به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر ،شب ششم محرم متعلق به کیست؟ در شب ششم محرم برای کدام یک از اصحاب امام حسین روضه خوانده می شود؟ شب ششم محرم متعلق به کیست و چرا برای ایشان عزداری انجام می شود؟ در شب ششم محرم چه اتفاقی افتاد؟ سنخیت نامگذاری شب ششم محرم چیست؟ چرا سب ششم را به این نام نامگذاری کرده اند؟شب ششم محرم متعلق به کیست؟ با اندیشه معاصر همراه باشید.شب ششم ماه محرم، شب نوجوانان عاشورایی و شب روضه قاسم بن الحسن (علیهالسّلام) است. هر یک از شبهای ماه محرم به نام یکی از شهدا یا شخصیتها یا وقایعی مرتبط با حادثه کربلا نامگذاری شده و نامگذاری شبهای محرم به طور تعینی و با گذشت زمان صورت گرفته است. این کار از ناحیه ذاکران اهل بیت (علیهمالسّلام) به تقلید از شبهای خاصی مانند: عاشورا و تاسوعا انجام گرفته است.
شب ششم محرم برای قاسم بن حسن علیه السلام که در واقعه عاشورا توسط عمر بن سعد به شهادت رسید و با اینکه سن کمی نسبت به سایر یاران باوفای امام حسین علیه السلام داشت برای رسیدن به شهادت در راه اسلام از جان خود گذشت. شما عزیزان می توانید روضه قاسم بن الحسن را در شب ششم محرم بخوانید و در مراسم سینه زنی شرکت کنید. قاسم بن حسن شهید شب ششم محرم در شهر مدینه منوره چشم به جهان گشود و در زمانی که فقط ۲ سال سن داشت پدرش حسن بن علی علیه السلام را از دست داد. از آن سن تا روز شهادت قاسم بن حسن در واقعه عاشورا و در کربلا، او در دامان پر محبت عموی خویش امام حسین ع بود و در ظهر روز عاشورا به دستور ابن زیاد و بدست عمر بن سعد به مقام شهادت نائل آمد. قاسم بن حسن که شب ششم محرم به نام او نیز هست پسر نوجوان برومندی بود که سوار بر اسب تازه نفس خود شد، و به دلیل سن کم و با جثه ریزی که داشت پایش به سختی به رکاب می رسید.
ازرق شامی که از فرماندهان سپاه عمر بن سعد بود، مسئولیت کشتن قاسم بن حسن علیه السلام را عهده دار شد. ازرق شامی که یکی از سربازان ابن زیاد بود، چهار پسر خود را تک به تک به میدان نبرد فرستاد که همه آنها بدست قاسم بن حسن مجتبی ع به هلاکت رسیدند. همچنین باید بدانید خود ازرق شامی که قصد کشتن پسر امام حسن مجتبی را داشت همراه با پسرانش توسط قاسم بن حسن کشته شدند. بعد از این نبرد تن به تن و حیرت انگیز، سربازان عمر بن سعد که مرگ را جلوی چشم خویش نظاره می کردند، حضرت قاسم پسر امام حسن علیه السلام را دوره کردند و سپس با حمله گروهی به وی او را مجروح و از اسب پایین انداختند.
قاسم بن حسن از عموی خویش که سید و سالار شهیدان بود تقاضای کمک کرد، حسین بن علی علیه السلام به سرعت به سمت قاسم بن حسن تاخت و سواران دور او را کشت اما وقتی به بدن نیمه جان قاسم پسر برادرش نگاه کرد بدنش با سم های اسب مچاله شده و قاسم بن حسن علیه السلام به شهادت رسید و اکنون مناسبت شب ششم محرم برای قاسم بن حسن نامگذاری شده است. حال که متوجه شدید شب ششم محرم برای کیست التماس دعای مخصوص از شما عزیزان محترم داریم.
