بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با راهاندازی سامانههای «my.cbi.ir» و «حسام»، امکان مشاهده یکپارچه و مدیریت متمرکز تمامی حسابهای بانکی اشخاص حقیقی را فراهم کرده است. بر اساس گزارش اَندیشه معاصر، از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ سقف تعداد حسابهای فعا...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ تعداد بالای حسابهای بانکی در کشور و باقیماندن بخش قابل توجهی از آنها بدون استفاده، یکی از چالشهای اصلی شبکه بانکی محسوب میشود. بر اساس برآوردها، حدود ۶۵۰ میلیون حساب سپرده در شبکه بانکی کشور وجود دارد که بخشی قابل توجه از این حسابها به دلیل افتتاح برای دریافت تسهیلات، شرکت در طرحهای حمایتی، حسابهای وکالتی یا خدمات مقطعی ایجاد شده و پس از پایان کارکرد خود همچنان فعال باقی ماندهاند. میانگین حسابهای هر ایرانی بالای ۱۸ سال حدود ۱۰ حساب است، در حالی که فقط دو تا سه حساب فعال هستند.
اَندیشه معاصر در این گزارش، جزئیات کامل سامانه حساب بانک مرکزی، سامانه حسام، سامانه سیاح، نحوه مشاهده حسابها، فرآیند بستن حسابهای مازاد، سقف ۱۰ حساب، محرومیتهای ناشی از حسابهای تعیینتکلیفنشده و هشدارهای مهم برای صاحبان حسابهای قدیمی و بلااستفاده را بررسی میکند. همچنین تمامی اطلاعات لازم برای شهروندان، صاحبان حسابهای متعدد و فعالان شبکه بانکی که نیاز به مدیریت حسابهای خود دارند، در این گزارش پوشش داده شده است.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی، سامانههای متعددی را راهاندازی کرده است. مهمترین این سامانهها عبارتند از:
| سامانه | کاربرد |
|---|---|
| درگاه خدمات الکترونیک بانک مرکزی (my.cbi.ir) | مشاهده یکپارچه تمامی حسابهای بانکی اشخاص |
| سامانه حسام | مشاهده، ساماندهی و بستن حسابهای مازاد |
| سامانه سیاح | استعلام تعداد حسابها و وضعیت تعیینتکلیف |
هدف اصلی این سامانهها، کاهش حسابهای مازاد، افزایش شفافیت در شبکه بانکی، مقابله با پولشویی و تسهیل مدیریت حسابها به صورت غیرحضوری است. هر حساب فعال میتواند در گردش مالی، پروندههای مالیاتی و حتی دعاوی حقوقی نقش داشته باشد؛ در صورت سوءاستفاده از حساب، مسئولیت اولیه متوجه صاحب حساب است. از این رو، متمرکز کردن مدیریت حسابها به کاهش سوءاستفاده از حسابهای فراموششده، مقابله با پولشویی و جلوگیری از اجاره حسابهای بانکی کمک میکند .
سامانه متمرکز «حسام» توسط بانک مرکزی با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی طراحی شده است. این سامانه به شهروندان اجازه میدهد در یک بستر واحد، فهرست حسابهای خود در بانکهای مختلف را مشاهده کنند، حسابهای فعال و بلااستفاده را از یکدیگر تشخیص دهند و درباره نگهداری یا بستن آنها تصمیم بگیرند .
مهمترین امکانات سامانه حسام:
| امکان | توضیحات |
|---|---|
| مشاهده یکپارچه حسابها | دسترسی به فهرست کامل حسابها در تمام بانکها |
| تفکیک حسابهای فعال و بلااستفاده | شناسایی حسابهای راکد و بدون تراکنش |
| ثبت درخواست بستن حساب | بدون نیاز به مراجعه حضوری |
| انتقال مانده حساب | انتقال موجودی به حساب منتخب صاحب حساب |
| بررسی وضعیت حقوقی | ارسال درخواست به بانک برای بررسی تعهدات و محدودیتها |
پس از احراز هویت و ورود، کاربر به فهرست کامل حسابهای خود دسترسی پیدا میکند؛ از جمله حسابهای قرضالحسنه پسانداز، جاری، کوتاهمدت، بلندمدت، تجاری و غیرتجاری .
برای بستن حسابهایی که دیگر مورد نیاز نیستند، کاربر پس از ورود به سامانه حسام فهرست حسابها را بررسی میکند، حسابهای ضروری را نگه میدارد و برای بقیه درخواست بستن ثبت میکند. درخواست به بانک صادرکننده حساب ارسال میشود تا وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی آن بررسی شود .
