به گزارش تحریریه پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، دکتر مهناز عسکریان روانشناس، استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه در یادداشتی درباره رفتار متقابل به مثل و آثار آن در رفتار خوب و ناپسند نوشت: یکی از راهبردهای شایع در تعاملات بین فردی ، بروز رفت...
به گزارش تحریریه پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، دکتر مهناز عسکریان روانشناس، استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه در یادداشتی درباره رفتار متقابل به مثل و آثار آن در رفتار خوب و ناپسند نوشت: یکی از راهبردهای شایع در تعاملات بین فردی ، بروز رفتارهای متقابل به مثل است . از طریق رفتار متقابل به مثل میتوان نتیجه اعمال هر فردی را مشابه با همان واکنش و همان نیت به خودش باز گردانیم . این رفتار اگر چنانچه در جهت جبران رفتار خوب و پسندیده دیگران باشد بسیار نکو بوده و جزو ارکان اساسی قدر شناسی به حساب می آید، اما اگر چنانچه این رفتار در جهت جبران رفتارهای ناپسند و غیر منصفانه دیگران باشد اصلا مناسب نبوده و میتواند زمینه ساز بسیاری از مشکلات در تعاملات بین فردی باشد .
دکتر عسکریان افزود: رفتار متقابل به مثل با چنین شاخصی میتواند ارزش و مقام هر انسانی را در هرجایگاهی تنزل بخشیده و او را در حد همان مخاطب پایین آورد . آنچه آدمی در ارتباطات بین فردی با دیگران دنبال میکند در شیوه درست و منطقی آن ، رسیدن به احساس خوب برنده برنده شدن است ، یعنی در این ارتباط متقابل هردو چیزی را بدست آورند که این پدیده اتخاذ شده نمیتواند همیشه جنبه مادی داشته باشد، بلکه در اغلب موارد میتواند صرفا تامین عاطفی و کسب یک احساس خوشایند را شامل شود.
دستیابی به این هدف جزو الویتهایی است که افراد در ارتباطاتشان دنبال میکنند، اما بروز رفتارهای متقابل در جنبه های انتقامجویانه نه تنها دستیابی به این الویت را ناممکن میسازد ، افراد را در این راستا به قهقرایی میکشاند که سرشار از تهی شدن و مغبون شدن میباشد .
این رواشناس نوشت: اصطلاح عامیانه ای که در این راستا مطرح میشود آنست که چنانچه هر فرد بخواهد گوش طرف مقابل را گرفته و اورا دور دنیا بچرخاند مستلزم آن است که خودش هم همراه او دور دنیا را بچرخد ، یعنی پیامد رفتار متقابل چیزی نیست غیر از رسیدن به دور باطل .
لازم به ذکر است که انجام رفتارهای متقابلی بیشتر جنبه تربیتی داشته و ریشه در شیوه تربیتی خانواده ها دارد ، به گونه ای که مشاهده شده در خانواده هایی که بافت تهاجمی داشته و چیزی به نام منطق در بین روابطشان حاکم نمیباشد ، فرزندان برای احقاق حقشان بیشتر بر امر رفتارهای متقابل گرایش داشته و چون قدرت هم صحبتی و همفکری با اعضای خانواده برایشان فراهم نشده، راهی بجز بروز پرخاشگری فعال از طریق توهین و ناسزا و یا پرخاشگری منفعل که یک نمونه آن همان رفتارهای تقابلی است برایش باقی نمیماند . به همین دلیل میتوان اذعان داشت بروز این رفتارها در دوران بزرگسالی ریشه در تربیت خانوادگی داشته و حتی در سنین بزرگسالی نیز خود را به همان شکل کودکانه اش نشان میدهد .
دکتر مهناز عسکریان: روشهای مقابله با اضطراب امتحان / انواع اضطراب امتحان و راه‌های پیشگیری از آن
این عضو هیئت علمی افزود: رفتارهای کودکانه ای همچون قهر کردن و یا ” این به آن در ” که به نوعی نمود همان رفتارهای متقابل است، از جمله پیامدهای شیوه های تربیتی مستبدانه ای است که در آن هیچ جایی برای ابراز عقیده و امکان دفاع از خود برای کودک باقی نگذارده و صرفا او را به شکل بیمارگونه ای در ارتباطاتش نادیده گرفته است .
