به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛رژیم کتوژنیک و تأثیر آن بر کاهش وزن و بهبود سلامت متابولیک بار دیگر مورد توجه محققان قرار گرفته است. نتایج یک کارآزمایی بالینی جدید نشان میدهد افرادی که به کبد چرب، چاقی و پیشدیابت مبتلا بودند، با پیروی از رژیم کتوژنیک در مدت حدود چهار تا پنج ماه بهطور متوسط ۶۷ درصد از چربی کبد خود را کاهش دادند. این میزان در گروههایی که رژیم مدیترانهای و رژیم کمچرب گیاهی داشتند، حدود ۴۵ درصد گزارش شد.
نکته قابل توجه این پژوهش آن است که میزان کاهش وزن شرکتکنندگان در هر سه گروه تقریباً مشابه بود. به این ترتیب، محققان توانستند تفاوتهای مربوط به ترکیب مواد مغذی و سهم کربوهیدرات و چربی در رژیم غذایی را بهتر بررسی کنند. با این حال، نتایج مطالعه به معنای درمان قطعی کبد چرب با رژیم کتوژنیک نیست و نمیتوان آن را بدون بررسی شرایط جسمی به همه افراد توصیه کرد.
رژیم کتوژنیک چگونه چربی کبد را کاهش میدهد؟
رژیم کتوژنیک نوعی الگوی غذایی بسیار کمکربوهیدرات و پرچرب است. در این رژیم، دریافت کربوهیدرات بهشدت کاهش پیدا میکند و بدن برای تأمین انرژی بیشتر به استفاده از چربیها روی میآورد.
در شرایط معمول، بدن بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از کربوهیدراتها تأمین میکند؛ اما در رژیم کتوژنیک، کاهش شدید کربوهیدرات میتواند بدن را وارد وضعیت کتوز کند. در این وضعیت، کبد از چربیها برای تولید موادی به نام کتون استفاده میکند.
پژوهش جدید نشان میدهد تغییر ترکیب درشتمغذیها ممکن است علاوه بر کاهش وزن، بر میزان چربی ذخیرهشده در کبد و برخی شاخصهای متابولیک اثر بگذارد. محققان افزایش هورمون گلوکاگون و کاهش سطح انسولین را از جمله تغییرات مشاهدهشده در گروه کتوژنیک گزارش کردند؛ تغییراتی که میتوانند در تنظیم سوختوساز چربی کبد نقش داشته باشند.
جزئیات مطالعه جدید درباره کاهش ۶۷ درصدی چربی کبد
در این کارآزمایی بالینی، ۴۲ نفر مبتلا به چاقی، پیشدیابت و کبد چرب در سه گروه قرار گرفتند. هر گروه از یک الگوی غذایی متفاوت پیروی کرد و پژوهشگران تلاش کردند میزان کاهش وزن شرکتکنندگان در هر سه گروه تقریباً یکسان باشد.
در طول مطالعه، غذای شرکتکنندگان تأمین میشد و آنها بهصورت هفتگی با متخصص تغذیه در ارتباط بودند تا میزان پایبندی به رژیم غذایی بررسی شود.
نتایج نشان داد هر سه الگوی غذایی به کاهش وزن و بهبود برخی شاخصهای متابولیک کمک کردند؛ اما میزان کاهش چربی کبد در گروه کتوژنیک بیشتر بود.
مقایسه تأثیر رژیم کتوژنیک، مدیترانهای و کمچرب بر چربی کبد
مهمترین نتایج گزارششده از این پژوهش را میتوان در جدول زیر مشاهده کرد:
| شاخص |
رژیم کتوژنیک |
رژیم مدیترانهای |
رژیم کمچرب گیاهی |
| کاهش نسبی چربی کبد |
۶۷ درصد |
۴۵ درصد |
۴۵ درصد |
| سهم کربوهیدرات از انرژی روزانه |
۴ درصد |
۵۰ درصد |
۷۰ درصد |
| سهم چربی از انرژی روزانه |
۷۳ درصد |
۳۵ درصد |
۱۵ درصد |
| کاهش وزن تقریبی |
۱۰ درصد |
۱۰ درصد |
۱۰ درصد |
| مدت رسیدن به هدف کاهش وزن |
حدود ۴ تا ۵ ماه |
حدود ۴ تا ۵ ماه |
حدود ۴ تا ۵ ماه |
این ارقام نشان میدهد کاهش چربی کبد در گروه کتوژنیک بیشتر از دو گروه دیگر بوده است. با این حال، هر سه رژیم با کاهش قابل توجه چربی کبد همراه بودند و نتایج نباید به این معنا تفسیر شود که تنها رژیم کتوژنیک برای افراد مبتلا به کبد چرب مؤثر است.
