منشور حقوق شهروندی یکی از اسناد مهم در زمینه تبیین حقوق اساسی مردم در ایران است که با هدف حمایت از آزادی‌های فردی و اجتماعی، حفظ کرامت انسانی، برابری شهروندان و دسترسی عادلانه به خدمات عمومی تدوین شده است. این منشور در ۲۹ آذر ۱۳۹۵ رونمایی...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ حقوق شهروندی مجموعه‌ای از حقوق و آزادی‌هایی است که افراد جامعه در برابر دولت، نهادهای عمومی و سایر اشخاص از آن برخوردار هستند. این حقوق موضوعاتی مانند حق زندگی، سلامت، آموزش، اشتغال، امنیت، آزادی بیان، حریم خصوصی و برخورداری از دادرسی عادلانه را در بر می‌گیرد.
منشور حقوق شهروندی با هدف آگاهی‌بخشی درباره حقوق مردم و مشخص کردن مسئولیت‌های دولت در زمینه رعایت و ارتقای این حقوق تدوین شده است. آشنایی با مفاد این سند می‌تواند به شهروندان کمک کند تا در مواجهه با نقض حقوق قانونی خود، آگاهی بیشتری داشته باشند.
منشور حقوق شهروندی در چه تاریخی تصویب شد؟
منشور حقوق شهروندی در تاریخ ۲۹ آذر ۱۳۹۵ با حضور حسن روحانی، رئیس‌جمهور وقت، رونمایی و امضا شد.
این سند با استناد به اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با هدف معرفی حقوق اساسی مردم و برنامه دولت برای رعایت و پیشبرد آن‌ها تدوین شد.
منشور شامل ۱۲۰ ماده است و موضوعات مختلفی از حقوق فردی و اجتماعی تا حقوق اقتصادی، فرهنگی و قضایی را پوشش می‌دهد.
منشور حقوق شهروندی شامل چه حقوقی است؟
مواد این منشور در چندین بخش اصلی دسته‌بندی شده‌اند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
۱. حق حیات، سلامت و کیفیت زندگی
۲. حق کرامت و برابری انسانی
۳. حق آزادی و امنیت شهروندی
۴. حق مشارکت در تعیین سرنوشت
۵. حق اداره شایسته و حسن تدبیر
۶. حق آزادی اندیشه و بیان
۷. حق دسترسی به اطلاعات
۸. حق دسترسی به فضای مجازی
۹. حق حریم خصوصی
۱۰. حق تشکل، تجمع و راهپیمایی
۱۱. حق تابعیت، اقامت و آزادی رفت‌وآمد
۱۲. حق تشکیل و برخورداری از خانواده
۱۳. حق برخورداری از دادخواهی عادلانه
۱۴. حق اقتصاد شفاف و رقابتی
۱۵. حق مسکن
۱۶. حق مالکیت
۱۷. حق اشتغال و کار شایسته
۱۸. حق رفاه و تأمین اجتماعی
۱۹. حق دسترسی و مشارکت فرهنگی
۲۰. حق آموزش و پژوهش
۲۱. حق محیط زیست سالم و توسعه پایدار
۲۲. حق صلح، امنیت و اقتدار ملی
مهم‌ترین حقوق شهروندان در منشور حقوق شهروندی
۱. حق برخورداری از سلامت و خدمات درمانی
بر اساس مواد ابتدایی منشور، شهروندان حق دارند از خدمات بهداشتی و درمانی مناسب، دسترسی به دارو، تجهیزات پزشکی و محیط زیست سالم برخوردار باشند.
همچنین حمایت از کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت از موضوعات مورد تأکید این بخش است.
۲. حق برابری و برخورداری از فرصت‌های برابر
مطابق مواد ۷ تا ۱۱، شهروندان از کرامت انسانی برخوردارند و تبعیض ناروا در دسترسی به خدمات عمومی، فرصت‌های شغلی و آموزشی ممنوع است.
۳. حق آزادی و امنیت
مواد ۱۲ تا ۱۴ به آزادی‌های فردی و عمومی و برخورداری از امنیت جانی، مالی، شغلی، اجتماعی و حقوقی می‌پردازد.
۴. حق دسترسی به اطلاعات
شهروندان حق دارند در چارچوب قوانین به اطلاعات عمومی دسترسی داشته باشند و از تصمیمات و اقدامات دستگاه‌های اجرایی مطلع شوند.
۵. حق حفظ حریم خصوصی
حفظ اطلاعات شخصی، مکاتبات و ارتباطات خصوصی افراد از موضوعات مهم منشور است و تعرض غیرقانونی به حریم خصوصی شهروندان ممنوع است.
۶. حق اشتغال و تأمین اجتماعی
برخورداری از فرصت‌های شغلی برابر، شرایط مناسب کار و حمایت‌های قانونی در حوزه تأمین اجتماعی از دیگر موضوعات مورد توجه منشور است.
۷. حق برخورداری از دادرسی عادلانه
شهروندان حق دارند برای پیگیری شکایت‌های خود به مراجع صالح مراجعه کنند، از وکیل برخوردار شوند و از اصل برائت و سایر تضمین‌های قانونی دادرسی بهره‌مند باشند.
متن کامل منشور حقوق شهروندی را از کجا دریافت کنیم؟
افرادی که قصد مطالعه تمام ۱۲۰ ماده منشور حقوق شهروندی را دارند، می‌توانند متن کامل این سند را در منابع منتشرکننده آن مطالعه کنند.
متن کامل منشور شامل مقدمه، مواد قانونی و بخش‌های مختلف حقوق شهروندی است.
حقوق شهروندی چگونه قابل پیگیری است؟
در صورتی که شهروندان با نقض حقوق قانونی خود مواجه شوند، با توجه به نوع موضوع می‌توانند از مسیرهای قانونی زیر اقدام کنند:
انتخاب مرجع رسیدگی به نوع تخلف و مقررات قانونی مربوط بستگی دارد.
آیا منشور حقوق شهروندی قانون مستقل محسوب می‌شود؟
منشور حقوق شهروندی در اصل به‌عنوان برنامه و خط‌مشی دولت برای رعایت و پیشبرد حقوق اساسی مردم تدوین شده است و نباید تمام مواد آن را یک قانون مستقل با ضمانت اجرای جداگانه تلقی کرد.
بخش مهمی از حقوق مطرح‌شده در منشور پیش‌تر در قانون اساسی، قوانین عادی و مقررات کشور به رسمیت شناخته شده‌اند.
بنابراین برای پیگیری حقوق قانونی، باید علاوه بر مفاد منشور، قوانین و مقررات مرتبط با موضوع نیز بررسی شوند.
جمع‌بندی
منشور حقوق شهروندی سندی ۱۲۰ ماده‌ای است که در ۲۹ آذر ۱۳۹۵ رونمایی شد و موضوعاتی مانند سلامت، آزادی، امنیت، برابری، اشتغال، آموزش، تأمین اجتماعی، حریم خصوصی و دادرسی عادلانه را پوشش می‌دهد. آشنایی با این منشور به شهروندان کمک می‌کند حقوق و مسئولیت‌های خود را بهتر بشناسند و در صورت مواجهه با تخلف یا تضییع حقوق قانونی، از مسیرهای رسمی برای پیگیری موضوع اقدام کنند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