شب ششم : حضرت قاسم
شب نوجوانان عاشورایی ، شب روضه قاسم بن الحسن(ع). وقتی امام حسین(ع) سخن از شهادت یارانش به میان آورد ، نوجوان سیزده ساله کربلا از عمو پرسید : عموجان آیا من نیز به فیض شهادت نائل می شوم؟ امام او را به سینه چسباند و فرمود : فرزندم مرگ را چگونه می بینی؟ قاسم پاسخ داد : از عسل شیرین تر!
شهادت طلبی قاسم(ع) و پا فشاری او برای رسیدن به مقصود ، زیباترین الگو را برای رهروان خط سرخ شهادت رقم زد.
شب ششم محرم متعلق به کیست؟
قاسمبنالحسن، در واقعه عاشورا از یاران عمویش امام حسین (ع) بود که در سن سیزده سالگی به شهادت رسید.
شیعیان از دوره صفویه این رسم را دارند که هر شب از دهه محرم را به منظور گرامیداشت شهدای کربلا، به نام یکی از آنان عزاداری کرده و روضهای میخوانند.
شب ششم محرم به نام قاسم بن الحسن
قاسمبنالحسن، در واقعه عاشورا از یاران عمویش امام حسین (ع) بود که در سن سیزده سالگی به شهادت رسید.
روایت است در شب عاشورا، هنگامی که امام حسین طی خطبهای به یاران خود فرمود: «فردا من و شما همه کشته خواهیم شد» قاسم (ع) از امام پرسید: «آیا من هم فردا کشته خواهم شد؟» امام پرسید: «فرزندم، مرگ را چگونه میبینی؟» قاسم گفت: «مرگ در راه خدا برایم از عسل شیرینتر است.»
شهادتطلبی قاسم(ع) و پافشاری او برای رسیدن به مقصود، الگویی است برای رهروان اسلام.
حضرت قاسم کیست؟
قاسم بن الحسن فرزند امام حسن (ع) بود که در سال ۴۷ هجری قمری، در شهر مدینه متولد شد.
او درسن دو سالگی پدر بزرگوارش را از دست داد و از آن موقع تا هنگام شهادت در دامان عموی بزرگوارش امام حسین (ع)، پرورش یافت. وی در واقعه کربلا به همراه مادر و دیگر برادران و خواهرانش حضور داشت.
در روز عاشورا حضرت قاسم برای کسب اجازه نبرد با دشمن، نزد امام حسین رفت، اما امام رضایت نمیداد تا اینکه بالاخره با پافشاری قاسم، امام راضی شد.
روایت است حضرت قاسم با نشان دادن بازوبندی که پدرش امام حسن به بازویش بسته بود و در آن وصیت کرده بود که هرگز دست از یاری عموی خود حسین (ع) برندارد، اذن میدان گرفت.
بنابر برخی روایات، قاسم پس از علی اکبر به میدان رفت. او در حالیکه مادرش بر در خیمه ایستاده و او را مینگریست، وارد میدان نبرد شد. جثهاش در حدی کوچک بود که پایش به رکاب نمیرسید. در سپاه دشمن، یکی از خوارج به نام «ازرق شامی» که از فرماندهان سپاه عمر بن سعد بود، مسئولیت کشتن قاسم (ع) را به عهده گرفت. او چهار پسرش را تک تک به میدان نبرد با قاسم فرستاد که همه آنها بدست قاسم کشته شدند و خود ارزق نیز در نبرد با وی به هلاکت رسید.
بعد از این نبرد حیرتانگیز، سپاهیان عمر بن سعد قاسم را دوره کرده و با حمله گروهی او را مجروح و از اسب پایین انداختند. امام حسین با دیدن این صحنه خود را به قاسم رساند و عدهای از سواران دور او را به هلاکت رساند، اما وقتی چشمش به بدن نیمه جان قاسم افتاد دید که زیر سم اسبها مچاله شده و قاسم بن الحسن (ع) در دامان عموی بزرگوارش به شهادت رسید.
