بازنگری فهرست مشمولان کالابرگ الکترونیکی در آبان ۱۴۰۵ به یکی از موضوعات مهم طرح حمایت معیشتی دولت تبدیل شده است. بر اساس شیوه‌نامه جدید شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها که در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ ابلاغ شده، وضعیت اقتصادی خانوارها با استفاده از...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ طرح کالابرگ الکترونیکی با هدف حمایت از قدرت خرید خانوارها و تأمین بخشی از هزینه‌های مربوط به کالاهای اساسی اجرا می‌شود. با توجه به افزایش هزینه‌های اجرای این طرح و ضرورت هدفمندتر شدن حمایت‌های معیشتی، دولت به دنبال بازنگری در شیوه شناسایی خانوارهای مشمول و ارزیابی دقیق‌تر وضعیت اقتصادی آن‌هاست.
در روش جدید، صرفاً شماره دهک درآمدی ملاک بررسی قرار نمی‌گیرد و مجموعه‌ای از اطلاعات مالی، درآمدی، ملکی و اجتماعی خانوارها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. این اطلاعات از طریق تبادل داده میان دستگاه‌های اجرایی مختلف جمع‌آوری می‌شود تا وضعیت اقتصادی خانوارها با دقت بیشتری مشخص شود.
بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی دولت، خانوارها در سه گروه دارای وسع اقتصادی بالا، متوسط و پایین قرار می‌گیرند. هدف این دسته‌بندی، شناسایی بهتر خانوارهای نیازمند و تعیین میزان برخورداری اقتصادی افراد برای تخصیص حمایت‌های دولتی است.
معیارهای اصلی بازنگری فهرست مشمولان کالابرگ چیست؟
بر اساس شیوه‌نامه جدید شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها که در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ ابلاغ شده است، دولت برای ارزیابی توان اقتصادی خانوارها از چندین شاخص استفاده می‌کند.
مهم‌ترین معیارهای مطرح‌شده در این دستورالعمل عبارت‌اند از
۱. ارزش مجموع املاک مسکونی و زمین‌های متعلق به اعضای خانوار
۲. ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین
۳. میزان درآمد و وضعیت اقتصادی خانوار
۴. ارزش دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های بورسی
۵. میزان مانده تسهیلات بانکی
۶. میزان مصرف انرژی و قرار گرفتن در گروه مشترکان پرمصرف
۷. داشتن کارت بازرگانی فعال
۸. وضعیت اقامت افراد در داخل یا خارج از کشور
این شاخص‌ها در کنار اطلاعات بانکی، مالیاتی و ملکی بررسی می‌شوند تا گروه اقتصادی هر خانوار مشخص شود.
ارزش خانه و زمین در بازنگری کالابرگ
یکی از مهم‌ترین معیارهای تعیین توان اقتصادی خانوارها، ارزش املاک و زمین‌های تحت مالکیت افراد است.
بر اساس جزئیات شیوه‌نامه ابلاغی، خانوارهایی که مجموع ارزش روز زمین مسکونی متعلق به آن‌ها بیش از ۵۰ میلیارد تومان باشد، در گروه وسع اقتصادی بالا قرار می‌گیرند.
همچنین ارزش واحدهای مسکونی یا زمین‌های غیرمسکونی با مجموع ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومان از دیگر شاخص‌های شناسایی خانوارهای برخوردار محسوب می‌شود.
در این بخش، اطلاعات مربوط به مالکیت املاک و وضعیت سکونت افراد اهمیت زیادی دارد. طبق ضوابط اعلام‌شده، ملاک مستأجر بودن، اطلاعات ثبت‌شده در سامانه ملی املاک و اسکان است.
همچنین افرادی که ملک خود را اجاره داده‌اند اما در محل دیگری سکونت دارند، همچنان از نظر مالکیت دارای ملک محسوب می‌شوند. بنابراین صرف سکونت در خانه اجاره‌ای به معنای نداشتن دارایی ملکی نیست.
معیار ارزش خودرو برای بازنگری فهرست کالابرگ
خودرو نیز یکی دیگر از شاخص‌های مهم در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارهاست.
طبق شیوه‌نامه جدید، مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین متعلق به خانوار در نظر گرفته می‌شود و خانوارهایی که ارزش مجموع این خودروها بیش از ۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان باشد، در گروه وسع اقتصادی بالا قرار می‌گیرند.
نکته مهم این است که در این معیار، ارزش مجموع خودروها اهمیت دارد و ارزیابی صرفاً به قیمت یک وسیله نقلیه محدود نمی‌شود.
اطلاعات مربوط به مالکیت و ارزش خودروها از طریق داده‌های دستگاه‌های مسئول بررسی می‌شود تا امکان شناسایی خانوارهای دارای دارایی با ارزش بالا فراهم شود.
