فاطمه معتمدآریا پس از بیش از چند سال دوری به ایران بازگشته است. او اسفند ۱۴۰۳ گفته بود بیش از یک سال است ایران را ترک کرده و در پاریس زندگی میکند.اصل اول روشن است: ایران خانه هر ایرانی است. مخالفت سیاسی، موضعگیری تند و حتی سالها زندگی در خارج از کشور، اصل حق بازگشت به وطن را از کسی سلب نمیکند. اتفاقاً در ماههای اخیر بازگشت تعدادی از هنرمندان و چهرههای خارج از کشور به موضوعی قابل توجه تبدیل شده است. اما این تنها نیمی از ماجراست.درِ وطن باز است؛ اما پرونده قانون نباید بسته شودجامعه همانقدر که به حق بازگشت نیاز دارد، به حاکمیت قانون هم نیازمند است. معتمدآریا خود گفته پس از اعتراضات ۱۴۰۱ بارها به دادگاه احضار شده است. او در خارج از کشور نیز مواضع سیاسی خود را ادامه داد؛ در لندن گفت نسل او «قانون گذشته» را قبول ندارد و «قانون خودمان» را دنبال میکند و خود را «آتش زیر خاکستر» خواند.حالا مطالبه از قوه قضائیه شفافسازی و اجرای بدون تبعیض قانون استپروندههای اعلامشده درباره معتمدآریا چه سرنوشتی پیدا کردهاند؟ اگر مختومه شدهاند، اعلام شود؛ اگر اتهامی وارد نبوده، روشن شود؛ و اگر پرونده مفتوحی وجود دارد، شهرت و جایگاه هنری نباید موجب تفاوت در رسیدگی شود.بازگشت به وطن حق اوست؛ اما بازگشت، مصونیت قضایی ایجاد نمیکند.تفاوت معتمدآریا با برخی بازگشتکنندگانیک تفاوت دیگر نیز پرونده بازگشت معتمدآریا را قابل توجه میکند. در جنگ اخیر، حتی بخشی از منتقدان جمهوری اسلامی و برخی جریانهای مخالف حکومت، حمله نظامی به ایران و کشتهشدن غیرنظامیان را محکوم کردند.
اما هیچ موضع علنی و قابل استنادی از معتمدآریا در محکومیت حمله به ایران، حتی کشتار غیرنظامیان یا فاجعه مدرسه شجره طیبه میناب یافت نشد. این در حالی است که او پیش و پس از خروج از ایران درباره مسائل سیاسی داخلی صریحاً موضع گرفته و حتی در لندن گفته بود تا پایان عمر به مبارزه ادامه خواهد داد. علاوه بر موضع گیری های براندازانه ، مطالب وطن فروشانی مثل علی کریمی بارها در صفحه او بازنشر شده است.وقتی سراب غرب رنگ میبازدوجه سوم ماجرا شاید از خود معتمدآریا فراتر باشد. طی سالها، بخشی از فضای رسانهای خارج از کشور و رسانه های اپوزیسیون فارسی زبان، تصویری آرمانی از مهاجرت و زندگی در غرب و تصویری کاملاً سیاه از ماندن در ایران ساخته بود. اکنون بازگشت تعدادی از چهرههای مهاجر، دستکم نشان میدهد واقعیت زندگی خارج از کشور پیچیدهتر از آن تصویر سادهشده است.درباره معتمدآریا نیز برخی منابع، مشکلات مالی و دشوار شدن ادامه زندگی در خارج را از عوامل بازگشت عنوان کردهاند؛ اما این ادعا تاکنون با سند معتبر یا توضیح خود او تأیید نشده و نمیتوان آن را واقعیت قطعی دانست.بنابراین نمیتوان گفت معتمدآریا چرا برگشته یا اینکه از مواضع گذشته خود پشیمان شده است. آنچه میتوان گفت این است که او زمانی از خارج کشور از «مبارزه» و «آتش زیر خاکستر» سخن میگفت و امروز دوباره زندگی در ایران را انتخاب کرده است.این بازگشت نباید دستمایه بستن در وطن به روی کسی شود؛ برعکس، درِ ایران باید به روی ایرانیان باز باشد. اما در کنار آن، قوه قضائیه نیز باید پاسخ دهد پروندههای قانونی اعلامشده چه شدهاند و اگر موضوع مفتوحی وجود دارد، بدون تبعیض به آن رسیدگی کند.
خانه برای همه ایرانیان است؛ اما قانون نیز باید برای همه ایرانیان یکسان باشد.
