه چاقی پیش‌بالینی حدود ۱۹ درصد بوده است.

همچنین بررسی‌ها نشان داد حدود ۷۷ تا ۹۱ درصد افراد دارای چاقی پیش‌بالینی، طی دوره ۱۰ ساله به مرحله چاقی بالینی نرسیده‌اند.

این ارقام به معنای آن نیست که همه افراد دارای چاقی پیش‌بالینی بدون خطر هستند؛ بلکه نشان می‌دهد وضعیت سلامت و احتمال پیشرفت بیماری در افراد مختلف متفاوت است.

آیا ممکن است فردی BMI بالا داشته باشد اما چاق نباشد؟

بله. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، ورزشکارانی هستند که توده عضلانی بالایی دارند. وزن این افراد ممکن است نسبت به قدشان زیاد باشد و در نتیجه BMI بالایی داشته باشند، اما میزان چربی بدنشان بالا نباشد.

در چنین شرایطی، تشخیص چاقی تنها بر اساس BMI می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

از سوی دیگر، ممکن است فردی BMI طبیعی داشته باشد، اما چربی شکمی قابل توجهی داشته باشد. در این حالت نیز بررسی دور کمر و سایر شاخص‌های سلامت می‌تواند اطلاعات مهمی در اختیار پزشک قرار دهد.

بنابراین وزن طبیعی همیشه به معنای سلامت کامل متابولیک نیست و وزن بالا نیز به‌تنهایی تشخیص قطعی چاقی محسوب نمی‌شود.

آیا با روش جدید دیگر نیازی به محاسبه BMI نیست؟

خیر. هدف این رویکرد حذف کامل شاخص BMI نیست، بلکه جلوگیری از استفاده انحصاری از آن است.

BMI همچنان می‌تواند برای غربالگری اولیه و ارزیابی جمعیت‌های بزرگ مفید باشد؛ اما برای تشخیص دقیق‌تر وضعیت فرد باید اندازه‌گیری‌های دیگری نیز در نظر گرفته شوند.

پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد، اندازه دور کمر، نسبت دور کمر به قد، فشار خون، آزمایش قند و چربی خون و نشانه‌های اختلال عملکرد اندام‌ها را بررسی کند.

بنابراین نباید صرفاً با مشاهده یک عدد BMI درباره ابتلا یا عدم ابتلا به چاقی تصمیم گرفت.

برای تشخیص دقیق چاقی چه آزمایش‌ها و اندازه‌گیری‌هایی لازم است؟

افرادی که درباره وضعیت وزن و سلامت خود نگرانی دارند، می‌توانند با مراجعه به پزشک یا متخصص تغذیه، ارزیابی کامل‌تری انجام دهند.

بررسی‌های احتمالی شامل موارد زیر است:

۱. اندازه‌گیری قد و وزن و محاسبه BMI
۲. اندازه‌گیری دور کمر
۳. محاسبه نسبت دور کمر به قد
۴. بررسی فشار خون
۵. ارزیابی قند خون و چربی خون در صورت نیاز
۶. بررسی علائم و بیماری‌های مرتبط با تجمع چربی اضافی

در برخی شرایط، پزشک ممکن است از روش‌های دقیق‌تر سنجش ترکیب بدن نیز استفاده کند.

جمع‌بندی؛ چاقی فقط عدد روی ترازو نیست

پژوهش جدید نشان می‌دهد تشخیص چاقی با تکیه صرف بر شاخص توده بدنی ممکن است به اشتباه منجر شود. ترکیب BMI با اندازه دور کمر، نسبت دور کمر به قد و بررسی وضعیت سلامت اندام‌ها می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از شرایط افراد ارائه دهد.

جمع‌بندی اندیشه.معاصر: ممکن است فردی BMI بالایی داشته باشد، اما به دلیل توده عضلانی زیاد، چاق محسوب نشود. در مقابل، برخی افراد با BMI طبیعی نیز ممکن است چربی شکمی و خطرات مرتبط با آن داشته باشند. بنابراین تشخیص چاقی باید با بررسی مجموعه‌ای از شاخص‌های بدنی و پزشکی انجام شود و هیچ‌کس نباید صرفاً بر اساس عدد ترازو درباره سلامت خود قضاوت کند.

 

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.

 

مطالب مرتبط

برنجستان