گردش حساب بانکی و درآمد خانوارها چگونه بررسی می‌شود؟
یکی دیگر از موضوعات مهم در بازنگری فهرست مشمولان کالابرگ، بررسی اطلاعات اقتصادی و بانکی خانوارهاست.
دولت برای ارزیابی وضعیت مالی افراد از داده‌های بانکی و اطلاعات مربوط به درآمد و تسهیلات استفاده می‌کند. البته گردش حساب بانکی به‌تنهایی نباید معادل درآمد واقعی افراد در نظر گرفته شود؛ زیرا ممکن است بخشی از تراکنش‌ها مربوط به انتقال پول میان حساب‌ها، فعالیت‌های شغلی یا دریافت و پرداخت‌های غیرمرتبط با درآمد خانوار باشد.
بر همین اساس، ارزیابی توان اقتصادی باید با در نظر گرفتن مجموعه اطلاعات و شرایط مالی خانوار انجام شود.
در شیوه‌نامه جدید، قرار گرفتن در میان ۲.۵ درصد دارندگان بالاترین مانده تسهیلات بانکی نیز به‌عنوان یکی از شاخص‌های وسع اقتصادی بالا مطرح شده است.
نقش مصرف برق، گاز و سایر حامل‌های انرژی در بازنگری کالابرگ
مصرف انرژی نیز در دستورالعمل جدید مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس ضوابط اعلام‌شده، قرار گرفتن خانوار در میان ۵ درصد مشترکان دارای بیشترین میزان مصرف انرژی می‌تواند یکی از نشانه‌های برخورداری اقتصادی بالا باشد.
این شاخص با هدف تکمیل اطلاعات مربوط به وضعیت معیشتی خانوارها مورد استفاده قرار می‌گیرد و در کنار سایر اطلاعات مالی و دارایی‌ها بررسی می‌شود.
بنابراین مصرف انرژی یکی از معیارهای ارزیابی است و نمی‌توان بدون بررسی سایر شرایط، صرفاً بر اساس یک دوره مصرف بالا درباره وضعیت اقتصادی یک خانوار تصمیم‌گیری کرد.
معیار دارایی‌های بورسی و کارت بازرگانی
دارایی‌های بورسی نیز در فرآیند جدید شناسایی خانوارهای برخوردار مورد توجه قرار گرفته‌اند.
طبق شیوه‌نامه، قرار گرفتن در میان ۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین ارزش دارایی و سهام در بازار سرمایه از جمله شاخص‌های گروه وسع اقتصادی بالا محسوب می‌شود.
همچنین داشتن کارت بازرگانی فعال یکی دیگر از معیارهای مطرح‌شده در دستورالعمل است.
این اطلاعات از طریق تبادل داده میان سازمان بورس، بانک مرکزی، سازمان امور مالیاتی و سایر دستگاه‌های مسئول در اختیار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار می‌گیرد.
خانوارها در بازنگری جدید به چند گروه تقسیم می‌شوند؟
یکی از تغییرات مهم در شیوه‌نامه جدید، تقسیم خانوارها بر اساس سه سطح وسع اقتصادی است.
گروه نخست شامل خانوارهای دارای وسع اقتصادی پایین است. این گروه در اولویت دریافت حمایت‌های معیشتی قرار می‌گیرند و اطلاعات آن‌ها برای شناسایی نیازمندان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
گروه دوم خانوارهای دارای وسع اقتصادی متوسط هستند که وضعیت مالی آن‌ها در محدوده میانی قرار دارد.
گروه سوم نیز خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا هستند که بر اساس شاخص‌های تعیین‌شده، از تمکن مالی بیشتری برخوردار تشخیص داده می‌شوند.
در این چارچوب، تمامی مددجویان و مستمری‌بگیران کمیته امداد امام خمینی و سازمان بهزیستی پس از راستی‌آزمایی، در گروه وسع اقتصادی پایین قرار می‌گیرند.
آیا تمام خانوارهای پردرآمد از دریافت کالابرگ حذف می‌شوند؟
یکی از پرسش‌های مهم خانوارها این است که آیا بازنگری فهرست مشمولان به معنای حذف قطعی تمام دهک‌های هشتم، نهم و دهم از طرح کالابرگ خواهد بود؟
در پاسخ باید توجه داشت که شیوه‌نامه جدید، معیارهای شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها را مشخص کرده است؛ اما نباید هر خبر مربوط به بازنگری را معادل قطع قطعی اعتبار تمام خانوارهای پردرآمد دانست.