قاسم در شب عاشورا
به نقلی در شب عاشورا، آنگاه که امام حسین (علیهالسلام) خطبه خواند و به یاران خود فرمود: «فردا من و شما همه کشته خواهیم شد» وی پنداشت این افتخار از آنِ مردان و بزرگسالان است و شامل نوجوانان نمیشود. از اینرو پرسید: «آیا من هم فردا کشته خواهم شد؟» امام (علیهالسلام) با مهربانی پرسید: «فرزندم، مرگ در نزد تو چگونه است؟» عرض کرد: «أحلى مِنَ العَسَل»؛ «شیرینتر از عسل.» حضرت فرمود: آری به خدا سوگند، عمو به فدایت، تو از آنان هستی که پس از گرفتار شدن به بلایی سخت کشته خواهی شد
نحوه شهادت حضرت قاسم
برخی منابع کیفیت شهادت حضرت قاسم را به نقل از حمید بن مسلم چنین آوردهاند:
«نوجوانی به سوی ما آمد که چهرهاش همانند پاره ماه میدرخشید، شمشیری به دست و پیراهن و اِزاری (شلوار) بر تن و دو نعلین به پا داشت، که بند یکی از نعلینهای وی پاره شد، فراموش نمیکنم که بند چپ بود. عمرو بن سعید ازدی به من گفت: به خدا به او حمله میکنم! گفتم: سبحان الله، پناه بر خدا! از این کار چه میخواهی، انبوه لشکری که دور او را گرفتهاند کارش را تمام خواهند کرد. گفت به خدا بر او حمله خواهم کرد! او حمله کرد و با شمشیر بر سر قاسم زد. قاسم بر روی افتاد و فریاد برآورد «عموجان» به فریادم برس.
به خدا سوگند حسین چون عقاب از جا جست و همانند شیر خشمگین بر قاتل قاسم حملهور گردید و ضربتی سخت بر وی فرود آورد. او دست خود را سپر کرد، ولی آن ضربت دستش را از آرنج قطع کرد. او فریادی زد و خود را کنار کشید. گروهی از کوفیان یورش بردند تا او را نجات دهند، ولی او را زیر گرفتند و زیر سم اسبان لگدمال کردند تا آنکه جان داد.[۲۱]
در دانشنامه امام حسین (علیهالسلام) درباره نحوه شهادت حضرت قاسم، چنین آمده است:
پس از ضربت خوردن و فرو افتادن از اسب، عمویش را صدا زد و حسین (علیهالسلام) به سرعت، خود را به او رسانْد و کشنده قاسم را با شمشیر، هدف قرار داد و دستش را قطع کرد. لشکر دشمن هم براى نجات آن فرد هجوم آوردند. بر اساس کتب مقاتل کهن و مشهور، در این هجوم، به شهادت رساننده قاسم، زیر دست و پاى لشکر قرار گرفت و هلاک شد؛ امّا در برخى کتب متأخّر و به تبع آن، در افواه، مطرح شده که قاسم، زیرِ دست و پاى لشکریان، کشته شد. به نظر مىرسد منشأ این اشتباه، بحار الأنوار باشد و پس از آن، به کتابهایى چون : ناسخ التواریخ، مخزن البکاء، مهیّج الأحزان و أسرار الشهادات راه یافته است.
ذکر قاسم در زیارت ناحیه
در «زیارت رجبیه» و «زیارت ناحیه مقدسه» از وی نام برده شده است. در زیارت ناحیه مقدسه از حضرت قاسم چنین یاد شده است:
«السَّلامُ عَلَى القاسِمِ بنِ الحَسَنِ بنِ عَلِیٍّ ، المَضروبِ عَلى هامَتِهِ ، المَسلوبِ لامَتُهُ، حینَ نادَى الحُسَینَ عَمَّهُ ، فَجَلا عَلَیهِ عَمُّهُ کَالصَّقرِ ، وهُوَ یَفحَصُ بِرِجلَیهِ التُّرابَ، وَالحُسَینُ یَقولُ : بُعدا لِقَومٍ قَتَلوکَ ! ومَن خَصمُهُم یَومَ القِیامَهِ جَدُّکَ وأبوکَ.»
