آیا بازنشسته تامین اجتماعی می تواند دوباره کار کند؟ شرایط قطع یا ادامه مستمری اعلام شد
آیا بازنشسته تامین اجتماعی می تواند دوباره کار کند؟ شرایط قطع مستمری، اشتغال مجدد، کار مشاوره ای، فعالیت پروژه ای و قوانین مربوط به بازنشستگان را بخوانید.
آیا بازنشسته تامین اجتماعی می تواند دوباره کار کند؟ شرایط قطع مستمری، اشتغال مجدد، کار مشاوره ای، فعالیت پروژه ای و قوانین مربوط به بازنشستگان را بخوانید.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ آیا بازنشسته تامین اجتماعی می تواند دوباره کار کند؟ پاسخ به این پرسش یک «بله» یا «خیر» ساده نیست و به نوع کار، نحوه همکاری، استمرار فعالیت و ماهیت واقعی رابطه کاری بستگی دارد. مقررات تامین اجتماعی میان اشتغال ثابت و مستمر با فعالیت های محدود، مقطعی و موردی تفاوت قائل شده است. بر اساس مقررات سازمان تامین اجتماعی، در صورت اشتغال مجدد مستمری بگیر، پرداخت مستمری می تواند متوقف شود؛ اما پس از پایان اشتغال و اعلام ترک کار، امکان برقراری مجدد مستمری و محاسبه آن طبق مقررات وجود دارد. از سوی دیگر، آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز میان اشتغال ثابت و ارائه خدمات محدود و غیرمستمر تفاوت گذاشته اند.
اندیشه!!معاصر نوشت:
یکی از پرسش های پرتکرار بازنشستگان این است که آیا پس از دریافت حکم بازنشستگی می توانند دوباره وارد بازار کار شوند یا خیر.
پاسخ این پرسش به ماهیت فعالیت جدید بستگی دارد. در مقررات تامین اجتماعی، «بازنشستگی» با عدم اشتغال بیمه شده به کار تعریف شده است و سازمان تامین اجتماعی برای وضعیت اشتغال مجدد مستمری بگیران مقررات مشخصی دارد.
در بخشنامه تجمیعی حوزه بازنشستگی سازمان تامین اجتماعی آمده است که در صورت اشتغال به کار مجدد مستمری بگیر، پرداخت مستمری متوقف می شود و پس از اعلام ترک کار ثانویه، مستمری مربوطه دوباره محاسبه و پرداخت ادامه پیدا می کند.
اما نکته مهم این است که هر نوع فعالیت اقتصادی یا دریافت حق الزحمه لزوما به معنای «اشتغال مجدد» به مفهوم مورد نظر مقررات نیست.
یکی از ملاک های مهم، ثابت و مستمر بودن فعالیت جدید است.
رأی وحدت رویه شماره ۹۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۷۱ میان اشتغال ثابت در کارگاه و ارائه خدمات خاص و غیرمستمر تفاوت گذاشته است. بر اساس این رأی، اشتغال ثابت در کارگاه مشمول قانون کار در مقابل دریافت حقوق یا مزد مستمر با وضعیت ارائه خدمات خاص، غیرمستمر و محدود یکسان نیست.
بنابراین، اگر یک بازنشسته به شکل منظم و مستمر در یک محل کار حاضر شود، ساعت کاری مشخص داشته باشد و در قبال آن حقوق یا مزد مستمر دریافت کند، وضعیت او با فردی که برای یک پروژه محدود یا خدمت مشخص حق الزحمه دریافت می کند، متفاوت خواهد بود.
| نوع فعالیت | وضعیت احتمالی مستمری |
|---|---|
| استخدام ثابت و مستمر | امکان توقف مستمری وجود دارد |
| حضور منظم به عنوان نیروی کار | می تواند مصداق اشتغال مجدد باشد |
| دریافت حقوق ثابت و مستمر | از نشانه های اشتغال ثابت است |
| مشاوره محدود | لزوما موجب قطع مستمری نیست |
| فعالیت پروژه ای و مقطعی | با اشتغال ثابت تفاوت دارد |
| ارائه خدمت مشخص و محدود | به تنهایی لزوما موجب قطع مستمری نیست |
| دریافت حق الزحمه موردی | باید ماهیت واقعی فعالیت بررسی شود |
یکی از نکات مهم برای بازنشستگانی که قصد فعالیت مجدد دارند، توجه به ماهیت واقعی رابطه کاری است.
برای مثال، ممکن است در قرارداد یک فرد عنوان «مشاور» درج شده باشد، اما شخص عملا هر روز در محل کار حاضر شود، ساعت کاری مشخص داشته باشد، وظایف ثابت انجام دهد و مبلغی را به صورت ماهانه دریافت کند.
