به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ شب یلدا یکی از قدیمیترین جشنهای ایرانی است که هر سال در آخرین شب پاییز برگزار میشود. این جشن از گذشته تاکنون جایگاه ویژهای در فرهنگ و سنت ایرانیان داشته و فرصتی برای دیدار خانوادهها، زنده نگه داشتن آداب و رسوم قدیمی و گذراندن شبی خاطرهانگیز در کنار عزیزان محسوب میشود.
با نزدیک شدن به پایان پاییز، بسیاری از افراد درباره تاریخ دقیق شب یلدا، روز هفته، فاصله باقیمانده تا این مناسبت و وضعیت تعطیلی آن جستوجو میکنند. در سال ۱۴۰۵ نیز شب یلدا در روز دوشنبه قرار گرفته و پس از پایان این شب، فصل زمستان آغاز میشود.

شب یلدا ۱۴۰۵ چند شنبه است؟
شب یلدای سال ۱۴۰۵ مصادف با دوشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۵ است. مراسم شب چله از غروب همین روز آغاز میشود و تا طلوع آفتاب روز سهشنبه اول دی ادامه خواهد داشت.
تاریخ این مناسبت در تقویم میلادی برابر با ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶ است. همچنین در تقویم قمری، ۳۰ آذر ۱۴۰۵ با ۱۱ رجب ۱۴۴۸ مصادف شده است.
بنابراین افرادی که قصد برنامهریزی برای مهمانی، خرید شب یلدا یا سفر خانوادگی دارند، باید دوشنبه ۳۰ آذر را بهعنوان تاریخ اصلی این مراسم در نظر بگیرند.
تاریخ دقیق شب یلدا ۱۴۰۵ در تقویمهای مختلف
- تاریخ شمسی دوشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۵
- تاریخ میلادی دوشنبه ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶
- تاریخ قمری ۱۱ رجب ۱۴۴۸
- روز هفته دوشنبه
- آغاز فصل زمستان سهشنبه ۱ دی ۱۴۰۵
آیا شب یلدا ۱۴۰۵ تعطیل رسمی است؟
یکی از پرسشهای پرتکرار درباره شب یلدا، تعطیل بودن یا نبودن این مناسبت است. برخلاف برخی مناسبتهای ملی و مذهبی، شب یلدا در تقویم رسمی کشور تعطیل رسمی محسوب نمیشود.
در سال ۱۴۰۵ نیز دوشنبه ۳۰ آذر تعطیل رسمی نیست و ادارات و سازمانهای دولتی طبق برنامه کاری معمول فعالیت خواهند کرد؛ مگر اینکه در شرایط خاص، تعطیلی جداگانهای اعلام شود.
بنابراین کارمندان و دانشآموزان برای برنامهریزی دورهمی شب یلدا باید به این موضوع توجه داشته باشند که روز بعد، یعنی سهشنبه اول دی، نیز تعطیلی رسمی سراسری ندارد.
شب یلدا ۱۴۰۵ چه ساعتی آغاز میشود؟
شب یلدا از نظر سنتی با غروب آخرین روز پاییز آغاز میشود و تا طلوع خورشید در نخستین روز زمستان ادامه دارد.
از نظر نجومی، لحظه انقلاب زمستانی در سال ۱۴۰۵ ساعت ۰۰ و ۲۰ دقیقه و ۷ ثانیه بامداد سهشنبه اول دی به وقت رسمی ایران محاسبه شده است.
در این لحظه، خورشید به جنوبیترین موقعیت ظاهری خود نسبت به استوای سماوی میرسد و پس از آن طول روزها بهتدریج افزایش پیدا میکند.
چرا شب یلدا را بلندترین شب سال مینامند؟
شب یلدا با پدیده انقلاب زمستانی ارتباط دارد. در نیمکره شمالی زمین، انقلاب زمستانی زمانی اتفاق میافتد که خورشید در جنوبیترین موقعیت ظاهری خود قرار میگیرد.
در نتیجه، طول شب در این زمان به بیشترین مقدار سالانه و طول روز به کمترین مقدار خود میرسد. به همین دلیل شب آخر پاییز را بلندترین شب سال مینامند.
البته اختلاف طول شب یلدا با شبهای اطراف آن معمولاً بسیار کم است، اما همین پدیده طبیعی در فرهنگ ایرانی به نمادی از پایان تاریکی و آغاز افزایش روشنایی روزها تبدیل شده است.
آداب و رسوم شب یلدا در ایران
شب یلدا در مناطق مختلف ایران با آداب و رسوم متنوعی برگزار میشود. یکی از مهمترین سنتهای این شب، جمع شدن اعضای خانواده در خانه بزرگترها و گذراندن ساعاتی در کنار یکدیگر است.
در بسیاری از خانوادهها، سفره شب یلدا با میوههای رنگارنگ، آجیل، شیرینی و خوراکیهای سنتی تزئین میشود.
از مهمترین رسوم این شب میتوان به موارد زیر اشاره کرد
- خوردن هندوانه و انار
- آماده کردن آجیل و شیرینی شب یلدا
- گرفتن فال حافظ
- خواندن اشعار و داستانهای قدیمی
- دورهمی در خانه پدربزرگ و مادربزرگ
- هدیه دادن به اعضای خانواده
- برگزاری مراسم سنتی در شهرها و روستاهای مختلف
چرا در شب یلدا هندوانه و انار میخورند؟
هندوانه و انار از شناختهشدهترین میوههای سفره شب یلدا هستند. رنگ قرمز این میوهها در فرهنگ عامه با شادی، زندگی و گرما ارتباط داده میشود.
بسیاری از خانوادهها معتقدند خوردن هندوانه در شب یلدا نمادی از سلامتی و دور ماندن از سرما در زمستان است. انار نیز به دلیل رنگ زیبا و دانههای فراوان، نمادی از برکت و فراوانی به شمار میرود.
البته این باورها بخشی از سنتها و فرهنگ عامه ایرانی هستند و جنبه نمادین دارند.
شب یلدا ۱۴۰۵ در کنار روز پدر قرار گرفته است؟
پس از شب یلدای ۱۴۰۵، روز سهشنبه اول دی آغاز میشود و روز چهارشنبه دوم دی مصادف با ولادت امام علی (ع) و روز پدر خواهد بود.
به همین دلیل، فاصله شب یلدا تا روز پدر در این سال بسیار کوتاه است و خانوادهها میتوانند برای این دو مناسبت برنامهریزی جداگانهای داشته باشند.
جمعبندی
شب یلدا ۱۴۰۵ در شامگاه دوشنبه ۳۰ آذر برگزار میشود و برابر با ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶ میلادی است. این مناسبت در تقویم رسمی کشور تعطیل نیست و پس از پایان آن، فصل زمستان از روز سهشنبه اول دی آغاز خواهد شد.
شب چله فرصتی برای زنده نگه داشتن سنتهای ایرانی، دیدار اقوام و گذراندن لحظاتی شاد در کنار خانواده است. خوردن هندوانه و انار، گرفتن فال حافظ و برگزاری دورهمیهای خانوادگی از مهمترین رسوم این جشن باستانی به شمار میروند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.