به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر ، زرادخانه موشکی ایران بزرگترین و متنوع ترین زرادخانه در خاورمیانه است. در سال ۲۰۲۲، ژنرال کنت مک کنزی، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، اعلام کرد که ایران «بیش از ۳۰۰۰» موشک بالستیک در اختیار دارد. این شامل نیروی رو به رشد موشک های کروز حمله زمینی ایران نمیشود.[۱]
ایران در دهه گذشته پیشرفتهای قابل توجهی در دقت و برد موشکهای خود داشته است که آنها را به یک قدرت بازدارندگی قویتر تبدیل میکند.[۲] تمرکز بر دقت با محدودیت برد موشکی ۲۰۰۰ کیلومتری همراه بوده است که برای اولین بار در سال ۲۰۱۵ به طور عمومی تایید شد. با این حال، ایران میتواند هر زمان که بخواهد از این محدودیت صرف نظر کند و در واقع در حال توسعه یک سیستم موشکی خرمشهر است. که در صورت استقرار، ظاهراً آن را باطل می کند. سرانجام، علیرغم اتکای اولیه به موشکهای با سوخت مایع، ایران از آن زمان تاکید بیشتری بر توسعه موشکهای سوخت جامد داشته است. این روند احتمالا ادامه خواهد داشت.[۳]
بسیاری از موشکهای ایرانی ذاتاً قادر به حمل محمولههای هستهای هستند، که مدتها یک نگرانی بینالمللی بوده است: قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل از ایران میخواهد که «هر گونه فعالیت مرتبط با موشکهای بالستیک طراحی شده برای حمل سلاح هستهای را انجام ندهد». محدودیتهای سازمان ملل بر خرید فناوری موشکی ایران و همچنین تحریمهای هدفمند بر نهادهای درگیر در توسعه موشکی، تا سال ۲۰۲۳ پابرجاست که شامل حمل کلاهک هسته ای و همچنین وسایل پرتاب فضایی (SLV) که از بسیاری از فناوری های مشابه موش های بالستیک دوربردتر استفاده میکنند.
ایران از سال ۲۰۱۷ چندین بار از موشکهای خود در نبرد استفاده کرده است، از جمله حمله موشکی بالستیکی به پایگاههای عراقی میزبان نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۰.
به گزارش رویداد۲۴ جدول زیر آنچه را که عموماً در مورد تواناییهای موشکهای ایران شناخته شده، ادعا یا تخمین زده میشود، نشان میدهد که می توانند برای حملات متعارف علیه اهداف پربازده مانند پایگاهها یا زیرساختها مورد استفاده قرار گیرند. [۴]
|
نام
|
نوع[5]
|
برد حدااکثری
|
ظرفیت ترابری
|
نیروی محرکه
|
دقت موشک (CEP) [6]
|
وضعیت
|
| شهاب -۱ (Scud B) |
SRBM |
up to 300 km |
770-1,000 kg |
liquid fuel(سوخت مایع), single stage(یک مرحله ای) |
~500 m |
deployed |
| شهاب-۲ (Scud C) |
SRBM |
~500 km |
~700 kg |
liquid fuel, single stage |
700 m |
deployed |
| قیام-۱ |
SRBM |
700-800 km |
650 kg |
liquid fuel, single stage |
<500 m[7] |
deployed |
| قیام-۱ (mod.)[8] |
SRBM |
700-800 km |
650 kg |
liquid fuel, single stage |
~100 m |
deployed |
| فاتح -۱۱۰ (including Khalij Fars and Hormuz[9]) |
SRBM |
300 km |
500 kg |
solid fuel(سوخت جامد), single stage |
100 m[10] |
deployed |
| فاتح-۳۱۳ |
SRBM |
500 km |
<500 kg[11] |