مراحل بستن حساب مازاد:
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله ۱ | ورود به سامانه و مشاهده فهرست حسابها |
| مرحله ۲ | شناسایی حسابهای فعال و بلااستفاده |
| مرحله ۳ | انتخاب حسابهای مورد نظر برای بستن |
| مرحله ۴ | ثبت درخواست بستن حساب |
| مرحله ۵ | ارسال درخواست به بانک صادرکننده |
| مرحله ۶ | بررسی وضعیت حقوقی و بانکی توسط بانک |
| مرحله ۷ | بستن حساب و انتقال مانده به حساب منتخب |
نکته مهم: ثبت درخواست در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید بررسی کند که حساب مورد نظر دارای تعهدات بانکی، انسداد، دستور قضایی یا محدودیت قانونی نباشد. در صورت وجود مانعی، بستن حساب انجام نمیشود .
اگر حساب دارای موجودی باشد، مبلغ باقیمانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده است منتقل خواهد شد. به این ترتیب، کاربر میتواند منابع پراکنده خود را در یک حساب منتخب متمرکز کند و بدون مراجعه به شعبه، حسابهای غیرضروری را تعیین تکلیف کند .
بانک مرکزی با اجرای بخشنامه جدید خود، از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی کشور را به حداکثر ۱۰ حساب محدود کرده است .
دلایل تعیین سقف ۱۰ حساب:
بانک مرکزی معتقد است کاهش تعداد حسابهای مازاد، علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری برای بانکها، امکان نظارت مؤثرتر بر جریانهای مالی را فراهم کرده و از سوءاستفاده احتمالی از حسابهای کمکارکرد یا راکد جلوگیری میکند. این سیاست همچنین در راستای تقویت مبارزه با پولشویی و افزایش شفافیت نظام بانکی تدوین شده است .
اهداف بانک مرکزی از اجرای این بخشنامه:
کاهش تعداد حسابها از ۶۵۰ میلیون به ۳۰۰ میلیون
مقابله با پولشویی و معاملات غیرقانونی
کاهش هزینههای عملیاتی شبکه بانکی
افزایش شفافیت مالی و نظارت مؤثرتر
محورهای اصلی بخشنامه جدید بانک مرکزی:
| محور | توضیحات |
|---|---|
| ایجاد واحد دائمی شناسایی مشتری (CDD) | در تمامی بانکها ظرف شش ماه |
| راهاندازی سامانه ملی مشاهده و بستن حسابهای مازاد | مدیریت حسابهای بلااستفاده |
| محدودیت در افتتاح حساب | برای کسانی که بیش از ۱۰ حساب فعال دارند |
| افتتاح حساب مشترک | تنها برای روابط خانوادگی درجه اول و همسر |
| تعیین وضعیت حسابها | چهار حالت «فعال»، «فعال مسدود»، «راکد» یا «راکد مسدود» |
| ممنوعیت اعطای دستهچک و تسهیلات | برای حسابهای تعیینتکلیفنشده |
بر اساس ضوابط جدید بانک مرکزی، افرادی که در سامانه سیاح دارای حسابهای تعیینتکلیفنشده باشند، علاوه بر محدودیت در افتتاح حساب جدید، ممکن است از دریافت برخی خدمات بانکی مانند دستهچک، ابزارهای پرداخت و برخی تسهیلات نیز محروم شوند .
این محدودیت شامل موارد زیر نیز خواهد شد:
افرادی که دارای چک برگشتی رفعنشده هستند
افرادی که بدهی بانکی معوق دارند
افرادی که اطلاعات هویتی ناقص در شبکه بانکی دارند
سامانه سیاح (سامانه اطلاعات حسابهای مشتریان) یکی از سامانههای بانک مرکزی است که از سوم خرداد ۱۳۹۹ راهاندازی شده است. بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، افتتاح هرگونه حساب در بانکها و مؤسسات اعتباری مشروط به دریافت شماره پیگیری از سامانه سیاح خواهد بود .
کارکردهای اصلی سامانه سیاح:
| کارکرد | توضیحات |
|---|---|
| استعلام تعداد حسابها | مشاهده تعداد حسابهای هر شخص |
| بررسی وضعیت تعیینتکلیف | مشاهده حسابهای تعیینتکلیفنشده |
| دریافت شماره پیگیری | برای افتتاح حساب جدید |
| ارسال اطلاعات به مراجع قضایی | ارائه فهرست حسابهای محکومین |
درگاه خدمات الکترونیک بانک مرکزی به نشانی my.cbi.ir بخشی از پنجره ملی خدمات دولت هوشمند است که خدمات متنوعی را در حوزه پولی و بانکی برای اشخاص حقیقی و حقوقی ارائه میکند .
