به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، ویتامینها نقش حیاتی برای سلامت انسان داشته و وجود آنها در بدن برای ادامه بقا لازم و ضروری است، ویتامینها به دو گروه تقسیم میشوند، برخی محلول در آب و برخی محلول در چربی هستند.
ویتامینها ریزمغذیهایی هستند که بدن برای انجام یک سری فعالیتهای طبیعی به آنها نیاز دارد، این ریزمغذیها در بدن ساخته نمیشوند و لازم است که از طریق مواد غذایی مصرفی وارد بدن شوند.
بهترین راه دریافت این ترکیبات مؤثر رعایت تنوع و تعادل در برنامه غذایی و استفاده مناسب از تمام گروههایی غذایی به ویژه میوهها و سبزیجات است. کمبود ویتامینها در بدن، علائم متفاوتی ایجاد میکند که گاهی بسیار خفیف و گاهی خطرناک و غیرقابل جبران است، از این رو میتوان به نقش حیاتی آنها پی برد.
ویتامین A
ویتامین A در کبد ذخیره میشود و کمبود آن در مدت زمان کوتاه، عارضهای ایجاد نمیکند چون کبد در مواقع ضروری مقادیر زیادی از آن را برای استفاده بدن آزاد میکند. برخی از بیماریها مثل اختلالات جذب و اسهال چرب باعث میشوند، کبد نتواند میزان کافی از این ویتامین را جذب کرده و در نتیجه فرد دچار علائمی از کمبود این ویتامین میشود. این علائم عبارتاند از اختلال در بینایی و شب کوری، اختلال باروری به ویژه در جنس مذکر، سقط خود به خود، کم خونی و اختلال در سیستم ایمنی.
ویتامین D
ویتامین D توسط نور خورشید در بدن ساخته میشود و در مناطقی که نور خورشید کمتر به زمین میتابد، کمبود این ویتامین بیشتر مشاهده میشود و با علائمی مثل پوکی استخوان در بزرگسالان و نرمی استخوان در کودکان در حال رشد بروز میکند. بر اساس آخرین تحقیقات، این ویتامین در پیشگیری از ابتلاء به افسردگی و برخی از سرطانها مؤثر است. همچنین نقش ویتامین D در پیشگیری از ابتلاء به بیماریام اس هم از دیگر نتایج این تحقیقات است.
ویتامین E و K
اگرچه کمبود ویتامین E و K چندان شایع نیست اما عوارضی از کمبود این دو ویتامین در مواردی که این کمبود، شدید باشد، گزارش شده است. این نشانهها عبارتاند از اختلال در انعقاد خود و شکستگیهای استخوانی. درباره کمبود ویتامین E هم میتوان به اختلالات عصبی، عضلانی و تولید مثل اشاره کرد.
ویتامینهای گروه B
ویتامینهای گروه B اهمیت بالایی در حفظ انرژی بدن دارند اما این ویتامین در بدن ذخیره نمیشود و تأمین آن از طریق مواد غذایی ضروری است. البته ویتامین B۱۲ تنها ویتامین گروه B محسوب میشود که دارای ذخایر کبدی برای تأمین نیازهای بدن به مدت ۵ تا ۷ سال بوده و تنها در گیاهخواران مطلق، کمبود آن به چشم میخورد.

ویتامین B ۱
ویتامین B۱ یا تیامین از آن دسته ویتامینهایی است که کمبود آن در بدن با نشانههای ظاهری در پوست همراه است. این ویتامین نقش بسیار مهمی در تولید انرژی ناشی از مصرف غذاها در بدن دارد. از دیگر علائم کمبود آن میتوان به بیاشتهایی، کاهش وزن و علائم قلبی و عصبی اشاره کرد.
ویتامین B ۲
ترس یا حساسیت نسبت به نور (فتوفوبیا)، سوزش، خارش و اشک ریزش چشم، کاهش شفافیت بینایی و درد و سوزش لبها و زبان از جمله مهمترین نشانههای کمبود ویتامین B۲ است. در مواقعی که شدت کمبود ویتامین بالا باشد، بروز مشکلاتی مثل شکاف و ترک خوردگی لب، شکاف در پوست گوشه دهان و شقاق گوشه لبها، ضایعات پوستی، زبان متورم ارغوانی و افزایش رشد مویرگهای اطراف قرنیه چشم نیز دیده میشود.
ویتامین B ۳
وقتی این علائم را در بدن خود مشاهده کردید، امکان دارد به کمبود ویتامین B۳ مبتلا شده باشید: ضعف عضلانی، بیاشتهایی و سو هاضمه و ضایعات پوستی. این کمبود با تغییرات پوستی نیز بروز میکند به این ترتیب که نواحی از پوست که در معرض نور آفتاب هستند (دستها، بازو، گردن و پاها) دچار ترک خوردگی، تیرگی رنگ و درماتیت پوسته ریزیکننده خواهند شد.