در روزهای اخیر گزارش‌هایی درباره احتمال تغییر فهرست مشمولان و حذف برخی گروه‌های برخوردار منتشر شده است. با این حال، اجرای تغییرات در فهرست دریافت‌کنندگان به تصمیمات اجرایی و ضوابط نهایی تخصیص اعتبار بستگی دارد.
بنابراین خانوارها باید وضعیت مشمولیت خود را از طریق اطلاعیه‌های رسمی وزارت تعاون بررسی کنند و صرفاً بر اساس شایعات مربوط به حذف یک دهک، درباره قطع اعتبار خود نتیجه‌گیری نکنند.
نحوه اعتراض به بازنگری فهرست مشمولان کالابرگ
خانوارهایی که نسبت به گروه اقتصادی تعیین‌شده یا اطلاعات ثبت‌شده درباره دارایی و درآمد خود اعتراض دارند، می‌توانند درخواست بازبینی وضعیت اقتصادی را ثبت کنند.
بر اساس شیوه‌نامه جدید، متقاضیان ابتدا باید اطلاعات مربوط به کارپوشه اقتصادی خود را بررسی و در صورت وجود مغایرت، برای اصلاح اطلاعات اقدام کنند. پس از آن امکان ثبت درخواست بازبینی مطابق ضوابط اعلام‌شده وجود دارد.
درخواست خانوارها باید بر اساس اطلاعات معتبر بررسی شود و در صورت وجود اشتباه در اطلاعات ملکی، بانکی یا درآمدی، اصلاح داده‌های مربوط اهمیت زیادی دارد.
همچنین برای درخواست‌هایی که هدف آن‌ها ورود به گروه وسع اقتصادی پایین است، بررسی میدانی و بازدید مددکاران اجتماعی در موارد پیش‌بینی‌شده در دستورالعمل الزامی است.
طبق ضوابط اعلام‌شده، تغییر گروه وسع اقتصادی هر خانوار حداکثر یک بار در سال امکان‌پذیر خواهد بود.
اطلاعات اقتصادی خانوارها از چه سامانه‌هایی جمع‌آوری می‌شود؟
برای اجرای دقیق‌تر طرح بازنگری، دستگاه‌های مختلف موظف به تبادل اطلاعات با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شده‌اند.
از جمله این دستگاه‌ها می‌توان به بانک مرکزی، سازمان امور مالیاتی، سازمان بورس، فراجا، وزارت نیرو، وزارت نفت و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اشاره کرد.
این دستگاه‌ها اطلاعات مربوط به وضعیت بانکی، مالیاتی، مالکیت املاک، خودرو، دارایی‌های بورسی و مصرف انرژی را در اختیار مراجع مسئول قرار می‌دهند.
همچنین سازمان امور مالیاتی مکلف شده است دسترسی لازم به کارپوشه اقتصادی ایرانیان را برای وزارت تعاون فراهم کند تا وضعیت مالی افراد بر اساس مجموعه شاخص‌های تعیین‌شده بررسی شود.
آیا بازنگری فهرست مشمولان به معنی تغییر مبلغ کالابرگ است؟
بازنگری فهرست مشمولان و تغییر مبلغ اعتبار کالابرگ دو موضوع متفاوت هستند.
بازنگری با هدف شناسایی دقیق‌تر خانوارهای برخوردار و نیازمند انجام می‌شود، در حالی که میزان اعتبار پرداختی به تصمیمات دولت و ضوابط مربوط به طرح کالابرگ وابسته است.
بنابراین تغییر گروه اقتصادی خانوار لزوماً به معنای افزایش یا کاهش فوری مبلغ اعتبار نیست و باید منتظر اطلاعیه‌های رسمی درباره نحوه اجرای تصمیمات جدید بود.
جمع‌بندی معیار بازنگری فهرست مشمولان کالابرگ
بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی ۲۱ مهر ۱۴۰۵، دولت برای بازنگری وضعیت اقتصادی خانوارها از شاخص‌هایی مانند ارزش املاک، خودرو، درآمد، مانده تسهیلات بانکی، دارایی‌های بورسی، مصرف انرژی و داشتن کارت بازرگانی فعال استفاده می‌کند.
در این دستورالعمل، خانوارها در سه گروه وسع اقتصادی پایین، متوسط و بالا قرار می‌گیرند و اطلاعات آن‌ها از طریق تبادل داده میان دستگاه‌های اجرایی بررسی می‌شود.
همچنین امکان اعتراض و درخواست بازبینی برای خانوارها پیش‌بینی شده است. با این حال، تغییر فهرست مشمولان و حذف احتمالی برخی دریافت‌کنندگان باید بر اساس تصمیمات اجرایی رسمی انجام شود و صرف انتشار معیارهای جدید به معنای قطع قطعی کالابرگ خانوارها نیست.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