خدمات قابل ارائه در این درگاه:
| خدمت | توضیحات |
|---|---|
| استعلام تعداد و اطلاعات حسابها | مشاهده فهرست کامل حسابهای بانکی |
| استعلام چکهای برگشتی | مشاهده لیست چکهای برگشتی و جزئیات آنها |
| استعلام حسابهای مسدودی | مشاهده حسابهای مسدود بابت چک |
| استعلام تسهیلات دریافتی | جزئیات تسهیلات، مبلغ، تاریخ سررسید و مانده بدهی |
| استعلام چکهای ثبتشده (پیچک) | با استفاده از شناسه صیادی، مبلغ چک و تاریخ سررسید |
| دسترسی به سایر سامانهها | اخذ مجوزها، سامانه تسهیلات ازدواج و فرزندآوری |
نکته مهم: در وهله اول و با احراز هویت سطح اول، تنها امکان مشاهده تعداد حسابها و تعداد تسهیلات دریافتشده وجود دارد. اما اگر احراز هویت خود را به سطح دوم ارتقا دهید، با مراجعه به بخش استعلام حسابها میتوانید جزئیاتی مثل نوع حساب، شعبه افتتاح حساب، شماره شبا و وضعیت حسابهای بانکی خود دسترسی داشته باشید .
بر اساس گزارشهای منتشرشده، کاربران میتوانند با مراجعه به سامانه my.cbi.ir و ورود از طریق درگاه «دولت من» با استفاده از شماره تلفن همراه، فهرست کامل حسابهای بانکی خود در شبکه بانکی کشور را مشاهده کنند .
مراحل مشاهده حسابها:
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| مرحله ۱ | ورود به سامانه my.cbi.ir |
| مرحله ۲ | انتخاب گزینه ورود از طریق درگاه دولت من |
| مرحله ۳ | وارد کردن شماره تلفن همراه |
| مرحله ۴ | احراز هویت با کد یکبار مصرف |
| مرحله ۵ | مشاهده فهرست کامل حسابهای بانکی |
نکته مهم: در حال حاضر قابلیت مشاهده حسابها فعال است و در آینده نزدیک نیز امکان بستن حسابهای راکد یا بلااستفاده و انتقال موجودی آنها به حسابی دیگر به این سامانه افزوده خواهد شد .
بانک مرکزی از مردم خواسته است پیش از افتتاح حساب جدید، نسبت به تعیین تکلیف حسابهای قدیمی، بستن حسابهای بلااستفاده، رفع سوءاثر چکهای برگشتی، تسویه بدهیهای معوق و بهروزرسانی اطلاعات هویتی خود اقدام کنند .
توصیههای مهم:
قبل از افتتاح حساب جدید، وضعیت حسابهای قدیمی خود را بررسی کنید
حسابهای بلااستفاده را از طریق سامانه حسام ببندید
چکهای برگشتی را رفع سوءاثر کنید
بدهیهای معوق بانکی را تسویه کنید
اطلاعات هویتی خود را در شبکه بانکی بهروزرسانی کنید
۱. سقف ۱۰ حساب: از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به حداکثر ۱۰ حساب محدود شده است.
۲. محرومیت از خدمات بانکی: افرادی که حسابهای تعیینتکلیفنشده در سامانه سیاح داشته باشند، از دریافت خدمات بانکی مانند دستهچک، ابزارهای پرداخت و برخی تسهیلات محروم خواهند شد.
۳. بستن حساب غیرحضوری: با استفاده از سامانه حسام، امکان بستن حسابهای مازاد و انتقال مانده آنها به حساب منتخب بدون مراجعه حضوری فراهم شده است.
۴. بررسی حقوقی: ثبت درخواست بستن حساب در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی حساب را بررسی کند.
۵. وضعیت حسابها: حسابها در چهار حالت «فعال»، «فعال مسدود»، «راکد» یا «راکد مسدود» تعیین وضعیت میشوند.
۶. افتتاح حساب مشترک: افتتاح حساب مشترک تنها برای روابط خانوادگی درجه اول و همسر مجاز است.
۷. بهروزرسانی اطلاعات: شهروندان باید اطلاعات هویتی خود را در شبکه بانکی بهروزرسانی کنند تا از محدودیتهای احتمالی جلوگیری شود.
۸. پیگیری مطالبات: برای پیگیری مسائل مربوط به حسابهای بانکی، از درگاه خدمات الکترونیک بانک مرکزی به نشانی my.cbi.ir استفاده کنید.
اَندیشه معاصر در این گزارش بررسی کرد که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با راهاندازی سامانههای «my.cbi.ir» و «حسام»، امکان مشاهده یکپارچه و مدیریت متمرکز تمامی حسابهای بانکی اشخاص حقیقی را فراهم کرده است. از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ سقف تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به ۱۰ حساب محدود شده و افرادی که حسابهای تعیینتکلیفنشده داشته باشند، از دریافت خدمات بانکی محروم خواهند شد.