حتی گاهی کمبود نیاسین سیستم عصبی را هم درگیر میکند که اغلب با نشانههایی مثل گیجی و منگی، التهاب عصبی و تغییرات دستگاه گوارش به شکل تحریکپذیری و التهاب غشای مخاطی دهان و لوله گوارش همراه است.
ویتامین B ۶
ویتامین B۶ در بدن نقش مهمی داشته و کمبود آن موجب مشکلات پوستی و عصبی در فرد میشود و زمانی که بدن فرد این ویتامین را به میزان کافی ذخیره نکرده باشد، دچار علائمی مانند ضعف، بیخوابی، نوروپاتی محیطی، التهاب زبان، التهاب حفره دهان و اختلال ایمنی سلولی خواهدشد.
فولات
کمبود فولات یا ویتامین B۹ منجر به بروز کم خونی در بدن شده و بررسیها نشان میدهند که عدم مصرف این عنصر حیاتی در دوران بارداری میتواند جنین را به نقایص سیستم عصبی مبتلا کند، زیرا در صورت بروز این کمبود هنگام بارداری، لوله عصبی جنین به صورت کامل تشکیل نمیشود و سلامت جنین به خطر میافتد. با این حساب توجه به مصرف کافی این ویتامین در تمام خانمها به ویژه در سنین باروری ضروری است.
ویتامین B ۱۲
یکی از عوارض مهم عدم مصرف ویتامین B۱۲ ایجاد عارضه کم خونی است که همین امر زمینه ساز بروز مشکلات عصبی و استرسهای مزمن را نیز فراهم میکند. بدنیست بدانید بیحالی و خستگی زودرس در افراد میتواند یکی از دلایل کمبود این ویتامین باشد.
ویتامین C
اگر میخواهید کمبود ویتامین C بدن تان را رفع کنید، سراغ مصرف ترکیبات طبیعی حاوی این ویتامین بروید، زیرا کمبود این ویتامین نه تنها شما را مدام به انواع سرماخوردگی دچار میکند بلکه ممکن است به بیماری اسکوربوت هم مبتلا شوید.
همچنین حذف ویتامین C از رژیم افراد سالم طی ۳۰ روز حتی در صورت اشباع بودن ذخایر آن در بدن، علائم کمبود را تشدید میکند. بزرگسالان مبتلا به اسکوربوت ممکن است دچار تورم و خونریزی لثه، از دست دادن دندان، خواب آلودگی، خستگی، دردهای مفاصل در پاها، تحلیل عضلانی، ضایعات پوستی و تغییرات روانی مختلف شوند.
از دیگر علائم کمبود ویتامین C میتوان به خونریزی زیرپوستی، پیچخوردگی شدید موها، درد مفاصل، تورم لثه، افسردگی، سندروم شوگرن (نوعی اختلال التهابی مزمن و وابسته به دستگاه ایمنی) تب و تنگی نفس اشاره کرد.
مواد غذایی حاوی ویتامینها و مواد معدنی کدامند؟
بالاترین غلظت ویتامین آ در سیب زمینی شیرین یافت میشود، فقط یک سیب زمینی شیرین متوسط و پخته شده، حاوی بیش از ۲۸۰۰۰ واحد بین المللی (IU) ویتامین A یا ۵۶۱ درصد از مقدار مورد نیاز روزانه (DV) است. جگر گاو، اسفناج، ماهی، شیر، تخم مرغ و هویج هم منابع خوبی برای ویتامین A هستند.
ماهی، جگر گاو و ماکیان، همه منابع خوبی برای B۶ هستند، ولی غنیترین ماده غذایی برای این ویتامین، نخود یا لوبیا گاربانزو garbanzo است، یک لیوان کنسرو نخود حاوی ۱.۱ میلی گرم (mg) ویتامین B۶ یا ۵۵ درصد میزان مورد نیاز روزانه است.
محصولات حیوانی بهترین شانس شما برای به دست آوردن B۱۲ هستند، ویتامین B۱۲ به صورت طبیعی در جگر گاو، ماهی قزل آلا، ماهی سالمون و ماهی تن وجود دارد و به عنوان مکمل به غلات صبحانه هم اضافه میشود.
بیشتر افراد وقتی به ویتامین C فکر میکنند به یاد مرکبات میافتند، ولی فلفل قرمز شیرین، حاوی بیشترین مقدار ویتامین C در بین خوراکی هاست، ۹۵ میلی گرم در هر سرو (درست قبل از پرتقال و آب پرتقال با ۹۳ میلی گرم در هر سرو). سایر منابع خوب ویتامین C عبارتند از کیوی، بروکلی، کلم بروکسل و طالبی.
محصولات لبنی حاوی بالاترین مقدار کلسیم طبیعی هستند، ماست ساده کم چرب حاوی ۴۱۵ میلی گرم (۴۲ درصد DV) کلسیم در هر سرو است، سبزیجات با برگ سبز (از قبیل کلم کیل و کلم چینی) هم یکی دیگر از منابع طبیعی کلسیم هستند. کلسیم به صورت مکمل در آب میوههای غنی شده و غلات هم یافت میشود.