این تغییر به معنای آن نیست که تمام مشاغل سخت و زیانآور یکباره از فهرست قانونی حذف شدهاند؛ بلکه نحوه احراز و تأیید برخی عناوین شغلی سختگیرانهتر شده است. به همین دلیل، کارگرانی که سابقه کار در محیطهای پرخطر دارند، باید وضعیت شغل و محل ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ حذف برخی مشاغل از فهرست سخت و زیان آور به یکی از موضوعات مهم و بحث برانگیز میان کارگران و فعالان حوزه تأمین اجتماعی تبدیل شده است. در ماههای اخیر، ابلاغیه جدید وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره نحوه بررسی درخواستهای بازنشستگی مشاغل سخت و زیانآور، توجه بسیاری از کارگران را به خود جلب کرده است. بر اساس این ابلاغیه، کمیتههای استانی هنگام بررسی درخواستها باید احراز سخت و زیانآور بودن شغل را بر اساس عوامل مشخص محیط کار از جمله عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی بررسی کنند.
این تغییر به معنای آن نیست که تمام مشاغل سخت و زیانآور یکباره از فهرست قانونی حذف شدهاند؛ بلکه نحوه احراز و تأیید برخی عناوین شغلی سختگیرانهتر شده است. به همین دلیل، کارگرانی که سابقه کار در محیطهای پرخطر دارند، باید وضعیت شغل و محل کار خود را بر اساس ضوابط جدید بررسی کنند.
موضوع اصلی در سال ۱۴۰۵ بیشتر از آنکه حذف یکباره همه عناوین شغلی باشد، به نحوه تشخیص و احراز سخت و زیانآور بودن شغل مربوط میشود.
طبق گزارش منتشرشده درباره ابلاغیه وزارت کار، کمیتههای استانی در بررسی پروندهها باید صرفاً عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار را ملاک بررسی قرار دهند.
در نتیجه، صرف عنوان شغلی به تنهایی نمیتواند در همه موارد برای تأیید سخت و زیانآور بودن کار کافی باشد و شرایط واقعی محیط کار نیز اهمیت پیدا میکند.
این موضوع برای کارگرانی که سالها در یک عنوان شغلی فعالیت کردهاند اما اکنون شرایط کارگاه یا شرح وظایف آنها متفاوت ارزیابی میشود، اهمیت بیشتری دارد.
در حال حاضر نمیتوان یک فهرست قطعی از مشاغلی ارائه کرد که رسماً از قانون مشاغل سخت و زیانآور حذف شدهاند؛ زیرا وضعیت هر عنوان شغلی میتواند بر اساس ماهیت کار و شرایط واقعی محیط کار بررسی شود.
با این حال، گزارشهای منتشرشده درباره تغییر رویکرد در احراز مشاغل سخت، نگرانیهایی را در میان گروههای مختلف کارگری ایجاد کرده است.
در سالهای گذشته نیز درباره برخی گروههای شغلی مانند کارگران معادن، جوشکاران، کارگران نساجی، آسفالتکاران، برخی مشاغل مرتبط با دامداری، دباغی و برخی فعالیتهای خدماتی و صنعتی بحثهایی درباره وضعیت سخت و زیانآور بودن مطرح شده بود. اما این موارد را نباید به عنوان فهرست قطعی حذفشده در سال ۱۴۰۵ تلقی کرد.
بنابراین اگر شغلی در گذشته در شرایط خاصی به عنوان سخت و زیانآور تأیید شده باشد، نمیتوان صرفاً با انتشار یک خبر درباره «حذف مشاغل» نتیجه گرفت که سابقه تمام کارگران آن شغل از مزایای قانون خارج شده است.
خبرنگاری از جمله مشاغلی است که سابقه قرار گرفتن در فهرست مشاغل سخت و زیانآور را دارد و در سالهای گذشته نیز درباره وضعیت این شغل بحثهای متعددی شکل گرفته است.