مهمترین نکاتی که صاحبان حسابهای بانکی باید بدانند عبارتند از:
سامانه مشاهده حسابها: my.cbi.ir از طریق درگاه دولت من
سامانه مدیریت و بستن حسابها: سامانه حسام
سقف حساب: حداکثر ۱۰ حساب فعال برای هر شخص حقیقی
محرومیتها: حسابهای بلاتکلیف مانع دریافت دستهچک و تسهیلات میشوند
بستن غیرحضوری: امکان بستن حسابهای مازاد و انتقال مانده بدون مراجعه به شعبه
توصیه مهم: قبل از افتتاح حساب جدید، وضعیت حسابهای قدیمی خود را بررسی کنید
اَندیشه معاصر توصیه میکند که شهروندان برای مدیریت حسابهای بانکی خود، از سامانههای رسمی بانک مرکزی استفاده کنند و برای اطلاع از آخرین اخبار و اطلاعیههای مربوط به این سامانهها، وبسایت رسمی بانک مرکزی به نشانی cbi.ir را دنبال کنند.
بانک مرکزی سامانههای متعددی برای مدیریت حسابهای بانکی راهاندازی کرده است. درگاه خدمات الکترونیک به نشانی my.cbi.ir برای مشاهده یکپارچه حسابها، سامانه حسام برای مدیریت و بستن حسابهای مازاد، و سامانه سیاح برای استعلام تعداد حسابها و وضعیت تعیینتکلیف استفاده میشود.
آدرس درگاه خدمات الکترونیک بانک مرکزی my.cbi.ir است که از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند قابل دسترسی است.
سامانه حسام یک درگاه یکپارچه برای مشاهده و مدیریت حسابهای بانکی اشخاص حقیقی است که زیر نظر بانک مرکزی طراحی شده است. این سامانه به کاربران اجازه میدهد فهرست حسابهای خود را در بانکهای مختلف مشاهده کنند و برای بستن حسابهای مازاد درخواست ثبت کنند.
از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به حداکثر ۱۰ حساب محدود شده است.
بانک مرکزی معتقد است کاهش تعداد حسابهای مازاد، علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری برای بانکها، امکان نظارت مؤثرتر بر جریانهای مالی را فراهم کرده و از سوءاستفاده احتمالی از حسابهای کمکارکرد یا راکد جلوگیری میکند. این سیاست در راستای تقویت مبارزه با پولشویی و افزایش شفافیت نظام بانکی تدوین شده است.
با استفاده از سامانه حسام، پس از ورود و مشاهده فهرست حسابها، حسابهای مورد نظر برای بستن را انتخاب کرده و درخواست بستن ثبت کنید. درخواست به بانک صادرکننده ارسال میشود تا وضعیت حقوقی آن بررسی شود. در صورت وجود موجودی، مبلغ باقیمانده به حسابی که معرفی کردهاید منتقل میشود.
خیر، ثبت درخواست در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید بررسی کند که حساب مورد نظر دارای تعهدات بانکی، انسداد، دستور قضایی یا محدودیت قانونی نباشد. در صورت وجود مانعی، بستن حساب انجام نمیشود.
سامانه سیاح (سامانه اطلاعات حسابهای مشتریان) یکی از سامانههای بانک مرکزی است که از سوم خرداد ۱۳۹۹ راهاندازی شده است. افتتاح هرگونه حساب در بانکها و مؤسسات اعتباری مشروط به دریافت شماره پیگیری از سامانه سیاح خواهد بود.
افرادی که در سامانه سیاح دارای حسابهای تعیینتکلیفنشده باشند، علاوه بر محدودیت در افتتاح حساب جدید، ممکن است از دریافت برخی خدمات بانکی مانند دستهچک، ابزارهای پرداخت و برخی تسهیلات نیز محروم شوند.
در این درگاه، اطلاعاتی مانند تعداد و اطلاعات حسابها، چکهای برگشتی، حسابهای مسدودی بابت چک، تسهیلات دریافتی، چکهای ثبتشده (پیچک) و دسترسی به سایر سامانههای بانک مرکزی قابل مشاهده است.
با احراز هویت سطح اول، تنها امکان مشاهده تعداد حسابها و تعداد تسهیلات دریافتشده وجود دارد. اما با ارتقا به سطح دوم، میتوانید جزئیاتی مثل نوع حساب، شعبه افتتاح حساب، شماره شبا و وضعیت حسابهای بانکی خود را مشاهده کنید.
بانک مرکزی از مردم خواسته است پیش از افتتاح حساب جدید، نسبت به تعیین تکلیف حسابهای قدیمی، بستن حسابهای بلااستفاده، رفع سوءاثر چکهای برگشتی، تسویه بدهیهای معوق و بهروزرسانی اطلاعات هویتی خود اقدام کنند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
