جدیدترین رتبه بندی نظام رتبه بندی کیواس برای منطقه آسیا منتشر شده است. تعداد ۵۰ دانشگاه ایرانی در این رتبه بندی حضور دارند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛رتبه بندی دانشگاه های آسیا در QS ۲۰۲۷ منتشر شد و نام ۵۰ دانشگاه ایرانی در فهرست جدید این نظام بین المللی دیده می شود؛ آماری که نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. با این حال، بررسی جایگاه دانشگاه های برتر ایران نشان می دهد بیشتر دانشگاه های مطرح کشور در مقایسه با رتبه بندی سال ۲۰۲۶ با افت رتبه روبه رو شده اند. دانشگاه تهران، صنعتی شریف، امیرکبیر و علم و صنعت همچنان در میان دانشگاه های برتر ایران قرار دارند، اما جایگاه آنها در سطح آسیا پایین تر آمده است. در سوی دیگر، دانشگاه هنگ کنگ برای دومین سال پیاپی رتبه نخست آسیا را حفظ کرده و دانشگاه های چین و هنگ کنگ سهم قابل توجهی از رتبه های برتر را به خود اختصاص داده اند.
رتبه بندی دانشگاه های آسیا در QS ۲۰۲۷ منتشر شد و نتایج آن از حضور ۵۰ دانشگاه ایرانی در فهرست جدید این نظام ارزیابی بین المللی حکایت دارد. این در حالی است که در نسخه سال ۲۰۲۶، تعداد دانشگاه های ایرانی حاضر در این رتبه بندی ۴۸ دانشگاه اعلام شده بود. با وجود افزایش تعداد نمایندگان ایران، جایگاه بسیاری از دانشگاه های مطرح کشور در مقایسه با سال گذشته کاهش یافته است؛ موضوعی که توجه به عملکرد علمی، پژوهشی و بین المللی دانشگاه های ایران را ضروری می کند.
اندیشه معاصر نوشت: نظام رتبه بندی کیواس (QS) که از سال ۲۰۰۹ ارزیابی دانشگاه های آسیایی را آغاز کرده، هر سال عملکرد مراکز آموزش عالی منطقه را بر اساس مجموعه ای از شاخص های علمی، پژوهشی، بین المللی و اعتبار دانشگاهی بررسی می کند. در نسخه ۲۰۲۷، بر اساس اعلام رسمی QS، مجموع ۱۷۲۲ دانشگاه از ۲۶ کشور و منطقه در این ارزیابی حضور دارند. دانشگاه هنگ کنگ جایگاه نخست را حفظ کرده و دانشگاه پکن و دانشگاه تسینگ هوا در رتبه های دوم و سوم قرار گرفته اند. در میان دانشگاه های ایرانی نیز دانشگاه تهران با رتبه ۱۱۴، صنعتی شریف با رتبه ۱۳۰ و صنعتی امیرکبیر با رتبه ۱۹۱ در صدر فهرست کشور قرار دارند. با این حال، مقایسه رتبه های سالانه باید با توجه به افزایش تعداد دانشگاه های ارزیابی شده و تغییرات رقابت منطقه ای انجام شود.
بر اساس اعلام رسمی موسسه QS، نسخه ۲۰۲۷ رتبه بندی دانشگاه های آسیایی شامل ۱۷۲۲ دانشگاه از ۲۶ کشور و منطقه است. این تعداد در مقایسه با نسخه قبلی افزایش قابل توجهی داشته و نشان می دهد رقابت میان مراکز آموزش عالی آسیا گسترده تر شده است.
در این دوره، چین با ۴۴۸ دانشگاه بیشترین تعداد نماینده را در فهرست دارد. هند با ۳۲۵ دانشگاه و ژاپن با ۱۵۳ دانشگاه در جایگاه های بعدی قرار گرفته اند. هنگ کنگ نیز با حضور پنج دانشگاه در میان ۱۰ دانشگاه برتر آسیا، عملکرد برجسته ای داشته است.
