دلایل روان‌ شناختی دیر پاسخ دادن به پیام‌ها | شاید بی‌ توجه نیستند، فقط همیشه بار مسئولیت دیگران را به دوش کشیده‌ اند / فرسودگی عاطفی و خستگی تصمیم‌ گیری، پاسخ‌ دهی را به تعویق می‌ اندازد + راهکارهای ارتباط مؤثر

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ روان‌شناسی می‌گوید چرا بعضی افراد ساعت‌ها به پیام‌های شما پاسخ نمی‌دهند؛ شاید بی‌توجه نیستند، فقط همیشه بار مسئولیت دیگران را به دوش کشیده‌اند

روان‌شناسان: تأخیر در پاسخ دادن به پیام‌ها همیشه نشانه بی‌اهمیتی نیست؛ گاهی هر پیام جدید، برای برخی افراد بیشتر شبیه یک مسئولیت است تا آغاز یک گفت‌وگو

بیشتر ما معمولاً پیام‌های دریافتی را در زمان نسبتاً کوتاهی پاسخ می‌دهیم. شاید نه بلافاصله، اما وقتی نام فرستنده روی صفحه گوشی ظاهر می‌شود، نگاهی به پیام می‌اندازیم و پس از مدت کوتاهی پاسخی ارسال می‌کنیم. این رفتار آن‌قدر عادی است که تقریباً متوجه انجام آن نمی‌شویم؛ پیامی می‌رسد و ما پاسخ می‌دهیم.

اما دسته دیگری از افراد هم وجود دارند؛ همان دوستی که پیام شما را ساعت‌ها یا حتی یک روز کامل بدون پاسخ رها می‌کند و نیمه‌شب طوری جواب می‌دهد که انگار هیچ اتفاقی نیفتاده است. یا کسی که در پاسخ به پیام «شنبه وقت داری؟» تازه روز یکشنبه جواب می‌دهد.

بیشتر افراد این رفتار را نشانه بی‌نظمی، فراموشکاری یا بی‌توجهی می‌دانند. اما روان‌شناسی توضیح دیگری برای این موضوع ارائه می‌دهد؛ توضیحی که نشان می‌دهد این تأخیر، در بسیاری از موارد، ارتباطی با میزان اهمیت شما برای آن فرد ندارد.

وقتی یک پیام، بیشتر از یک گفت‌وگو، شبیه یک وظیفه به نظر می‌رسد

تصور کنید درست در همان لحظه‌ای که پیام شما به گوشی فرد مقابل می‌رسد، او آن را می‌بیند.

اما برخلاف شما که ارسال پیام را یک تعامل ساده می‌بینید، در ذهن او واکنش دیگری شکل می‌گیرد؛ نوعی احساس فشار، انقباض در قفسه سینه یا حتی اضطرابی خفیف.

او گوشی را برمی‌گرداند، روی تخت می‌اندازد یا از اتاق خارج می‌شود.

از بیرون، این رفتار ممکن است بی‌اعتنایی به نظر برسد؛ اما در واقع، اتفاق دیگری در ذهن او رخ داده است.

برای برخی افراد، هر پیام جدید نه به‌عنوان آغاز یک مکالمه، بلکه به‌عنوان یک مسئولیت تازه ثبت می‌شود.

گویی هر پیام، مورد دیگری است که باید رسیدگی شود؛ فرد دیگری که چیزی از آن‌ها می‌خواهد؛ وظیفه دیگری که باید انجام دهند.

افرادی که سال‌ها احساس کرده‌اند مسئول حل مشکلات دیگران هستند، به‌تدریج نسبت به هر درخواست جدید، حتی اگر فقط یک پیام دوستانه باشد، واکنشی دفاعی پیدا می‌کنند.

چرا پاسخ دادن هرچه بیشتر به تعویق می‌افتد؟

در اینجا چرخه‌ای شکل می‌گیرد که از بیرون عجیب به نظر می‌رسد.

در ابتدا، پیام فقط یک جمله ساده است؛ مثلاً:

«دوست داری برای ناهار همدیگر را ببینیم؟»

اما هرچه زمان می‌گذرد، ذهن فرد آن را به شکل دیگری تفسیر می‌کند.

بعد از چند ساعت، پاسخ ندادن تبدیل به احساس عقب‌افتادن می‌شود.

چند روز بعد، همان پیام ساده به یک احساس گناه تبدیل می‌شود.

اکنون پاسخ دادن سخت‌تر از قبل است، چون دیگر فقط جواب دادن به یک پیام نیست؛ بلکه مواجه شدن با احساس عذاب وجدان نیز هست.

