داروهای لاغری جدید چقدر وزن کم می کنند؟ پزشکان درباره اثرگذاری داروهای جدید، کاهش وزن ۱۰ تا ۲۰ درصدی، عوارض، بازگشت وزن و خطر مصرف خودسرانه هشدار دادند. گزارش کامل اندیشه مُعاصِر.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ داروهای لاغری و درمان چاقی در سال های اخیر به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت تبدیل شده اند؛ به ویژه پس از ورود داروهای جدیدی که در برخی مطالعات توانسته اند کاهش وزن قابل توجهی ایجاد کنند. با این حال، متخصصان تاکید دارند که این داروها نباید به عنوان یک محصول معمولی برای کاهش چند کیلو وزن مورد استفاده قرار گیرند و مصرف آنها باید پس از بررسی وضعیت سلامت فرد و با تجویز پزشک انجام شود. دکتر فریدون عزیزی، رئیس پژوهشکده علوم غدد درون ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در نشست خبری «سبک زندگی صحیح و داروهای لاغری» با اشاره به شیوع بالای اضافه وزن و چاقی، بر ضرورت پیشگیری، اصلاح سبک زندگی و مصرف منطقی داروهای کاهش وزن تاکید کرد. به گفته او، داروهای جدید کاهش وزن نسبت به داروهای قدیمی اثرگذاری بیشتری دارند و در برخی افراد حتی کاهش ۲۰ درصدی وزن نیز مشاهده شده است، اما این میزان کاهش وزن برای همه افراد اتفاق نمی افتد.
فریدون عزیزی با اشاره به روند افزایش اضافه وزن و چاقی در جهان گفت که حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد مردم در بسیاری از کشورها با اضافه وزن یا چاقی مواجه هستند.
بر اساس توضیح او، شاخص توده بدنی یا BMI یکی از معیارهای مورد استفاده برای ارزیابی وضعیت وزن است. زمانی که BMI فرد حدود ۲۵ باشد، فرد در محدوده اضافه وزن قرار می گیرد و BMI بالاتر از ۳۰ به عنوان چاقی در نظر گرفته می شود.
عزیزی همچنین درباره وضعیت تهران اظهار کرد که حدود ۷۵ درصد تهرانی ها به اضافه وزن یا چاقی مبتلا هستند.
اندیشه//معاصر نوشت: این متخصص غدد تاکید کرد که در کشورهای در حال توسعه و پیشرفت، روند افزایش اضافه وزن و چاقی همچنان ادامه دارد و بدون اجرای برنامه های جدی پیشگیری و اصلاح سبک زندگی، این روند می تواند ادامه پیدا کند.
تغییر سبک زندگی یکی از عوامل مهمی است که در افزایش اضافه وزن و چاقی مورد توجه متخصصان قرار گرفته است.
به گفته عزیزی، انسان ها در گذشته با محدودیت دسترسی به مواد غذایی مواجه بودند، اما ماشینی شدن زندگی و دسترسی دائمی به انواع مواد غذایی در تمام طول سال، شرایط متفاوتی ایجاد کرده است.
کاهش فعالیت بدنی، تغییر الگوی تغذیه و دسترسی آسان تر به غذا می تواند زمینه افزایش وزن را فراهم کند.
به همین دلیل، کنترل چاقی تنها با تجویز دارو امکان پذیر نیست و اقدامات پیشگیرانه در سطح جامعه نیز اهمیت زیادی دارد.
یکی از مهم ترین موضوعات مطرح شده در این نشست، میزان اثرگذاری داروهای جدید کاهش وزن بود.
عزیزی توضیح داد که داروهای کاهش وزن در چهار تا پنج دهه گذشته معمولا اثرگذاری محدودی داشتند و کاهش وزن ایجاد شده با بسیاری از آنها حدود ۵ درصد بود و به ندرت به ۱۰ درصد می رسید.
همین میزان اثرگذاری محدود باعث شده بود داروهای قدیمی کاهش وزن با استقبال گسترده مواجه نشوند.
اما شرایط در مورد داروهای جدید متفاوت است.
به گفته این متخصص، برخی داروهای جدید اثرگذاری بیشتری دارند و در بعضی افراد حتی کاهش وزن ۲۰ درصدی نیز مشاهده شده است؛ البته این میزان کاهش وزن برای همه افراد قابل انتظار نیست.