افزایش تعداد دانشگاه های حاضر در رتبه بندی می تواند بر جایگاه عددی سایر موسسات تاثیر بگذارد. به همین دلیل، افت رتبه یک دانشگاه لزوما به معنای کاهش کیفیت آموزشی یا پژوهشی آن نیست و باید عملکرد آن در شاخص های مختلف نیز بررسی شود.
یکی از مهم ترین نکات رتبه بندی جدید، کاهش جایگاه تعدادی از دانشگاه های مطرح ایران است. طبق اطلاعات ارائه شده درباره رتبه بندی دانشگاه های آسیایی، تعداد دانشگاه های ایرانی حاضر در این فهرست از ۴۸ دانشگاه در سال ۲۰۲۶ به ۵۰ دانشگاه در سال ۲۰۲۷ رسیده است.
با وجود افزایش تعداد نمایندگان ایران، دانشگاه های مطرح کشور در رتبه بندی جدید جایگاه پایین تری نسبت به سال گذشته دارند. دانشگاه تهران که در نسخه قبلی رتبه ۹۳ آسیا را در اختیار داشت، در نسخه ۲۰۲۷ به رتبه ۱۱۴ رسیده است.
دانشگاه صنعتی شریف نیز از رتبه ۱۲۴ به رتبه ۱۳۰ منتقل شده است. دانشگاه صنعتی امیرکبیر از رتبه ۱۶۹ به ۱۹۱ و دانشگاه علم و صنعت ایران از رتبه ۱۷۲ به ۱۹۲ رسیده اند.
این روند در سایر دانشگاه های مطرح کشور نیز مشاهده می شود. دانشگاه شهید بهشتی، صنعتی اصفهان، تبریز، شیراز و صنعتی خواجه نصیر طوسی نیز در مقایسه با سال گذشته با افت جایگاه مواجه شده اند.
| نام دانشگاه | رتبه در ۲۰۲۶ | رتبه در ۲۰۲۷ | تغییر جایگاه |
|---|---|---|---|
| دانشگاه تهران | ۹۳ | ۱۱۴ | ۲۱ رتبه افت |
| دانشگاه صنعتی شریف | ۱۲۴ | ۱۳۰ | ۶ رتبه افت |
| دانشگاه صنعتی امیرکبیر | ۱۶۹ | ۱۹۱ | ۲۲ رتبه افت |
| دانشگاه علم و صنعت ایران | ۱۷۲ | ۱۹۲ | ۲۰ رتبه افت |
| دانشگاه شهید بهشتی | ۲۱۴ | ۲۳۲ | ۱۸ رتبه افت |
| دانشگاه صنعتی اصفهان | ۲۱۲ | ۲۴۴ | ۳۲ رتبه افت |
| دانشگاه تبریز | ۲۱۲ | ۲۵۶ | ۴۴ رتبه افت |
| دانشگاه شیراز | ۲۴۱ | ۳۰۳ | ۶۲ رتبه افت |
| دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی | ۲۸۷ | ۳۴۳ | ۵۶ رتبه افت |
بر اساس این جدول، دانشگاه شیراز و دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی بیشترین افت عددی را در میان ۹ دانشگاه نخست ایران تجربه کرده اند. دانشگاه تبریز نیز با ۴۴ رتبه کاهش جایگاه، یکی از دانشگاه هایی است که تغییر قابل توجهی در رتبه آن دیده می شود.
البته برای تحلیل دقیق تر عملکرد دانشگاه ها، باید امتیاز هر دانشگاه در شاخص های علمی، پژوهشی، شهرت دانشگاهی و ارتباطات بین المللی نیز بررسی شود. رتبه کلی به تنهایی تمام ابعاد عملکرد یک دانشگاه را نشان نمی دهد.
