پیشبینیهای فصلی سازمان هواشناسی و تحلیلهای اقلیمشناسان نشان میدهد که پاییز و زمستان ۱۴۰۵، تحت تأثیر پدیده اقلیمی النینو، بارشهای قابلتوجهی فراتر از نرمال در بسیاری از مناطق کشور خواهد داشت. بر اساس اعلام رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیری...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ پس از سالها خشکسالی و کمآبی، نشانههای امیدوارکنندهای از بهبود وضعیت بارش کشور در ماههای آینده بهدست آمده است. سازمان هواشناسی و مراکز معتبر بینالمللی با استناد به شکلگیری پدیده النینو (El Niño) در اقیانوس آرام، از احتمال بارشهای خوب در پاییز و زمستان پیشرو خبر دادهاند. پدیده النینو که در اثر افزایش دمای آب در اقیانوس آرام رخ میدهد، بهطور تاریخی با افزایش بارش در بخشهایی از خاورمیانه و ایران همبستگی مثبت داشته است.
به گفته احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، مدلهای اقلیمی از شکلگیری یک النینوی متوسط تا قوی در ماههای آینده حکایت دارند، هرچند همچنان عدمقطعیتهایی در پیشبینی شدت نهایی آن وجود دارد. اگر تنها بر مبنای النینو قضاوت شود، میتوان انتظار داشت پاییز و زمستان آینده، بخشهایی از ایران بارشهایی در حد نرمال یا بیش از نرمال دریافت کنند.
پدیده النینو، تغییرات دمای آب در بخش استوایی اقیانوس آرام است؛ پهنایی عظیم که از سواحل شرقی آسیا تا سواحل غربی آمریکا امتداد دارد. زمانی که میانگین دمای آب در این منطقه طی چند ماه، حداقل حدود نیم درجه سانتیگراد بیش از حد نرمال شود، شرایط النینو شکل میگیرد. وظیفه با اشاره به تأثیر این پدیده بر ایران توضیح داد: «بهطور کلی میان وقوع النینو و افزایش بارش در بخشهایی از خاورمیانه، آسیای میانه و ایران همبستگی مثبتی وجود دارد.» به گفته وی، النینو معمولاً از بهار و تابستان آغاز شده، در پاییز و اوایل زمستان به اوج خود میرسد و از ماههای نوامبر تا ژانویه (آبان تا بهمن) بیشترین تأثیر را بر بارشهای ایران خواهد داشت.
بر اساس گزارشها و تحلیلهای موجود، شدت و میزان بارشها در مناطق مختلف کشور یکسان نخواهد بود. بیشترین تأثیر مثبت النینو در نوار غربی و جنوبغربی کشور متمرکز خواهد بود. بر اساس پیشبینیها، استانهای خوزستان، فارس، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان و کرمانشاه از جمله مناطقی هستند که احتمال دریافت بارشهای «نرمال تا فراتر از نرمال» در آنها افزایش مییابد. این بارشها میتواند به بهبود رطوبت خاک، تقویت پوشش گیاهی و کاهش فشار بر منابع آبی در این مناطق کمک شایانی کند. در مقابل، شدت تأثیر این پدیده در برخی مناطق شرقی و شمالی کشور کمتر خواهد بود.
| منطقه | پیشبینی بارش پاییز ۱۴۰۵ |
|---|---|
| غرب و جنوبغرب (خوزستان، فارس، لرستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری) | نرمال تا فراتر از نرمال |
| مرکز ایران (اصفهان، تهران، قم و …) | قابلتوجه (بالاتر از میانگین) |
| شرق و شمالشرق | احتمال تأثیر کمتر |
با توجه به خشکسالیهای اخیر، بارشهای پیشبینیشده میتواند نویدبخش جبران بخشی از کسری منابع آبی کشور باشد. رئیس سازمان هواشناسی نیز اعلام کرده است که با توجه به شکلگیری النینو، پیشبینی میشود بارشهای پاییزی بر خلاف سال گذشته که با کاهش چشمگیری همراه بود، در حد نرمال باشد. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که حتی وقوع یک سال پربارش نیز نمیتواند بحران عمیق آب کشور را بهطور کامل برطرف کند. برداشت گسترده از منابع آب زیرزمینی در دهههای گذشته، موجب افت شدید سطح آبخوانها و بروز فرونشست زمین در بسیاری از مناطق، از جمله استانهای کرمان، اصفهان، تهران و خراسان رضوی شده است.
۱. قطعیت ندارد: پیشبینیها بر اساس مدلهای اقلیمی و نشانههای موجود است و ممکن است تغییر کند. شدت نهایی النینو همچنان با عدمقطعیت همراه است.
۲. تأثیر ناهموار در سراسر کشور: بیشترین افزایش بارش مربوط به مناطق غربی و جنوبغربی است و برخی مناطق شرقی و شمالی ممکن است تأثیر چندانی نپذیرند.
۳. بحران آب حل نمیشود: حتی در صورت تحقق یک سال پربارش، بحران عمیق آب کشور به دلیل برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی، بهطور کامل حل نخواهد شد.
تحلیلهای اقلیمی از شکلگیری یک النینوی نسبتاً قوی حکایت دارد که میتواند پاییز و زمستان ۱۴۰۵ را به یکی از پربارشترین فصلهای سالهای اخیر تبدیل کند. استانهای غربی و جنوبغربی کشور بیشترین بهره را از این بارشها خواهند برد و انتظار میرود منابع آبی این مناطق تقویت شود. با این حال، به دلیل ماهیت پیچیده اقلیم ایران و تأثیرپذیری از شاخصهای دیگر مانند نوسان اطلس شمالی (NAO)، همچنان باید با احتیاط به این پیشبینیها نگاه کرد. دولت و برنامهریزان حوزه آب باید با وجود این چشمانداز مثبت، همچنان سناریوی کمآبی را مد نظر داشته باشند.
۱. علت اصلی بارشهای خوب پیشبینیشده در پاییز چیست؟
دلیل اصلی، شکلگیری پدیده اقلیمی النینو در اقیانوس آرام است که با افزایش بارش در بخشهایی از ایران، بهویژه در نوار غربی و جنوبغربی، ارتباط مستقیم دارد.
۲. کدام مناطق کشور بیشترین بارش را دریافت میکنند؟
استانهای غربی و جنوبغربی مانند خوزستان، فارس، لرستان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد بیشترین تأثیر مثبت را از این پدیده خواهند گرفت و بارشهایی فراتر از نرمال برای آنها پیشبینی میشود.
۳. آیا این بارشها به طور قطعی رخ خواهند داد؟
پیشبینیهای اقلیمی همواره با درجاتی از عدمقطعیت همراه هستند. با وجود نشانههای قوی از شکلگیری النینو، شدت نهایی آن و میزان دقیق بارشها همچنان نیازمند پایش مستمر است.
۴. آیا بارشهای خوب پاییز و زمستان بحران آب کشور را حل میکند؟
خیر. کارشناسان تأکید دارند که با وجود این بارشها، به دلیل برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی و افت شدید سطح آبخوانها در دهههای اخیر، نباید انتظار حل کامل بحران آب را داشت.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