یکی از تغییرات مهم در درمان دارویی چاقی، عرضه داروهایی است که به صورت تزریقی و هفتگی مصرف می شوند.
عزیزی گفت داروهای جدید ابتدا در قالب مصرف روزانه مورد استفاده قرار می گرفتند، اما اکنون داروهای تزریقی هفتگی نیز در دسترس هستند.
او همچنین از احتمال ورود شکل خوراکی برخی داروهای جدید کاهش وزن به کشور در آینده نزدیک خبر داد.
سهولت مصرف و اثرگذاری بیشتر، از جمله عواملی هستند که توجه بیماران و پزشکان را به این گروه دارویی افزایش داده اند.
با این حال، متخصصان تاکید دارند که راحت تر بودن مصرف یک دارو به معنای امکان استفاده خودسرانه از آن نیست.
کاهش وزن تنها به تغییر عدد روی ترازو محدود نمی شود و هدف اصلی درمان چاقی، بهبود وضعیت سلامت فرد است.
عزیزی اظهار کرد که کاهش حدود ۱۰ درصد وزن می تواند به بهبود برخی شاخص های سلامت کمک کند.
برای مثال، کاهش وزن می تواند در بهبود برخی مشکلات مرتبط با چاقی مانند فشار خون موثر باشد.
او همچنین گفت برای پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی، در برخی شرایط ممکن است کاهش وزن بیشتری در حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد مورد نیاز باشد.
اندیشه//معاصر نوشت: این ارقام به این معنا نیست که همه افراد باید یک میزان مشخص وزن کم کنند؛ هدف کاهش وزن باید بر اساس وضعیت جسمی، بیماری های همراه و شرایط هر فرد تعیین شود.
یکی از مهم ترین نکاتی که پزشکان در این نشست بر آن تاکید کردند، ضرورت بررسی شرایط فرد پیش از شروع درمان دارویی بود.
مجید ولی زاده، رئیس مرکز تحقیقات چاقی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تاکید کرد که پیش از مصرف داروهای جدید کاهش وزن باید وضعیت سلامت فرد مورد ارزیابی قرار گیرد.
به گفته او، مهم این است که مشخص شود چه افرادی واقعا نیازمند درمان دارویی هستند و دارو در چه شرایطی باید مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین صرف داشتن چند کیلو اضافه وزن به معنای ضرورت مصرف داروی لاغری نیست.
بخشی از داروهای جدید کاهش وزن ابتدا برای درمان دیابت توسعه پیدا کردند.
عزیزی توضیح داد که برخی از داروهایی که امروزه برای کاهش وزن مورد استفاده قرار می گیرند، در ابتدا با هدف درمان دیابت تولید شده بودند و کاهش وزن یکی از آثار مشاهده شده در بیماران دیابتی بود.
بعدها مشخص شد برخی از این داروها در دوزهای بالاتر می توانند برای افراد غیردیابتی مبتلا به چاقی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
به این ترتیب، مسیر استفاده از این داروها از درمان دیابت به درمان چاقی نیز گسترش پیدا کرد.
یکی از پرسش های مطرح شده در این نشست، احتمال ابتلا به دیابت در افراد غیردیابتی پس از مصرف داروهای کاهش وزن بود.
عزیزی در پاسخ تاکید کرد که کاهش وزن یکی از موثرترین مداخلات برای جلوگیری از پیشرفت پیش دیابت به سمت دیابت محسوب می شود.
بنابراین، کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن می تواند از نظر کنترل عوامل خطر متابولیک اهمیت داشته باشد.
با این حال، استفاده از دارو باید متناسب با شرایط فرد و زیر نظر پزشک انجام شود.
موضوع سلامت استخوان نیز در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
عزیزی گفت در حال حاضر نگرانی خاصی درباره کاهش تراکم استخوان و آسیب مستقیم به سلامت استخوان در ارتباط با داروهای کاهش وزن مطرح نیست.
با این حال، مجید ولی زاده تاکید کرد که در ارزیابی کاهش وزن نباید فقط عدد ترازو مورد توجه قرار گیرد.
وزن بدن از اجزای مختلفی مانند چربی، عضله و استخوان تشکیل شده است و باید مشخص شود کاهش وزن فرد از کدام بخش بدن اتفاق افتاده است.