در چنین شرایطی صرف استفاده از عنوان «مشاور» نمی تواند به تنهایی وضعیت واقعی رابطه کاری را تعیین کند.
از سوی دیگر، اگر فردی برای انجام یک خدمت تخصصی مشخص و محدود، بدون ایجاد رابطه استخدامی مستمر، قرارداد داشته باشد، وضعیت او می تواند متفاوت باشد.
رأی شماره ۹۰ دیوان عدالت اداری نیز بر همین تفکیک میان اشتغال ثابت و مستمر و ارائه خدمات خاص و غیرمستمر تاکید کرده است.
سه ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
خیر. توقف مستمری به دلیل اشتغال مجدد لزوما به معنای از بین رفتن دائمی حق بازنشستگی نیست.
بخشنامه تجمیعی سازمان تامین اجتماعی تصریح کرده است که در صورت اشتغال مجدد مستمری بگیر، پرداخت مستمری متوقف می شود و پس از اعلام ترک کار ثانویه، میزان مستمری مربوطه دوباره محاسبه و پرداخت ادامه پیدا می کند.
همچنین در همین مقررات، نحوه محاسبه مستمری پس از اشتغال مجدد و ترک کار نیز پیش بینی شده است.
بنابراین باید میان «توقف پرداخت مستمری در دوره اشتغال مجدد» و «از بین رفتن دائمی حق بازنشستگی» تفاوت گذاشت.
موضوع اشتغال بازنشستگان در قالب مشاوره نیز سابقه مشخصی در آرای دیوان عدالت اداری دارد.
در رأی وحدت رویه شماره ۹۰ مورخ ۲۷ مرداد ۱۳۷۱، دیوان اعلام کرده بود که اشتغال بیمه شدگان بازنشسته به عنوان مشاور و دریافت حق المشاوره، به موجب مقررات قانون تامین اجتماعی ممنوع نشده و از موجبات قطع مستمری بازنشستگی محسوب نمی شود.
در ادامه نیز آرای دیگری درباره اشتغال بازنشستگان در فعالیت های موقت و غیرمستمر صادر شده است. از جمله در رأی وحدت رویه شماره ۱۷۰ و ۱۷۱ سال ۱۳۸۴، قطع حقوق بازنشستگی به دلیل اشتغال به مشاغل موقت و غیرمستمر، با استناد به رأی شماره ۹۰ و قانون تامین اجتماعی، غیرقانونی اعلام شده است.
این آرا نشان می دهند که نمی توان هر نوع فعالیت پس از بازنشستگی را بدون بررسی ماهیت آن، معادل اشتغال ثابت دانست.
اگر فعالیت جدید فرد واقعا رابطه کارگری و کارفرمایی ایجاد کند و شرایط شمول قانون تامین اجتماعی وجود داشته باشد، موضوع بیمه نیز مطرح می شود.
در چنین شرایطی، توافق طرفین به تنهایی نمی تواند تکلیف قانونی بیمه را کنار بزند. برای مثال، درج عبارتی مانند «این فرد نیازی به بیمه ندارد» در قرارداد، به خودی خود تعیین کننده شمول یا عدم شمول مقررات تامین اجتماعی نیست.
آنچه اهمیت دارد، ماهیت واقعی رابطه کاری و شرایط قانونی آن است.
به همین دلیل، بازنشسته ای که قصد دارد پس از بازنشستگی به صورت تمام وقت یا مستمر کار کند، بهتر است پیش از شروع همکاری درباره وضعیت بیمه و مستمری خود از شعبه تامین اجتماعی استعلام بگیرد.
این برداشت درست نیست.
موضوع اصلی، تفاوت میان انواع فعالیت پس از بازنشستگی است.
سوابق آرای دیوان عدالت اداری نشان می دهد که میان اشتغال ثابت و مستمر از یک سو و خدمات محدود، مشاوره ای و غیرمستمر از سوی دیگر تفاوت وجود دارد.
بنابراین ممکن است یک بازنشسته برای انجام پروژه ای مشخص، ارائه مشاوره یا انجام یک خدمت محدود، حق الزحمه دریافت کند، بدون اینکه صرف دریافت این مبلغ به معنای اشتغال ثابت باشد.
با این حال، هرچه فعالیت جدید به یک رابطه استخدامی مستمر نزدیک تر شود، بررسی وضعیت مستمری اهمیت بیشتری پیدا می کند.
