پراید؛ خودرویی که روزگاری با کمتر از ۲ میلیون تومان خریداری می‌شد، حالا در آبان ۱۴۰۵ با برچسب قیمتی حدود ۱.۵ میلیارد تومان در بازار مطرح است. آن هم در شرایطی که سال‌ها از توقف تولید آن می‌گذرد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ پراید نخستین بار در سال ۱۳۷۲ با قیمتی بین یک میلیون و ۸۷۰ هزار تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان وارد بازار ایران شد و نسخه صندوقدار فول آن حدود ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان فروخته می‌شد . این خودرو در دهه‌های بعد مسیر پرفرازونشیبی را طی کرد؛ در سال ۱۳۷۵ به حدود ۵ میلیون تومان رسید، در سال ۱۳۹۱ به ۱۶ میلیون تومان جهش کرد و در سال ۱۳۹۷ به محدوده ۵۰ میلیون تومان رسید . تولید پراید در سال ۱۳۹۹ متوقف شد، اما قیمت آن نه‌تنها کاهش نیافت بلکه با کمیاب شدن نمونه‌های صفر و کارکرده سالم، روند صعودی ادامه یافت. بر اساس آگهی‌های آبان ۱۴۰۵، پراید ۱۳۱ مدل ۱۳۹۹ با کارکرد ۸۴ هزار کیلومتر حدود ۹۲۰ میلیون تومان و پراید ۱۱۱ مدل ۱۳۹۷ با کارکرد ۱۴۷ هزار کیلومتر حدود ۸۵۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده‌اند . با این حال، قیمت ۱.۵ میلیارد تومان برای مدل‌های خاص و کم‌کارکرد در آگهی‌ها دیده می‌شود و نباید به‌عنوان قیمت فراگیر همه مدل‌های پراید در نظر گرفته شود.
بازار خودرو ایران در طول چند دهه گذشته شاهد افزایش قیمت‌های بسیاری بوده است، اما مقایسه قیمت پراید در ابتدای ورود به بازار با ارقام امروزی، همچنان یکی از بحث‌برانگیزترین نمونه‌ها به شمار می‌رود. خودرویی که زمانی در محدوده قیمتی یک تا دو میلیون تومان قرار داشت و برای بخش بزرگی از جامعه به‌عنوان گزینه‌ای اقتصادی شناخته می‌شد، حالا با ارقامی مطرح است که فاصله چشمگیری با تصور عمومی از یک خودروی اقتصادی دارد.
بررسی‌های مورد اشاره نشان می‌دهد پراید در سال ۱۳۷۲ با قیمتی بین یک میلیون و ۸۷۰ هزار تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در بازار فروخته می‌شد. در مقابل، برای آبان ۱۴۰۵، قیمت پراید صفر کیلومتر سدان به حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که در نگاه نخست، از یک تغییر تاریخی در بازار خودرو حکایت دارد.
اگر پایین‌ترین قیمت اعلام‌شده برای پراید در سال ۱۳۷۲، یعنی یک میلیون و ۸۷۰ هزار تومان، را مبنا قرار دهیم، مقایسه آن با رقم یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومانی، اختلافی حدود ۸۰۲ برابری را نشان می‌دهد. حتی با در نظر گرفتن قیمت ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی در همان سال، قیمت آن برای آبان ۱۴۰۵ بیش از ۶۸۱ برابر خواهد بود.
این ارقام در نگاه اول می‌توانند شوکه‌کننده باشند، اما یک نکته مهم را نباید نادیده گرفت: افزایش قیمت در طول بیش از سه دهه، به‌تنهایی نشان‌دهنده میزان کاهش قدرت خرید یا رشد واقعی ارزش خودرو نیست. برای بررسی دقیق‌تر باید تورم عمومی، تغییر ارزش پول ملی، هزینه تولید، نرخ ارز و وضعیت عرضه و تقاضا نیز در نظر گرفته شوند.