«درود بر قاسم بن حسن (علیهالسلام) که شمشیر بر فرقش وارد شد و زرهاش را به غارت بردند. هنگامی که عمویش حسین را صدا زد، حسین مانند باز شکاری خود را به قاسم رسانید. مشاهده کرد قاسم در حال جان دادن پاها را بر زمین میساید. فرمود: از رحمت خدا دور باد آن مردمی که تو را کشتند و کسانى که روز قیامت، دشمنشان، جدّ تو و پدر تو هستند!»[۳۸][۳۹] [۴۰][۴۱]مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، ج۴۵، ص۶۷.
هر کس به زمین میافتاد، امام را صدا میزد و امام سریعاً به بالینش میآمد؛ امّا آه از آن ساعتی که امام حسین (علیهالسّلام) با تن غرق به خون در گودال قتلگاه افتاد، زینب کبری (علیهاالسّلام) فریاد بر آورد: «وا مُحَمَّداه! وا عَلیّاه، وا جَعْفَراه!»
نامگذاری شب های محرم
شب اول مسلم بن عقیل علیه السلام
شب دوم ورود به کربلا
شب سوم حضرت رقیه علیهاالسلام
شب چهارم فرزندان حضرت زینب علیهاالسلام ، حضرت حر علیه السلام ، فرزندان مسلم علیهماالسلام.
شب پنجم عبدالله بن حسن علیه السلام ، حضرت زهیر علیه السلام ، حضرت حبیب بن مظاهر علیه السلام.
شب ششم قاسم بن الحسن علیه السلام.
شب هفتم حضرت علی اصغر علیه السلام.
شب هشتم حضرت علی اکبر علیه السلام.
شب نهم حضرت عباس علیه السلام (شب تاسوعا).
شب دهم حضرت امام حسین علیه السلام ، وداع ، (شب عاشورا).
شب یازدهم شام غریبان.
شب دوازدهم حضرت امام سجاد علیه السلام.
درود بر قاسم بن الحسن (علیهالسلام) که شمشیر بر فرقش وارد شد و زرهاش را به غارت بردند. هنگامی که عمویش حسین را صدا زد، امام حسین خود را به قاسم رسانید. مشاهده کرد قاسم در حال جان دادن پاها را بر زمین میساید. فرمود: از رحمت خدا دور باد آن مردمی که تو را کشتند و در قیامت جد و پدرت دادخواه آنان باد! هر کس به زمین میافتاد، امام را صدا میزد و امام سریعاً به بالینش میآمد؛ امّا آه از آن ساعتی که امام حسین (علیهالسّلام) با تن غرق به خون در گودال قتلگاه افتاد، زینب کبری (علیهاالسّلام) فریاد بر آورد: «وا مُحَمَّداه! وا عَلیّاه، وا جَعْفَراه!
نام گذاری شب های محرم، نامگذاری روزهای محرم | شب ششم محرم متعلق به کیست؟ / شب ششم محرم برای کیست؟/شب ششم محرم شب کیست؟ / وقایع شب ششم محرم الحرام سال ۶۱ هجری قمری /
شب ششم محرم شب کدام شهید کربلاست؟
شب ششم: حضرت قاسم (ع)
شب نوجوانان عاشورایی، شب روضه قاسم بن الحسن (ع). وقتی امام حسین (ع) سخن از شهادت یارانش به میان آورد، نوجوان سیزده ساله کربلا از عمو پرسید: عموجان ایا من نیز به فیض شهادت نائل میشوم؟ امام او را به سینه چسباند و فرمود: فرزندم مرگ را چگونه میبینی؟
قاسم پاسخ داد: از عسل شیرین تر!
شهادت طلبی قاسم (ع) و پا فشاری او برای رسیدن به مقصود، زیباترین الگو را برای رهروان خط سرخ شهادت رقم زد.
شب نوجوانان عاشورایی
سرانجام حضرت قاسم با نشان دادن بازوبندی که پدرش امام حسن (علیهالسلام) به بازویش بسته بود و در او وصیت کرده بود که هرگز دست از یاری عموی خود حسین (علیهالسلام) برندارد… اذن میدان گرفت.