در صدر رتبه بندی جدید، دانشگاه هنگ کنگ برای دومین سال پیاپی جایگاه نخست را حفظ کرده است. دانشگاه پکن از چین در رتبه دوم قرار دارد و دانشگاه تسینگ هوا نیز با صعود به جایگاه سوم، یکی از تغییرات مهم جدول برترین های آسیا را رقم زده است.
دانشگاه های هنگ کنگ در این فهرست عملکرد قابل توجهی دارند و پنج دانشگاه از این منطقه در میان ۱۰ رتبه نخست قرار گرفته اند. چین نیز سه نماینده و سنگاپور دو نماینده در جمع ۱۰ دانشگاه برتر آسیا دارد.
| رتبه | نام دانشگاه | کشور یا منطقه |
|---|---|---|
| ۱ | The University of Hong Kong | هنگ کنگ |
| ۲ | Peking University | چین |
| ۳ | Tsinghua University | چین |
| ۴ | City University of Hong Kong | هنگ کنگ |
| ۵ | The Chinese University of Hong Kong | هنگ کنگ |
| ۶ مشترک | Fudan University | چین |
| ۶ مشترک | National University of Singapore | سنگاپور |
| ۸ | Nanyang Technological University | سنگاپور |
| ۹ مشترک | The Hong Kong Polytechnic University | هنگ کنگ |
| ۹ مشترک | The Hong Kong University of Science and Technology | هنگ کنگ |
نکته قابل توجه در این جدول، صعود دانشگاه تسینگ هوا از رتبه نهم در سال ۲۰۲۶ به جایگاه سوم در سال ۲۰۲۷ است. دانشگاه شهر هنگ کنگ نیز از رتبه هفتم به چهارم رسیده و دانشگاه چینی هنگ کنگ از جایگاه مشترک هفتم به رتبه پنجم صعود کرده است.
در مقابل، دانشگاه ملی سنگاپور از رتبه سوم به رتبه مشترک ششم و دانشگاه فناوری نانیانگ از رتبه مشترک سوم به رتبه هشتم رسیده اند.
نظام رتبه بندی QS برای ارزیابی دانشگاه های آسیایی از شاخص های مختلفی استفاده می کند تا تنها به شهرت علمی یا تعداد مقالات پژوهشی اکتفا نکند. این نظام تلاش دارد کیفیت آموزش، اثرگذاری پژوهش، اعتبار نزد کارفرمایان و میزان ارتباط دانشگاه ها با جامعه علمی بین المللی را نیز در نظر بگیرد.
در روش شناسی نسخه ۲۰۲۷، ۱۱ شاخص مورد استفاده قرار گرفته است. مهم ترین شاخص ها و وزن آنها عبارتند از:
| شاخص ارزیابی | وزن در رتبه بندی |
|---|---|
| شهرت علمی دانشگاه | ۳۰ درصد |
| اعتبار نزد کارفرمایان | ۲۰ درصد |
| نسبت اعضای هیات علمی به دانشجو | ۱۰ درصد |
| شبکه پژوهش بین المللی | ۱۰ درصد |
| استناد به ازای هر مقاله | ۱۰ درصد |
| تعداد مقالات به ازای هر عضو هیات علمی | ۵ درصد |
| نسبت اعضای هیات علمی دارای مدرک دکتری | ۵ درصد |
| نسبت اعضای هیات علمی بین المللی | ۲.۵ درصد |
| نسبت دانشجویان بین المللی | ۲.۵ درصد |
| نسبت دانشجویان ورودی تبادلی | ۲.۵ درصد |
| نسبت دانشجویان خروجی تبادلی | ۲.۵ درصد |
در این روش شناسی، شهرت علمی با وزن ۳۰ درصد بیشترین سهم را دارد. اعتبار دانشگاه نزد کارفرمایان نیز با وزن ۲۰ درصد یکی از مهم ترین معیارهای ارزیابی است. شاخص های پژوهشی و بین المللی نیز سهم قابل توجهی از امتیاز نهایی را تشکیل می دهند.