با این حال، خبرهای قدیمی درباره حذف خبرنگاری نباید با وضعیت فعلی اشتباه گرفته شود. گزارشهای منتشرشده درباره حذف گروههایی از مشاغل سخت در سالهای گذشته، موضوعاتی مانند خبرنگاری و برخی مشاغل صنعتی را مطرح کرده بودند، اما همان گزارشها نیز به مخالفت نمایندگان کارگری با حذف این گروهها اشاره داشتند.
بنابراین برای خبرنگاران، ملاک نهایی باید وضعیت پرونده بیمهای، عنوان شغلی، شرایط کار و تصمیم کمیتههای مربوط باشد.
مشاغل سخت و زیانآور به کارهایی گفته میشود که به دلیل وجود عوامل زیانآور در محیط کار، شرایط نامناسب یا ماهیت فعالیت، فشار جسمی و روانی بیشتری نسبت به کارهای عادی ایجاد میکنند.
عوامل زیانآور میتوانند شامل موارد مختلفی مانند:
باشند.
در مقررات مربوط به مشاغل سخت و زیانآور، این مشاغل به طور کلی به دو گروه تقسیم میشوند؛ گروهی که با انجام اقدامات ایمنی و بهداشتی میتوان سختی کار را کاهش داد و گروهی که ماهیتاً سخت و زیانآور هستند و حتی با اصلاح شرایط نیز سختی آنها به طور کامل از بین نمیرود.
یکی از مهمترین مزایای تأیید سابقه سخت و زیانآور، امکان استفاده از شرایط بازنشستگی متفاوت با مشاغل عادی است.
به همین دلیل، تغییر در نحوه احراز سخت و زیانآور بودن یک شغل میتواند مستقیماً روی زمان بازنشستگی کارگر اثر بگذارد.
کارگری که سابقه فعالیت او به عنوان سخت و زیانآور تأیید شده است، باید توجه داشته باشد که هر چهار سال سابقه کار سخت، معمولاً معادل پنج سال سابقه عادی در محاسبات مربوط به سابقه محسوب میشود؛ بنابراین حذف یا تأیید نشدن یک دوره سابقه میتواند در زمان رسیدن فرد به شرایط بازنشستگی تأثیرگذار باشد.
یکی از نگرانیهای مطرحشده این است که آیا تغییر مقررات میتواند سوابقی را که قبلاً تأیید شدهاند، از بین ببرد یا خیر.
صرف انتشار خبر درباره تغییر معیارهای تشخیص مشاغل سخت و زیانآور به معنی حذف خودکار سوابق قطعیشده کارگران نیست.
در هر پرونده باید مشخص شود که سابقه مورد نظر در چه زمانی و بر اساس چه فرآیندی تأیید شده و تصمیم جدید چه محدودهای را شامل میشود.
به همین دلیل، کارگرانی که پیش از این تأییدیه سخت و زیانآور بودن سابقه خود را دریافت کردهاند، باید اسناد، آرای کمیتهها و سوابق بیمهای خود را حفظ کنند.
تغییر در نحوه احراز مشاغل سخت و زیانآور با واکنش برخی فعالان کارگری مواجه شده است.
برخی فعالان کارگری معتقدند برای تغییر فهرست یا معیارهای مشاغل سخت و زیانآور باید معیارهای روشن، قابل اندازهگیری و یکسان وجود داشته باشد تا وضعیت کارگران در استانها و کارگاههای مختلف به شکل متفاوت تفسیر نشود.
در مقابل، وزارت کار بر ضرورت بررسی واقعی شرایط محیط کار و جلوگیری از قرار گرفتن مشاغلی که شرایط قانونی سخت و زیانآور را ندارند در این فهرست تأکید کرده است.
به این ترتیب، اختلاف اصلی در این موضوع بر سر نحوه تشخیص، معیارهای ارزیابی و دامنه شمول قانون است.
موضوع کارگران ساختمانی نیز در ماههای اخیر در بحث مشاغل سخت و زیانآور مطرح شده است.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مرداد ۱۴۰۵ درباره تغییر قواعد مشاغل سخت و زیانآور و امکان برخورداری کارگران ساختمانی از مزایای این قانون اظهاراتی داشت و از اصلاح قواعد مربوط به این گروه سخن گفت.