قاسم فرزند امام حسن (علیهالسلام) به سال ۴۷ ه. ق در مدینه منوره دیده به جهان گشود. مادرش امولدی به نام «نفیله» یا «رمله» یا «نجمه» بود. در دو سالگی پدر بزرگوارش را از دست داد؛ و تا هنگام شهادت در دامان پرمهر و عطوفت عموی گرامی خود، امام حسین (علیهالسلام)، پرورش یافت و در واقعه کربلا به اتفاق مادر و دیگر برادران و خواهران خود حضور داشت.
ذکر مصیبت
قاسم در شب عاشورا
به نقلی در شب عاشورا، آنگاه که امام حسین (علیهالسلام) خطبه خواند و به یاران خود فرمود: «فردا من و شما همه کشته خواهیم شد» وی پنداشت این افتخار از آنِ مردان و بزرگسالان است و شامل نوجوانان نمیشود. از اینرو پرسید: «آیا من هم فردا کشته خواهم شد؟» امام (علیهالسلام) با مهربانی پرسید: «فرزندم، مرگ در نزد تو چگونه است؟» عرض کرد: «احلی من العسل؛ شیرینتر از عسل.» حضرت فرمود: آری به خدا سوگند، عمو به فدایت، تو از آنان هستی که پس از گرفتار شدن به بلایی سخت کشته خواهی شد.
رجز در میدان نبرد
در روز عاشورا هنگامی که نوبت مبارزه به قاسم رسید، برای کسب اجازه خدمت امام حسین (علیهالسلام) آمد. حضرت او را در آغوش گرفت و هر دو قدری گریستند و قاسم مجددا اجازه خواست و امام حسین (علیهالسلام) امتناع فرمود. قاسم دست و پای امام را بوسه میزد و بر خواستهاش پای میفشرد. ولی امام (علیهالسلام) اجازه نمیداد تا سرانجام موفق به دریافت اجازه گردید.
ملاحسین کاشفی درباره چگونگی اذن خواستن حضرت قاسم از امام حسین (علیهالسلام) و اذن ندادن آن حضرت مینویسد: سرانجام حضرت قاسم با نشان دادن بازوبندی که پدرش امام حسن (علیهالسلام) به بازویش بسته بود و در او وصیت کرده بود که هرگز دست از یاری عموی خود حسین (علیهالسلام) برندارد… اذن میدان گرفت.
وی در حالی که مادرش بر در خیمه ایستاده او را نظاره میکرد، وارد میدان کارزار شد.
به گزارش ابن شهرآشوب، قاسم در میدان جنگ، چنین رجز میخواند:
«انی انا القاسُم من نسل علی•••نحن و بیت الله اولی بالنبی•••من شمر ذی الجوشن او ابن الدعی؛ من قاسم، از نسل علی هستم. به خانه خدا سوگند، ما از شمر ذی الجوشن یا حرامزاده (ابن زیاد)، به پیامبر سزاوارتریم».
وی سرانجام پس از کشتن تعدادی از دشمنان خدا، به درجه شهادت نایل آمد.
نام گذاری شب های محرم، نامگذاری روزهای محرم | شب ششم محرم متعلق به کیست؟ / شب ششم محرم برای کیست؟/شب ششم محرم شب کیست؟ / وقایع شب ششم محرم الحرام سال ۶۱ هجری قمری /
نام گذاری شب های محرم، نامگذاری روزهای محرم | شب ششم محرم متعلق به کیست؟ / شب ششم محرم برای کیست؟/شب ششم محرم شب کیست؟ / وقایع شب ششم محرم الحرام سال ۶۱ هجری قمری /
شهادت قاسم
طبری و ابوالفرج اصفهانی کیفیت شهادت حضرت قاسم را به نقل از حمید بن مسلم چنین آوردهاند:
«نوجوانی به سوی ما آمد که چهرهاش همانند پاره ماه میدرخشید، شمشیری به دست و پیراهن و اِزاری (شلوار) بر تن و دو نعلین به پا داشت، که بند یکی از نعلینهای وی پاره شد؛ فراموش نمیکنم که بند چپ بود. عمرو بن سعید ازدی به من گفت: به خدا به او حمله میکنم! گفتم: سبحان الله، پناه بر خدا! از این کار چه میخواهی، انبوه لشکری که دور او را گرفتهاند کارش را تمام خواهند کرد.