solid fuel, single stage |
10-30 m[12] |
deployed |
| ذوالفقار(including Zolfaghar Basir[13]) |
SRBM |
700 km |
450-600 kg |
solid fuel, single stage |
10-30 m[14] |
deployed |
| دزفول |
SRBM |
1,000 km |
450-600 kg |
solid fuel, single stage |
10-30 m[15] |
deployed |
| شهاب-۳ |
MRBM |
1,300 km |
750-1,000 kg |
liquid fuel, single stage |
~3 km |
deployed |
| قدر |
MRBM |
1,600 km |
~750 kg |
liquid fuel, single stage |
300 m |
deployed |
| عماد |
MRBM |
1,800 km |
~750 kg |
liquid fuel, single stage |
<500 m |
deployed |
| خیبرشکن |
MRBM |
1,450 km |
450-600 kg |
solid fuel, single stage |
unknown |
deployed |
| سجیل |
MRBM |
2,000 km |
~750 kg |
solid fuel, (دومرحله ای) two stage |
unknown |
deployed (استقرار یافته) |
| خرمشهر-۱ and -۲ (BM-۲۵/Musudan) |
MRBM[16] |
2,000-4,000 km |
500-1,800 kg |
liquid fuel, single stage |
~1.5 km |
tested |
| مشکات/ سومارr (Kh-۵۵) |
LACM |
unknown[17] |
ناشناخته |
turbofan engine (موتور توربوفن) |
N/A |
possibly deployed |
| هویزه |
LACM |
1,350 km |
unknown |
turbojet engine |
N/A |
possibly deployed |
| یاعلی |
LACM |
700 km |
unknown |
turbojet engine |
N/A |
tested |
| قدس-۱[18] |
LACM |
700-800 km |
unknown |
turbojet engine |
N/A |
deployed[19] |
| پاوه |
LACM |
1,650 km |
unknown |
turbojet engine[20] |
N/A |
deployed |
| سفیر |
SLV |
2,100 km[21] |
500-750 kg[21] |
liquid fuel, two stage |
N/A |
retired ( از دور خارج شده) |
| سیمرغ |
SLV |
4,000-6,000 km[21] |
500-750 kg[21] |
liquid fuel, two stage |
N/A |
no successful launches |
| قاصد |
SLV |
2,200 km[21] |
1,000 kg[21] |
liquid 1st stage; solid 2nd and 3rd stages |
N/A |
operational (عملیاتی) |
| ذوالجناح |
SLV |
4,000-5,000 km[21] |
1,000 kg[21] |
solid 1st and 2nd stages, liquid 3rd stage |
N/A |
tested (آزمایش شده) |
| قائم-۱۰۰ |
SLV |
3,000-4,000 km[21] |
1,000 kg[21] |
solid fuel, three stage |
N/A |
tested |
[۱] تخمین مستقل اندازه زرادخانه موشکی ایران، با توجه به کمبود اطلاعات موثق مربوط به مقادیر موشک، دشوار است. نیروی هوایی ایالات متحده و برخی سازمانهای غیردولتی تخمینهایی را در گذشته منتشر کردهاند، اما این تخمینها فاقد ویژگیهای خاص هستند و معمولاً فقط تعداد پرتابکنندهها را تخمین میزنند، نه خود موشکها، زیرا اصولاً ردیابی و شمارش پرتابگرها آسانتر است.
[۲] دقت توانایی یک سلاح برای ضربه زدن به جایی است که هدف قرار گرفته است. دقت عبارت است از توانایی کاربر در هدف قرار دادن سلاح در محل واقعی هدف مورد نظر و دقیق بودن سلاح برای ضربه زدن به آن. بنابراین دقت، قابلیتهای اکتساب و ردیابی هدف را در نظر میگیرد. به عنوان مثال، توسعه پهپادهای جاسوسی توانمند ایران در بهبود دقت نیروهای موشکی نقش داشته است.