بنابراین، برخلاف برخی برداشت های منتشرشده، روش شناسی QS آسیا ۲۰۲۷ شامل ۹ شاخص نیست و توسعه پایدار و اشتغال فارغ التحصیلان نیز در فهرست ۱۱ شاخص اصلی این نسخه قرار ندارند. این موضوع برای انتشار دقیق اطلاعات رتبه بندی اهمیت دارد.
کاهش رتبه دانشگاه های ایرانی را نمی توان تنها به یک عامل نسبت داد. نظام QS از مجموعه ای از شاخص ها استفاده می کند و تغییر عملکرد هر دانشگاه در یک یا چند شاخص می تواند بر جایگاه نهایی آن اثر بگذارد.
یکی از عوامل موثر، افزایش تعداد دانشگاه های حاضر در رتبه بندی است. در نسخه ۲۰۲۷، تعداد ۱۷۲۲ دانشگاه ارزیابی شده اند و ورود دانشگاه های جدید و بهبود عملکرد برخی مراکز آموزش عالی منطقه می تواند رقابت را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، شاخص شهرت علمی و اعتبار نزد کارفرمایان سهم زیادی در امتیاز نهایی دارند. ارتباطات علمی بین المللی، همکاری های پژوهشی مشترک، میزان استناد به مقالات و نسبت اعضای هیات علمی به دانشجو نیز در ارزیابی دانشگاه ها نقش دارند.
برای تحلیل دقیق افت دانشگاه های ایران، باید امتیازهای سالانه هر دانشگاه در تک تک این شاخص ها بررسی شود. صرف مشاهده تغییر رتبه نمی تواند علت دقیق افت را مشخص کند.
دانشگاه تهران با رتبه ۱۱۴ آسیا در سال ۲۰۲۷ همچنان بالاترین جایگاه را در میان دانشگاه های ایرانی حاضر در این فهرست در اختیار دارد. این دانشگاه در نسخه ۲۰۲۶ رتبه ۹۳ را کسب کرده بود و در نتیجه ۲۱ رتبه افت داشته است.
دانشگاه صنعتی شریف نیز با رتبه ۱۳۰ در جایگاه دوم دانشگاه های ایرانی قرار دارد. فاصله رتبه این دانشگاه با دانشگاه تهران ۱۶ پله است. شریف در نسخه قبلی رتبه ۱۲۴ را در اختیار داشت و در سال جدید شش رتبه پایین تر قرار گرفته است.
دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه علم و صنعت نیز به ترتیب رتبه های ۱۹۱ و ۱۹۲ را کسب کرده اند. نزدیکی جایگاه این دو دانشگاه نشان می دهد رقابت میان مراکز فنی و مهندسی ایران در رتبه بندی منطقه ای همچنان قابل توجه است.
نتایج رتبه بندی دانشگاه های آسیا در QS ۲۰۲۷ تصویری دوگانه از وضعیت آموزش عالی ایران ارائه می دهد. از یک سو، تعداد دانشگاه های ایرانی حاضر در این فهرست از ۴۸ دانشگاه به ۵۰ دانشگاه افزایش یافته است؛ از سوی دیگر، ۹ دانشگاه برتر ایران در مقایسه با نسخه قبلی با افت رتبه مواجه شده اند.
در سطح آسیا نیز دانشگاه هنگ کنگ جایگاه نخست را حفظ کرده و دانشگاه پکن و تسینگ هوا در رتبه های دوم و سوم قرار گرفته اند. حضور پنج دانشگاه هنگ کنگ در میان ۱۰ دانشگاه برتر، برتری این منطقه در صدر جدول را نشان می دهد.
ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر تاکید می کند که رتبه بندی های بین المللی باید با توجه به روش شناسی و شاخص های ارزیابی آنها تفسیر شوند. افت رتبه عددی به تنهایی به معنای افت قطعی کیفیت علمی نیست؛ اما می تواند نشانه ای برای بررسی دقیق تر وضعیت پژوهش، آموزش و تعاملات بین المللی دانشگاه ها باشد.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