در نتیجه، فرد باز هم پاسخ را عقب می‌اندازد و این چرخه ادامه پیدا می‌کند.

گاهی افراد دقیقاً به همین دلیل، یک پیام ساده را حتی یک هفته بدون پاسخ باقی می‌گذارند.

در واقع، خود پیام مشکل اصلی نیست؛ بلکه بار روانی‌ای است که با گذشت زمان روی آن سوار می‌شود.

این افراد معمولاً سال‌ها مسئولیت دیگران را بر دوش کشیده‌اند

روان‌شناسان معتقدند بسیاری از این افراد، از سال‌های کودکی در نقش «کسی که باید همه‌چیز را مدیریت کند» قرار گرفته‌اند.

این تجربه می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد.

ممکن است کودکی بوده باشند که خیلی زود مجبور شده مسئولیت‌های بزرگسالان را بر عهده بگیرد؛

• برای والدین ترجمه کند؛
• از خواهر یا برادر کوچک‌تر مراقبت کند؛
• همیشه مراقب فضای خانه باشد تا تنش‌ها کمتر شود.

یا شاید همیشه همان فرزند مسئولیت‌پذیر خانواده بوده‌اند؛ کسی که نمره‌های خوب می‌گرفت، دردسر درست نمی‌کرد و سعی می‌کرد باری بر دوش خانواده نباشد.

در هر صورت، آن‌ها خیلی زود یاد گرفتند که اگر کاری قرار است انجام شود، خودشان باید آن را انجام دهند.

این نقش در بزرگسالی هم ادامه پیدا می‌کند

این الگو معمولاً با پایان کودکی از بین نمی‌رود.

چنین افرادی اغلب در بزرگسالی نیز به همان فرد قابل اتکای اطرافیان تبدیل می‌شوند.

آن‌ها معمولاً:

• دوستی هستند که همه درد دل‌هایشان را با او مطرح می‌کنند.
• همکاری هستند که سخت‌ترین کارها به او سپرده می‌شود.
• شریکی هستند که همه برنامه‌ریزی‌های زندگی، قرارها، تولدها و مسئولیت‌های پنهان خانواده را مدیریت می‌کند.

آن‌ها بدون اینکه آگاهانه تصمیم گرفته باشند، وارد نقش «حل‌کننده مشکلات» می‌شوند.

برایشان کمک کردن به دیگران تبدیل به یک واکنش خودکار شده است؛ واکنشی که پیش از هر تصمیم آگاهانه فعال می‌شود.

وقتی همه درخواست‌ها شبیه هم به نظر می‌رسند

اگر سال‌ها زندگی شما با این فرض گذشته باشد که همیشه باید مسئول حل مشکلات دیگران باشید، سیستم عصبی شما دیگر بین درخواست‌های کوچک و بزرگ تفاوت چندانی قائل نمی‌شود.

برای مغز چنین فردی، یک بحران جدی و یک دعوت ساده برای صرف ناهار، هر دو از یک مسیر وارد می‌شوند.

هر دو یک پیام مشترک دارند:

«به این هم رسیدگی کن.»

پس از سال‌ها، حتی صدای اعلان گوشی نیز می‌تواند ناخودآگاه احساس مسئولیت و فشار ایجاد کند.

تأخیر در پاسخ، همیشه درباره شما نیست

اگر یکی از نزدیکان شما چنین رفتاری دارد، شاید بهتر باشد این نکته را به خاطر بسپارید:

کند بودن پاسخ او، لزوماً به این معنا نیست که برایش اهمیت ندارید یا اولویت زندگی‌اش نیستید.

او در واقع از نماد مسئولیتی که پیام برایش تداعی می‌کند، فاصله می‌گیرد؛ نه از خود شما.

آنچه از آن اجتناب می‌کند، یک وظیفه دیگر در فهرست بلندبالای مسئولیت‌هایی است که سال‌ها احساس کرده باید به دوش بکشد.

گرمای پاسخ را باور کنید، نه تأخیر آن را

اگر چنین فردی دو روز بعد، نیمه‌شب، با لحنی گرم و صمیمی به پیام شما پاسخ داد، همان صمیمیت را باور کنید.

آن گرما، بازتاب احساس واقعی او نسبت به شماست.

تأخیر، بیشتر حاصل سال‌ها زندگی با این باور است که همیشه باید مسئول رسیدگی به همه چیز باشد؛ باری که شاید آن‌قدر زود بر دوشش گذاشته شده که دیگر فراموش کرده است روزی می‌توانست آن را زمین بگذارد.

نویسنده: جواد آل‌حبیب | کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.