[۳] موشک ها را می توان بر اساس سوخت مایع یا سوخت جامد طبقه بندی کرد. یک موتور موشک با سوخت مایع عموماً میتواند نیروی رانش بیشتری در هر پوند سوخت نسبت به یک موتور موشک جامد تولید کند، اما پیچیدهتر است و میتواند به قطعات ماشینکاری دقیق و متحرک زیادی نیاز داشته باشد. برخی از انواع موشکهای با سوخت مایع نیز باید در محل پرتاب خود سوخت داده شوند که تشخیص و نابودی آنها را برای حریف آسانتر میکند. موتورهای موشک جامد نسبتاً مقرون به صرفه هستند و نگهداری و ذخیره سازی آنها آسان تر است. سوخت جامد همچنین امکان پرتاب سریعتر را فراهم می کند. بنابراین موشک های سوخت جامد معمولاً در نبرد آسیب پذیرتر هستند. توانایی ساخت سامانههای جدید متناسب با نیازهای نظامی ایران، علاوه بر مزیتهای عملیاتی، به ترجیح روزافزون ایران برای موشکهای سوخت جامد کمک میکند.
[۴] این جدول شامل موشکها یا موشکهای توپخانهای با حداکثر برد کمتر از ۳۰۰ کیلومتر، موشکهایی که فقط به عنوان ماکت، موشکهای زمین به هوا یا موشکهای کروز ضد کشتی نمایش داده شدهاند، نمیشود. توانایی های این موشک ها را می توان با ارجاع به موشک های ایرانی که از آنها الگوبرداری شده است، به بهترین وجه ارزیابی کرد.
[۵] موشک های بالستیک را می توان بر اساس برد به پنج کلاس تقسیم کرد: برد نزدیک (کمتر از ۳۰۰ کیلومتر)، برد کوتاه (۳۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر)، برد متوسط (۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر)، برد متوسط (۳۰۰۰ کیلومتر). تا ۵۵۰۰ کیلومتر) و بین قاره ای (بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر). زرادخانه موشکهای بالستیک ایران عمدتاً از موشکهای بالستیک کوتاهبرد (SRBM) و موشکهای بالستیک میانبرد (MRBMs) تشکیل شده است، هرچند احتمال میرود برخی از موشکهای با برد بلندتر نیز کار کنند. وسایل پرتاب فضایی (SLVs) برای پرتاب ماهواره ها به مدار طراحی شده اند، اما به دلیل ویژگی های مشابه می توانند به طور بالقوه به عنوان موشک های بالستیک دوباره پیکربندی شوند. موشکهای کروز حمله زمینی (LACM) اساساً به عنوان هواپیمای بدون خلبان عمل میکنند و در مسیر بالستیک پرواز نمیکنند، بنابراین سیستمهای دفاع موشکی را با چالش مواجه میکنند.
[۶] دقت موشک معمولاً با خطای دایرهای محتمل (CEP) اندازهگیری میشود: شعاعی که به طور متوسط نیمی از موشکهای شلیک شده در آن فرود میآیند. به عنوان مثال، با توجه به یک موشک با CEP ده متری، اگر یک صد موشک به سمت هدفی پرتاب شود، به طور متوسط پنجاه موشک در فاصله ده متری هدف فرود می آید.
[۷] از آنجایی که Qiam-۱ یکی از موشک های مورد استفاده در حمله ژانویه ۲۰۲۰ به نیروهای ایالات متحده در عراق بود، که به طور گسترده ای دقیق تلقی می شد، ممکن است CEP Qiam-۱ بهبود یافته باشد.
[۸] برخی از تحلیلگران مستقل از آن به نام Qiam-۲ یاد می کنند، اما منابع رسمی ایرانی آن را تایید نمی کنند.
[۹] خلیج فارس نوع ضد کشتی فاتح-۱۱۰ است، در حالی که هرمز نوع ضد رادار است.