تأثیر رژیم کتوژنیک بر پیشدیابت
یکی دیگر از یافتههای مهم پژوهش به وضعیت قند خون شرکتکنندگان مربوط میشود. پس از پایان دوره مداخله غذایی، حدود ۵۰ درصد افراد گروه کتوژنیک دیگر معیارهای تشخیصی پیشدیابت را نداشتند.
این میزان در گروه رژیم مدیترانهای حدود ۲۹ درصد و در گروه رژیم کمچرب گیاهی حدود ۷ درصد بود.
بهبود حساسیت به انسولین نیز در هر سه گروه مشاهده شد. با این حال، پژوهشگران گزارش کردند که تغییرات برخی شاخصهای متابولیک در گروه کتوژنیک بیشتر بوده است.
این یافتهها اهمیت ترکیب رژیم غذایی را در کنار میزان کالری دریافتی و کاهش وزن نشان میدهد؛ هرچند برای ارزیابی تأثیرات بلندمدت این الگوهای غذایی به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
آیا رژیم کتوژنیک برای همه افراد مبتلا به کبد چرب مناسب است؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، رژیم کتوژنیک برای همه افراد انتخاب مناسبی نیست. این رژیم محدودیت زیادی در مصرف نان، برنج، غلات، بسیاری از میوهها و برخی منابع کربوهیدرات ایجاد میکند و سهم چربی در آن بسیار بالاست.
افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای، کسانی که داروهای کنترل قند خون مصرف میکنند و افرادی که مشکلات کلیوی، کبدی یا سایر شرایط پزشکی دارند، پیش از شروع چنین رژیمی باید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
همچنین نوع چربی مصرفی اهمیت زیادی دارد. پرچرب بودن رژیم به معنای مصرف نامحدود کره، گوشتهای پرچرب و چربیهای اشباع نیست. انتخاب منابع غذایی مناسب و بررسی وضعیت چربی خون از نکات مهم در تنظیم این الگوی غذایی است.
برای کاهش چربی کبد چه تغییراتی در تغذیه مؤثر است؟
کاهش وزن تدریجی در افراد دارای اضافهوزن، فعالیت بدنی منظم و اصلاح عادتهای غذایی از اقدامات مهم برای کنترل کبد چرب محسوب میشوند.
محدود کردن نوشیدنیهای شیرین، کاهش مصرف قندهای افزوده، کنترل حجم وعدههای غذایی و افزایش مصرف سبزیجات و مواد غذایی پرفیبر میتواند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند.
در کنار این موارد، فعالیت بدنی منظم و پیگیری آزمایشها و بررسیهای پزشکی اهمیت دارد. تشخیص شدت کبد چرب و ارزیابی احتمال التهاب یا فیبروز نیز باید با نظر پزشک انجام شود.
محدودیتهای پژوهش؛ آیا کاهش ۶۷ درصدی چربی کبد دائمی است؟
با وجود نتایج قابل توجه، این مطالعه محدودیتهایی دارد که نباید نادیده گرفته شوند. نخست آنکه تعداد شرکتکنندگان کم بوده و فقط ۴۲ نفر در سه گروه مورد بررسی قرار گرفتهاند. دوم آنکه دوره مداخله حدود چهار تا پنج ماه طول کشیده است.
بنابراین، این پژوهش بهتنهایی مشخص نمیکند که کاهش چربی کبد در بلندمدت باقی میماند یا پس از بازگشت به الگوی غذایی معمول، دوباره افزایش پیدا میکند. همچنین نمیتوان نتایج بهدستآمده در افراد مبتلا به چاقی، پیشدیابت و کبد چرب را به تمام افراد جامعه تعمیم داد.
پژوهشگران برای شناخت بهتر اثر رژیمهای غذایی مختلف، به مطالعات گستردهتر و طولانیمدت نیاز دارند.
جمعبندی؛ رژیم کتوژنیک و کبد چرب چه ارتباطی دارند؟
نتایج یک کارآزمایی بالینی نشان میدهد رژیم کتوژنیک در افراد مبتلا به چاقی، پیشدیابت و کبد چرب طی چهار تا پنج ماه با کاهش متوسط ۶۷ درصدی چربی کبد همراه بوده است؛ در حالی که این میزان در گروه رژیم مدیترانهای و کمچرب گیاهی حدود ۴۵ درصد گزارش شد.
این مطالعه نشان میدهد ترکیب مواد غذایی میتواند در کنار کاهش وزن بر شاخصهای متابولیک اثر بگذارد. با این حال، تعداد محدود شرکتکنندگان و کوتاه بودن دوره پژوهش اجازه نمیدهد رژیم کتوژنیک را درمان قطعی یا راهکار مناسب برای همه مبتلایان به کبد چرب بدانیم.
اندیشه مُعاصِر تأکید میکند که انتخاب رژیم غذایی برای افراد مبتلا به کبد چرب باید با توجه به وضعیت سلامت، آزمایشها، داروهای مصرفی و نظر متخصص انجام شود.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.