به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ دسترسی مستمر به کتاب در خانه، یکی از مؤثرترین و کمهزینهترین سرمایهگذاریها برای آینده کودکان است. پژوهشها نشان میدهند که کتابهای خانه تنها نشانهای از شرایط اقتصادی خانواده نیستند؛ بلکه خود بهطور مستقیم میتوانند مهارتهای خواندن را تقویت کرده و مسیر تحصیلی کودک را تغییر دهند. در یک آزمایش تصادفی پنجساله روی دانشآموزان مدارس ابتدایی مناطق کمدرآمد، کودکانی که بهطور مستمر کتاب دریافت کردند، عملکرد بهتری در آزمونهای سواد خواندن داشتند؛ بهگونهای که این اثر برای کل گروه معادل ۲۵ تا ۳۲ درصد یادگیری یک سال تحصیلی بود و در میان کودکانی که در تمام دوره حضور داشتند، این اثر به ۵۲ تا ۶۵ درصد رسید . همچنین یک پژوهش ۲۰ ساله دیگر نشان داده است وجود حداقل ۲۰ کتاب در خانه تأثیر قابلتوجهی بر پیشرفت تحصیلی کودکان دارد و هرچه تعداد کتابها بیشتر باشد، مزایای آن نیز افزایش مییابد . کتابهای خانه علاوه بر تقویت دایره واژگان و درک مطلب، با افزایش انگیزه کودک برای مطالعه، به شکلگیری عادت پایدار کتابخوانی و موفقیت در سطوح بالاتر آموزشی کمک میکنند .
دو کودک ممکن است در یک مدرسه درس بخوانند، معلم یکسانی داشته باشند و ساعتهای مشابهی را در کلاس بگذرانند اما وقتی به خانه برمیگردند، مسیر یادگیری آنها میتواند کاملاً متفاوت شود. یکی وارد خانهای میشود که کتاب در آن بخشی از زندگی روزمره است و دیگری به خانهای که شاید حتی چند کتاب غیردرسی هم در آن پیدا نشود.
آیا همین تفاوت ساده میتواند بر آینده تحصیلی کودکان اثر بگذارد؟
یک پژوهش پنجساله نشان میدهد پاسخ مثبت است. جفری بورمن و هیونوو یانگ در یک آزمایش تصادفی، ۶۰ مدرسه ابتدایی در مناطق کمدرآمد شهر میلواکی آمریکا را بررسی کردند. دانشآموزان نیمی از مدارس بهطور مستمر کتاب رایگان دریافت کردند و دانشآموزان نیم دیگر در گروه مقایسه قرار گرفتند. نکته مهم این بود که برنامه به همین اقدام ساده محدود میشد؛ نه کلاس خصوصی در کار بود، نه پاداش مالی برای مطالعه و نه برنامه آموزشی پیچیده برای والدین.
نتیجه قابل توجه بود. کودکانی که کتاب دریافت کردند، در آزمونهای سواد خواندن عملکرد بهتری داشتند. اثر برنامه برای کل گروه معادل حدود ۲۵ تا ۳۲ درصد یادگیری معمول یک سال تحصیلی برآورد شد. در میان کودکانی که تقریباً در تمام دوره پنجساله در برنامه حضور داشتند، این اثر حتی به معادل ۵۲ تا ۶۵ درصد یادگیری یک سال تحصیلی رسید.
پیام پژوهش این است که دسترسی مستمر به کتاب میتواند به افزایش مهارت خواندن کودکان کمک کند.
پس کتاب را میتوان نوعی سرمایهگذاری در «سرمایه انسانی» دانست که بازدهی آن بهتدریج ظاهر میشود. کودکی که بیشتر میخواند، دایره واژگان گستردهتری پیدا میکند، درک مطلبش تقویت میشود و فرصت بیشتری برای یادگیری پیدا میکند.
این یافته یک پیام مهم دیگر هم دارد. اینکه نابرابری آموزشی فقط پشت درهای مدرسه شکل نمیگیرد و بخشی از آن در خانه ساخته میشود. فقر تنها کمبود درآمد نیست، بلکه میتواند به معنای کمبود فرصت و منابع یادگیری نیز باشد.
کتاب بهتنهایی فقر و نابرابری آموزشی را از میان نمیبرد، اما این پژوهش نشان میدهد گاهی یک سیاست ساده و کمهزینه میتواند تغییری قابل اندازهگیری ایجاد کند؛ بهویژه اگر دسترسی کودکان به کتاب، مستمر باشد.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
