شب عاشورا، دهمین شب از ماه محرم الحرام، از شبهای با فضیلت در فرهنگ شیعی به شمار میرود. در این شب، امام حسین (ع) و یارانش تا صبح به عبادت و راز و نیاز پرداختند و در منابع دینی، اعمال متعددی از جمله نمازهای مستحبی برای آن نقل شده است.
بر اساس آنچه در کتاب «اقبال» سید بن طاووس و «مفاتیح الجنان» آمده، تعداد رکعات نمازهای شب عاشورا به سه دسته اصلی تقسیم میشود که در ادامه به تفصیل بیان میشود .
نماز صد رکعتی شب عاشورا
این نماز، مهمترین و پرفضیلتترین نماز شب عاشورا محسوب میشود که در کتاب «اقبال» سید بن طاووس نقل شده است .
تعداد رکعات: ۱۰۰ رکعت (۵۰ نماز دو رکعتی)
نحوه خواندن:
«سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُلِلّهِ وَلااِلهَ اِلا اللّهُ وَاللّهُ اَکْبَرُ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّهَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِىِّ العَظیمِ»
ثواب: نقل شده که کسی که این نماز را بخواند، خداوند قبرش را معطر و خوشبو میکند و هر روز تا هنگام دمیده شدن صور، نوری وارد قبرش میشود .
چهار رکعت نماز در آخر شب
این نماز، یکی دیگر از نمازهای سفارششده برای شب عاشورا است که در آخر شب باید خوانده شود .
تعداد رکعات: ۴ رکعت
نحوه خواندن:
چهار رکعت نماز به نیابت از امیرالمؤمنین (ع)
این نماز که برابر با نماز امیرالمؤمنین علی (ع) دانسته شده، فضیلت بسیار دارد .
تعداد رکعات: ۴ رکعت
نحوه خواندن:
ده رکعت نماز مقدم بر دعای ویژه
در برخی منابع، علاوه بر نمازهای فوق، ده رکعت نماز نیز به عنوان مقدمه دعای ویژه شب عاشورا نقل شده است، که در هر رکعت، سوره «حمد» یک بار و سوره «توحید» صد بار تکرار میشود .
جدول خلاصه نمازهای شب عاشورا
نکات مهم درباره نمازهای شب عاشورا
۱. زمان خواندن نماز آخر شب: این نماز در آخر شب (نزدیک سحر) خوانده میشود .
۲. احیای شب: علاوه بر نمازها، احیای شب عاشورا (شبزندهداری و عبادت) نیز فضیلت بسیار دارد و در روایات، عبادت در این شب برابر با هفتاد سال عبادت ذکر شده است .
۳. زیارت و لعن: در این شب، زیارت امام حسین (ع) و لعن بر قاتلان آن حضرت نیز سفارش شده است .
نماز شب عاشورا به یک عدد خاص محدود نمیشود و مجموعاً چندین نماز با تعداد رکعات متفاوت در منابع دینی ذکر شده است:
-
صد رکعت با حمد و سه توحید، بهعنوان اصلیترین نماز
-
چهار رکعت در آخر شب با حمد، آیه الکرسی و سورههای توحید، فلق و ناس (هر کدام ده بار)
-
چهار رکعت دیگر با حمد و پنجاه توحید به نیابت از امیرالمؤمنین (ع)
-
ده رکعت به عنوان مقدمه دعای ویژه (با حمد و صد توحید)
مؤمنان میتوانند بنا بر توان و وقت خود، یک یا چند مورد از این نمازها را در شب عاشورا به جای آورند و از فضیلتهای فراوان آن بهرهمند شوند.
سوالات متداول
۱. نماز شب عاشورا چند رکعت است و کدام یک مهمتر است؟
شب عاشورا چندین نماز دارد: نماز صد رکعتی، چهار رکعت در آخر شب و چهار رکعت به نیابت از امیرالمؤمنین (ع). مهمترین آن، نماز صد رکعتی است که در کتاب «اقبال» نقل شده است .
۲. نحوه خواندن نماز صد رکعتی شب عاشورا چگونه است؟
در هر رکعت، سوره «حمد» یک بار و سوره «توحید» سه بار خوانده میشود. پس از پایان ۱۰۰ رکعت، هفتاد بار ذکر «سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُلِلّهِ…» گفته میشود .
۳. نماز چهار رکعتی آخر شب عاشورا چگونه خوانده میشود؟
در هر رکعت، پس از حمد، هر یک از آیه الکرسی، سورههای توحید، فلق و ناس را ده مرتبه بخوانید و پس از سلام، صد بار سوره توحید قرائت کنید .
۴. آیا نماز دیگری در شب عاشورا سفارش شده است؟
بله، چهار رکعت نماز دیگر با حمد و پنجاه بار توحید در هر رکعت، که به نماز امیرالمؤمنین (ع) مشهور است و فضیلت بسیار دارد .
۵. بهترین زمان برای خواندن نماز شب عاشورا کی است؟
نماز چهار رکعتی مخصوصاً در آخر شب (نزدیک سحر) توصیه شده است و نماز صد رکعتی را میتوان در طول شب به جای آورد .
۶. آیا در شب عاشورا نماز ظهر هم خوانده میشود؟
نماز ظهر عاشورا مربوط به روز عاشورا است و نماز خوفی است که امام حسین (ع) در میدان جنگ با یاران خود به جای آوردند. این نماز به دلیل شرایط جنگی، دو رکعت خوانده شده است .
۷. ثواب احیای شب عاشورا چیست؟
عبادت در شب عاشورا برابر با هفتاد سال عبادت ذکر شده است و کسی که آن را احیا کند، گویا با تمام فرشتگان عبادت کرده است .