بازنشسته ای که قصد دارد دوباره وارد بازار کار شود، بهتر است پیش از امضای قرارداد چند موضوع را بررسی کند:
اول؛ آیا فعالیت روزانه و مستمر است؟
اگر قرار است فرد هر روز یا در روزهای مشخص و به صورت مستمر در محل کار حضور داشته باشد، وضعیت با یک فعالیت موردی متفاوت است.
دوم؛ آیا حقوق ثابت دریافت می شود؟
دریافت حقوق یا مزد مستمر یکی از عواملی است که در تشخیص اشتغال ثابت اهمیت دارد.
سوم؛ آیا ساعت کاری مشخص وجود دارد؟
وجود ساعت کاری منظم و وظایف ثابت می تواند رابطه کاری را به اشتغال معمول نزدیک کند.
چهارم؛ آیا رابطه کارگری و کارفرمایی شکل گرفته است؟
این موضوع باید بر اساس واقعیت همکاری و مقررات قانونی بررسی شود، نه فقط عنوانی که در قرارداد نوشته شده است.
پنجم؛ آیا فعالیت پروژه ای و محدود است؟
فعالیت محدود و غیرمستمر می تواند از نظر حقوقی با استخدام ثابت متفاوت باشد.
مقررات مربوط به بازنشستگان تامین اجتماعی را نمی توان بدون بررسی به تمام بازنشستگان تعمیم داد.
برای بازنشستگان دستگاه های دولتی، علاوه بر مقررات صندوق بازنشستگی مربوط، قوانین و محدودیت های مربوط به به کارگیری بازنشستگان نیز مطرح است.
بنابراین بازنشسته تامین اجتماعی که قصد همکاری با یک شرکت خصوصی را دارد، لزوما در شرایط حقوقی مشابه بازنشسته ای نیست که قصد دارد در یک دستگاه دولتی یا مجموعه مشمول مقررات مربوط به به کارگیری بازنشستگان فعالیت کند.
سه ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
نمی توان برای تمام انواع کار پاره وقت یک حکم واحد صادر کرد.
در سوابق آرای دیوان عدالت اداری، مواردی وجود دارد که در آنها میان اشتغال مستمر و فعالیت نیمه وقت یا موقت تفاوت گذاشته شده است. برای نمونه، در برخی آرای هیات عمومی، تعمیم حکم قطع مستمری به اشتغال نیمه وقت با دریافت اجرت، در شرایط مورد بررسی دیوان، قانونی شناخته نشده است.
بنابراین صرف عبارت «پاره وقت» نیز به تنهایی برای تعیین وضعیت کافی نیست و باید شرایط واقعی فعالیت بررسی شود.
طبق بخشنامه تجمیعی حوزه بازنشستگی سازمان تامین اجتماعی، در صورت اشتغال مجدد مستمری بگیر، پرداخت مستمری متوقف می شود و پس از اعلام ترک کار ثانویه، میزان مستمری طبق مقررات مجددا محاسبه و پرداخت ادامه می یابد.
در نتیجه، بازنشسته ای که به دلیل اشتغال مجدد با توقف پرداخت مستمری مواجه شده است، پس از پایان کار جدید باید موضوع ترک کار را از مسیر قانونی به سازمان تامین اجتماعی اعلام کند تا وضعیت مستمری او مطابق مقررات بررسی شود.
پاسخ به پرسش «آیا بازنشسته تامین اجتماعی می تواند دوباره کار کند؟» به نوع و ماهیت فعالیت جدید بستگی دارد.
اشتغال ثابت و مستمر در یک کارگاه در قبال دریافت حقوق یا مزد مستمر، با فعالیت محدود، پروژه ای، مشاوره ای و غیرمستمر یکسان نیست. آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز این تفاوت را در موارد مختلف مورد توجه قرار داده اند.
از سوی دیگر، مقررات سازمان تامین اجتماعی برای وضعیت اشتغال مجدد مستمری بگیران، توقف مستمری در دوره اشتغال و برقراری مجدد آن پس از ترک کار را پیش بینی کرده است.
بنابراین بازنشسته ای که قصد دارد پس از بازنشستگی فعالیت اقتصادی داشته باشد، نباید تنها به عنوان قرارداد توجه کند. ماهیت واقعی رابطه کاری، میزان استمرار فعالیت، ساعت کار، نحوه پرداخت و وجود یا نبود رابطه کارگری و کارفرمایی از عواملی هستند که می توانند در وضعیت مستمری اثرگذار باشند.
برای همین، اگر قرار است فعالیت جدید تمام وقت، مستمر یا مشمول بیمه باشد، بررسی وضعیت با شعبه تامین اجتماعی پیش از شروع کار می تواند از بروز اختلاف درباره مستمری جلوگیری کند.
سه ا/ن/د/ی/ش/ه/م/ع/ا/ص/ر
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