بر اساس این اظهارات، برای کارگران ساختمانی نیز موضوع پرداخت حق بیمه مربوط به مشاغل سخت و زیانآور مطرح شده است.
بنابراین در کنار بحث حذف برخی عناوین، سیاستگذاری در این حوزه میتواند شامل تغییر دامنه شمول و اضافه شدن گروههایی از کارگران نیز باشد.
تغییر در فهرست یا معیارهای مشاغل سخت و زیانآور برای کسانی که نزدیک بازنشستگی هستند اهمیت بیشتری دارد.
کارگری که تصور میکند با توجه به سابقه کاری خود در آستانه بازنشستگی قرار دارد، باید قبل از ترک کار، وضعیت سوابق سخت و زیانآور خود را از مراجع مربوط استعلام کند.
در چنین شرایطی، صرفاً داشتن عنوان شغلی کافی نیست و مدارکی مانند سابقه بیمه، عنوان شغلی ثبتشده، مشخصات کارگاه و نتیجه بررسی کمیتههای مربوط میتواند اهمیت داشته باشد.
اگر در فرآیند جدید، یک عنوان شغلی یا یک دوره سابقه به دلیل نداشتن شرایط لازم به عنوان سخت و زیانآور تأیید نشود، آن دوره لزوماً از سابقه بیمه فرد حذف نمیشود.
موضوع اصلی این است که آن سابقه دیگر با ضریب و مزایای سابقه سخت و زیانآور محاسبه نخواهد شد و در نتیجه ممکن است شرایط بازنشستگی فرد مانند سابقه عادی محاسبه شود.
به همین دلیل، تفاوت میان «حذف سابقه بیمه» و «تأیید نشدن سخت و زیانآور بودن سابقه» بسیار مهم است.
کارگرانی که درباره وضعیت شغل خود نگرانی دارند، بهتر است قبل از رسیدن به زمان بازنشستگی، وضعیت پرونده خود را بررسی کنند.
مهمترین موارد برای پیگیری عبارتند از:
اندیشه//معاصر نوشت: تغییر معیارهای احراز مشاغل سخت و زیانآور به این معنا نیست که همه کارگران یک گروه شغلی از مزایای قانون محروم شدهاند. تشخیص نهایی باید بر اساس مقررات و شرایط واقعی کار انجام شود.
| موضوع | وضعیت |
|---|---|
| حذف کامل همه مشاغل سخت | تأیید نشده |
| تغییر نحوه احراز مشاغل | مطرح و ابلاغ شده |
| ملاکهای مورد تأکید | عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی |
| بررسی پروندهها | توسط کمیتههای مربوط |
| سابقه سخت تأییدشده | حذف خودکار آن اعلام نشده |
| امکان اعتراض | در چارچوب فرآیندهای قانونی وجود دارد |
| کارگران ساختمانی | موضوع تغییر قواعد و شمول مطرح شده |
| فهرست قطعی مشاغل حذفشده | تاکنون فهرست جامع و رسمی قابل اتکایی منتشر نشده است |
حذف برخی مشاغل از فهرست سخت و زیان آور در سال ۱۴۰۵ بیشتر در قالب تغییر معیارهای احراز و سختگیری در بررسی پروندهها مطرح شده است. ابلاغیه وزارت کار بر بررسی عوامل واقعی محیط کار مانند عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی تأکید دارد.
در عین حال، نمیتوان از این موضوع نتیجه گرفت که تمام عناوین شغلی سخت و زیانآور حذف شدهاند یا سابقه کارگرانی که قبلاً تأیید شده، به صورت خودکار از بین میرود.
برای کارگران، مهمترین موضوع این است که وضعیت سابقه خود را پیش از رسیدن به زمان بازنشستگی به صورت رسمی پیگیری کنند و در صورت رد درخواست یا اختلاف درباره ماهیت شغل، از مسیرهای قانونی اعتراض استفاده کنند.
با توجه به حساسیت موضوع، هرگونه فهرست منتشرشده در شبکههای اجتماعی درباره «حذف قطعی چندین شغل» باید تا زمان انتشار مصوبه یا فهرست رسمی، با احتیاط بررسی شود.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