کاهش وزن مطلوب تنها به معنای کاهش عدد وزن نیست.
متخصصان تاکید دارند که در جریان کاهش وزن باید وضعیت توده عضلانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
این موضوع به ویژه در سنین بالاتر اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کاهش توده عضلانی می تواند قدرت بدنی را کاهش دهد و خطر زمین خوردن را افزایش دهد.
بنابراین درمان چاقی باید به شکلی انجام شود که ضمن کاهش چربی اضافی، تا حد امکان سلامت عضلات و استخوان ها نیز حفظ شود.
یکی از تصورات اشتباه درباره داروهای کاهش وزن این است که فرد می تواند چند ماه دارو مصرف کند، وزن کم کند و سپس برای همیشه دارو را کنار بگذارد.
مجید ولی زاده تاکید کرد که درمان دارویی چاقی لزوما یک درمان کوتاه مدت نیست و ممکن است به درمان نسبتا طولانی مدت نیاز داشته باشد.
این موضوع اهمیت مراجعه به پزشک و داشتن برنامه درمانی مشخص را بیشتر می کند.
اندیشه//معاصر نوشت: قطع یا شروع خودسرانه دارو می تواند روند درمان را مختل کند و فرد را در معرض مشکلات ناشی از مصرف نادرست قرار دهد.
بازگشت وزن یکی دیگر از چالش های درمان چاقی است.
محمد هاشمی، دبیر انجمن علمی پیشگیری و درمان چاقی ایران، درباره بازگشت وزن پس از مصرف داروهای کاهش وزن گفت که بر اساس مطالعات جهانی، میزان بازگشت وزن حدود ۱۶ درصد گزارش شده است.
او در عین حال تاکید کرد که مطالعه مشخصی در این زمینه در کشور انجام نشده و مشاهدات موجود می تواند اعداد متفاوتی را نشان دهد.
به همین دلیل، بیماران نباید تصور کنند که کاهش وزن ایجاد شده توسط دارو همیشه بدون نیاز به ادامه درمان یا اصلاح سبک زندگی باقی خواهد ماند.
یکی از مهم ترین نگرانی های مطرح شده از سوی پزشکان، تبلیغات گسترده داروهای کاهش وزن در فضای مجازی است.
هاشمی گفت تبلیغات این داروها در برخی فضاها از جمله شبکه های اجتماعی دیده می شود و حتی مواردی از عرضه آنها خارج از مسیرهای مناسب نیز مشاهده شده است.
او تاکید کرد که افراد نباید صرفا بر اساس تبلیغات یا توصیه افراد غیرمتخصص اقدام به خرید و مصرف دارو کنند.
دارو کالایی نیست که فرد بتواند صرفا بر اساس تشخیص شخصی آن را انتخاب کند.
پزشکان حاضر در این نشست بر مصرف منطقی داروهای کاهش وزن تاکید کردند.
محمد هاشمی اظهار کرد که پزشک باید با توجه به وضعیت بیمار، مزایا و مضرات دارو و شرایط پزشکی فرد درباره تجویز دارو تصمیم بگیرد.
بنابراین خرید داروی کاهش وزن بر اساس تبلیغات، تجربه دوستان یا توصیه افراد غیرمتخصص می تواند خطرناک باشد.
اندیشه//معاصر نوشت: به ویژه در مورد داروهای جدید و قوی تر، تعیین دوز، بررسی شرایط پزشکی و پیگیری عوارض اهمیت زیادی دارد.
هیچ دارویی را نمی توان به طور مطلق بدون عارضه دانست.
عزیزی تاکید کرد دارویی که وارد بازار می شود، باید مطالعات گسترده ای را پشت سر گذاشته باشد و منافع و مضرات آن مورد ارزیابی قرار گرفته باشد.
در عین حال، هر دارویی ممکن است عوارضی داشته باشد و برخی عوارض نیز بسیار نادر باشند.
بنابراین وجود عارضه نادر لزوما به معنای بی فایده بودن یک دارو نیست؛ اما مصرف دارو باید بر اساس ارزیابی علمی و شرایط فرد انجام شود.
بخش دیگری از نشست به مصرف نمک و اهمیت ید اختصاص داشت.