با این حال، همین مقایسه اسمی به‌خوبی نشان می‌دهد که قیمت خودرو در ایران تا چه اندازه از ارقام چند دهه قبل فاصله گرفته است؛ فاصله‌ای که خرید خودرو را برای بسیاری از خانوارها به تصمیمی دشوار و گاه دست‌نیافتنی تبدیل کرده است.
یکی از جنبه‌های بحث‌برانگیز ماجرای پراید، توقف تولید آن است. این خودرو سال‌ها در سبد محصولات صنعت خودروی ایران حضور داشت و به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به بسیاری از گزینه‌های بازار، به یکی از شناخته‌شده‌ترین خودروهای کشور تبدیل شد.
با توقف تولید، عرضه پراید صفر کیلومتر از مسیر تولید کارخانه‌ای پایان یافت؛ اما نام این خودرو همچنان در بازار خریدوفروش خودروهای دست‌دوم و آگهی‌های فروش دیده می‌شود. همین موضوع، بررسی هر ادعایی درباره قیمت یک دستگاه پراید صفر کیلومتر را ضروری می‌کند.
در واقع، باید میان قیمت یک پراید کارکرده، خودروی کم‌کارکرد، نمونه بازسازی‌شده و خودرویی که به‌عنوان صفر کیلومتر معرفی می‌شود، تفاوت قائل شد. همچنین مدل، سال ساخت، وضعیت اسناد و شرایط معامله می‌توانند بر قیمت اثر بگذارند.
بنابراین، رقم یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان، بدون مشخص بودن مدل دقیق خودرو، سال ساخت، وضعیت فنی و اسناد آن، نباید به‌عنوان قیمت قطعی و یکسان همه پرایدها در بازار معرفی شود.
پراید در حافظه بازار ایران، فقط یک مدل خودرو نیست؛ بلکه برای چند نسل از خریداران، نماد دسترسی نسبتاً ارزان به خودروی شخصی بوده است. خانواده‌هایی که در دهه ۱۳۷۰ به دنبال خرید اولین خودروی خود بودند، با ارقامی در محدوده چند میلیون تومان روبه‌رو می‌شدند؛ ارقامی که در مقیاس پولی همان دوره معنا داشتند.
امروز اما شرایط بازار خودرو به‌مراتب پیچیده‌تر شده است. افزایش عمومی قیمت‌ها، نوسانات نرخ ارز، هزینه‌های تولید و محدودیت‌های عرضه، در کنار عوامل دیگر، بازار خودرو را با تغییرات گسترده‌ای مواجه کرده‌اند.
در چنین شرایطی، مقایسه قیمت یک خودروی قدیمی با قیمت‌های امروزی، بیش از آنکه صرفاً داستان گران شدن یک محصول باشد، پرسشی اساسی را مطرح می‌کند: خودروی اقتصادی در ایران چه تعریفی دارد و چند خانوار همچنان توان خرید آن را دارند؟
البته برای پاسخ دقیق به این پرسش، صرف مقایسه قیمت پراید در دو مقطع زمانی کافی نیست. بررسی نسبت قیمت خودرو به درآمد خانوار، حداقل دستمزد و هزینه‌های زندگی می‌تواند تصویر روشن‌تری از تغییر قدرت خرید مردم ارائه کند.
پراید طی سال‌های حضور خود در بازار ایران، همواره موضوع بحث‌های فراوانی درباره قیمت، کیفیت، ایمنی و جایگاه خودروهای اقتصادی بوده است. توقف تولید نیز به معنای پایان اهمیت این خودرو در حافظه بازار و معاملات نیست.
مقایسه قیمت اعلام‌شده برای سال ۱۳۷۲ با رقم مطرح‌شده برای آبان ۱۴۰۵، اختلافی چندصدبرابری را نشان می‌دهد؛ اختلافی که به‌تنهایی تمام واقعیت اقتصادی را توضیح نمی‌دهد، اما می‌تواند نقطه شروعی برای بررسی عمیق‌تر تحولات بازار خودرو باشد.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