[۱۰] گزارش شده است که ایران یک کیت هدایت برای فاتح-۱۱۰ ساخته است که در صورت اتصال، می تواند CEP آن را به ۳۰ متر یا کمتر کاهش دهد.
[۱۱] از این واقعیت استنباط می شود که فاتح-۳۱۳ دارای مخروط بینی کوچکتر از فاتح-۱۱۰، مدل پایه آن است.
[۱۲] بر اساس استفاده احتمالی آن در حمله موشکی بالستیک ژانویه ۲۰۲۰ علیه نیروهای ایالات متحده و ارزیابی خسارت آن حمله.
[۱۳] ذوالفقار بصیر نوع ضد کشتی ذوالفقار است.
[۱۴] بر اساس استفاده احتمالی آن در حمله موشکی بالستیک ژانویه ۲۰۲۰ علیه نیروهای ایالات متحده و ارزیابی آسیب آن حمله. همچنین بر اساس ارزیابی های مشابه پس از رزمایش پیامبر اعظم ۱۷ در دسامبر ۲۰۲۱.
[۱۵] بر اساس استفاده از آن در رزمایش پیامبر اعظم ۱۷، دقتی شبیه به ذوالفقار دارد.
[۱۶] ایران مدعی است که حداکثر برد خرمشهر ۲۰۰۰ کیلومتر است، بنابراین با محدودیت برد ۲۰۰۰ کیلومتری گزارش شده برای همه موشکهای ایرانی مطابقت دارد. برد بیشتر موشکهای SS-N-۶ شوروی و موسودان کره شمالی (BM-۲۵) که خرمشهر بر روی آنها استقرار دارد، نشان میدهد که حداکثر برد واقعی خرمشهر ممکن است تا ۴۰۰۰ کیلومتر باشد. تخمین های برد متفاوت ممکن است تا حدی با فرضیات مختلف در مورد جرم کلاهک توضیح داده شود. ادعای رسمی ایران بر اساس کلاهک ۱۸۰۰ کیلوگرمی بود. اگر بار به ۵۰۰ کیلوگرم کاهش یابد، خرمشهر ممکن است بتواند به برد حداقل ۳۰۰۰ کیلومتر دست یابد. اگر چنین باشد، به عنوان یک موشک بالستیک میان برد (IRBM) طبقه بندی می شود.
[۱۷] در سال ۲۰۱۲، یک مقام ایرانی ادعا کرد که نسخه آینده ایران از Kh-۵۵، که برای پرتاب زمینی یک تقویت کننده راکت جامد اصلاح شده است، بردی بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر خواهد داشت. با این حال، در سال ۲۰۱۹، یک مقام رسمی مدعی شد برد این موشک تنها ۷۰۰ کیلومتر بوده است. شواهد منبع باز کافی برای تأیید هر یک از این ادعاها وجود ندارد، اما بعید است که ایران موتور توربوفن را با موفقیت مهندسی معکوس کرده باشد که توانایی مطابقت با موتورهای شوروی اولیه را داشته باشد.
[۱۸] قدس-۱، که توسط ایالات متحده به عنوان “۳۵۱” شناخته می شود، برای اولین بار توسط حوثی ها در یمن به نمایش گذاشته شد. این موشک در حمله سپتامبر ۲۰۱۹ به تاسیسات آرامکوی سعودی مورد استفاده قرار گرفت که حوثیها مسئولیت آن حمله را برعهده گرفتند.
[۱۹] بر اساس این فرض که حمله سال ۲۰۱۹ به تاسیسات آرامکو عربستان انجام شده است.
[۲۰] بر اساس شباهت های بصری با قدس-۱.
[۲۱] اگر به عنوان یک موشک بالستیک دوباره پیکربندی شود، تخمین بزنید.
پایان/*
اندیشه معاصر را در روبیکا دنبال کنید.
برای عضویت در کانال بله اندیشه معاصر کلیک کنید.
برای عضویت در کانال تلگرامی اندیشه معاصر کلیک کنید.