عزیزی توصیه کرد میزان مصرف نمک محدود باشد و مصرف عمومی کمتر از حدود ۶ گرم در روز در نظر گرفته شود.
افراد مبتلا به برخی بیماری ها، از جمله بیماری های کلیوی، ممکن است به محدودیت بیشتری در مصرف نمک نیاز داشته باشند.
با توجه به شیوع فشار خون، کاهش مصرف نمک از نظر سلامت عمومی اهمیت دارد.
به گفته عزیزی، استفاده از نمک یددار طی چند دهه گذشته در کشور بخشی از برنامه پیشگیری از کمبود ید بوده است.
نمک استخراج شده از منابع مختلف لزوما مقدار کافی ید ندارد و به همین دلیل غنی سازی نمک با ید مورد توجه قرار گرفته است.
کمبود ید به ویژه در دوران بارداری و کودکی می تواند پیامدهای مهمی داشته باشد و از جمله با کاهش توانایی های شناختی همراه شود.
او درباره نمک های رنگی نیز گفت استفاده از آنها توصیه نمی شود، چرا که این نمک ها ید کافی ندارند.
یکی از محورهای مشترک سخنان پزشکان حاضر در این نشست، تاکید بر پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای کاهش وزن بود.
داروهای جدید می توانند ابزار موثری برای درمان چاقی باشند، اما استفاده نادرست از آنها می تواند درمان را به یک تهدید تبدیل کند.
فرهاد حسین پناه، رئیس انجمن متخصصین غدد درون ریز و متابولیسم ایران، گفت داروهای جدید کاهش وزن حاصل سال ها تحقیقات و مطالعات بالینی هستند و نسبت به بسیاری از داروهای قدیمی، ابزارهای قابل اطمینان تری برای درمان چاقی در اختیار پزشکان قرار داده اند.
با این حال، او نیز بر اهمیت ایمنی در کنار اثربخشی تاکید کرد.
فریدون عزیزی نقش رسانه ها در آموزش سلامت را مهم دانست و تاکید کرد که رسانه ها باید توجه بیشتری به آموزش پیشگیری داشته باشند.
به گفته او، رسانه ها معمولا به درمان های پیشرفته و موارد نادر پزشکی توجه زیادی نشان می دهند، در حالی که آموزش اقدامات پیشگیرانه می تواند در کاهش بیماری، مرگ و میر و هزینه های درمان موثر باشد.
او همچنین هشدار داد که بخش قابل توجهی از اطلاعات پزشکی منتشر شده در فضای مجازی ممکن است با واقعیت علمی مطابقت نداشته باشد.
به همین دلیل، افراد نباید تنها بر اساس مطالبی که در شبکه های اجتماعی یا سایت ها مشاهده می کنند درباره مصرف دارو تصمیم بگیرند.
داروهای جدید کاهش وزن نسبت به بسیاری از داروهای قدیمی اثرگذاری بیشتری دارند و در برخی افراد می توانند کاهش وزن قابل توجهی ایجاد کنند. با این حال، میزان کاهش وزن در همه افراد یکسان نیست و هدف درمان نیز تنها پایین آوردن عدد ترازو نیست.
بهبود فشار خون، کنترل مشکلات متابولیک، کاهش خطر بیماری های مرتبط با چاقی و بهبود کیفیت زندگی از جمله اهدافی هستند که در درمان چاقی مورد توجه قرار می گیرند.
در عین حال، پزشکان تاکید دارند که داروهای کاهش وزن باید پس از بررسی شرایط فرد و با تجویز پزشک مصرف شوند. مصرف خودسرانه، خرید دارو از مسیرهای غیرمطمئن و اعتماد به تبلیغات فضای مجازی می تواند سلامت فرد را با خطر مواجه کند.
اصلاح سبک زندگی نیز همچنان بخش مهمی از درمان است و دارو نمی تواند جایگزین تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و اصلاح عادات روزمره شود.
در نهایت، اگر فردی قصد کاهش وزن دارد، بهتر است به جای انتخاب خودسرانه دارو، ابتدا وضعیت وزن، بیماری های زمینه ای، داروهای مصرفی و شرایط عمومی سلامت او توسط پزشک بررسی شود. درمان چاقی یک فرآیند پزشکی است و انتخاب روش مناسب باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود.