از بعد روانشناختی این دسته از افراد لطمه های بسیار زیادی را چه از نظر شخصیتی و چه از نظر روابط اجتماعی خواهند خورد . از لحاظ شخصیتی این افراد همیشه ناراضی به نظر می آیندو هیچ چیز آنها را راضی نگه نمیدارد، بگونه ای که نسبت به همه آدمها صرفا متوقع بوده و لطف افراد دوروبر را به حساب وظیفه شان میگذارند و کاستی های آنها را دوصد چندان نموده و آنها را با رفتارهای ناپسند از خود دور میسازند و با این توجیه که چیزی که عوض دارد گله ندارد، رفتار خود را موجه نشان داده و روابطش را با اطرافیان محدود میسازد .
دکتر مهناز عسکریان ادامه داد: این علائم از نظر ظاهری ممکن است کاملا توجیه شده به نظر آید ،اما در واقعیت هیچ احساس آرامش و رضایتی را برای این فرد به ارمغان نمی آورد ،چنانچه دیده شده که این نارضایتی و بی ثباتی خلق منجر به بروز رفتارهای متناقضی گشته و این فرد را دروضعیتی نگه میدارد که اصلا قابل پیش بینی نبوده و از اعتبار شخصیتی لازم برخوردار نمیباشد . از سویی ، در بسیاری از موارد عوارضی همچون افسردگی ؛ اضطراب ، پرخاشگری و رفتارهای ضد اجتماعی در این دسته از افراد مشاهده میشود .
با وجودیکه اذعان داریم این خصلت میتواند پایه های تربیتی داشته و از یک سری انحرافات خانوادگی در تعاملات بین فردی نشات گرفته باشد، اما این ادعا دال بر غیر قابل اصلاح بودن آن نیست . در گام اول اگر چنانچه فرد این نقطه ضعف خود را دقیقا ملاحظه نموده و درصدد پنهان شدن در پشت توجیهات بی اساس خود نباشد ، میتوان امیدوار بود که امکان برداشتن گامهای دیگر نیز برای رفع این نقص وجود دارد .
در گام دوم باید خود فرد نسبت به نه تنها کارساز نبودن و مفید نبودن این روش آگاه باشد بلکه آن را مضر دانسته و به تمام پیامدهای نامبرده آن واقف باشد، لذا این آگاهی نیز میتواند بسیار مثمر ثمر بوده و در طی این مسیر اصلاحی نقش یک کاتالیزور را داشته باشد .
این استاد دانشگاه در پایان خاطر نشان کرد: در نهایت ، افراد میتوانند با جایگزین کردن شیوه های دیگری جهت جبران رفتارهای غلط دیگران ، نسبت به پیامدهای مثبت آنها واقف گردیده و برای تغیر رویه دادن، تقویت شوند. از جمله راهبردهای دیگری که میتواند جایگزین رفتارهای متقابل به مثل باشد میتوان به گذشت ؛ ایثار ، سکوت کردن اشاره داشت، زیرا در بسیاری از موارد دیده شده که این رفتارها در دراز مدت تاثیرات بسیار سازنده تری داشته و احساسات بسیار خوبی را برای خود فرد به همراه آورده است .
در برخی از موارد نیز با توجه به شناخت از طرف مقابل ، اگر او را در مسند منطق و درک دریافتیم میتوانیم مذاکرات سازنده را جایگزین رفتارهای متقابل به مثل ساخته و در این راستا یا قانع شویم و یا قانع کنیم، در غیر این صورت نیز اگر طرف مقابل را هم در حد مذاکرات منطقی و گفتمان سازنده نیابیم، باز هم حتی دوری گزیدن و نادیده گرفتن این فرد نیز بهتر از رفتار متقابل به مثل خواهد بود، زیرا حداقل حسنی که این رویه میتواند داشته باشد ، بوجود نیامدن احساس منفی و از سویی تحقیر نشدن فرد از طریق تنزل پیدا نکردن در حد طرف مقابل میباشد .
اندیشه معاصر را در اینستاگرام دنبال کنید.
برای عضویت در کانال اندیشه معاصر کلیک کنید.
انتهای پیام/*