گفت به خدا بر او حمله خواهم کرد! او حمله کرد و با شمشیر بر سر قاسم زد. قاسم بر روی افتاد و فریاد برآورد «عموجان» به فریادم برس. به خدا سوگند حسین چون عقاب از جا جست و همانند شیر خشمگین بر قاتل قاسم حملهور گردید و ضربتی سخت بر وی فرود آورد. او دست خود را سپر کرد، ولی آن ضربت دستش را از آرنج قطع کرد. او فریادی زد و خود را کنار کشید. گروهی از کوفیان یورش بردند تا او را نجات دهند، ولی او را زیر گرفتند و زیر سم اسبان لگدمال کردند تا آنکه جان داد.
پس از چندی که گرد غبار میدان نبرد فرونشست، امام حسین (علیهالسلام) را دیدیم که بر بالین آن جوان ایستاده و او پاشنههای پای خود را بر زمین میساید. امام حسین (علیهالسلام) در آن حال میگفت: «بعداً لقوم قتلوک و من خصمهم یوم القیامه فیک جدک؛ قومی که تو را کشتند از رحمت خدا به دورند و در روز رستاخیز جد تو از جمله دشمنان آنان خواهد بود.»
سپس فرمود: «عزّ والله علی عمّک ان تدعوه فلا یجیبک فلا ینفعک صوت والله کثر واتروه و قلّ ناصروه؛ سوگند به خدا برای عموی تو بسیار دشوار است که او را بخوانی و نتواند به تو پاسخ دهد، یا به تو پاسخ گوید اما به حال تو سودی نبخشد؛ در یک چنین روزی که دشمنان او بسیار و یاران اوا ندک باشند.»
حمید بن مسلم گوید: آنگاه او را برداشت، دو پای پسر را دیدم که روی زمین میکشید و حسین (علیهالسلام) سینه به سینه وی نهاده بود. با خود گفتم «او را کجا میبرد»؟ وی را برد و در کنار پسرش علی اکبر (علیهالسلام) و دیگر شهدا قرار داد. از اسم آن نوجوان پرسش کردم. گفتند وی قاسم بن الحسن (علیهالسلام) است.
در زیارت ناحیه مقدسه از حضرت قاسم چنین یاد شده است:
«درود بر قاسم بن الحسن (علیهالسلام) که شمشیر بر فرقش وارد شد و زرهاش را به غارت بردند. هنگامی که عمویش حسین را صدا زد، حسین مانند باز شکاری خود را به قاسم رسانید. مشاهده کرد قاسم در حال جان دادن پاها را بر زمین میساید. فرمود: از رحمت خدا دور باد آن مردمی که تو را کشتند و در قیامت جد و پدرت دادخواه آنان باد!
هر کس به زمین میافتاد، امام را صدا میزد و امام سریعاً به بالینش میآمد؛ امّا آه از آن ساعتی که امام حسین (علیهالسّلام) با تن غرق به خون در گودال قتلگاه افتاد، زینب کبری (علیهاالسّلام) فریاد بر آورد: «وا مُحَمَّداه! وا عَلیّاه، وا جَعْفَراه!»
نحوه شهادت حضرت قاسم(ع)
چکیده: یکی از سپاهیان عمر سعد درباره نحوه شهادت جانسوز حضرت قاسم(ع) می گوید: حسین(ع) را دیدم که خود را به بالین قاسم رسانده و می فرمود: از رحمت خدا به دور باشند، قومی که تو را کشتند. در روز رستاخیز جد تو از جمله دشمنان آنها خواهد بود.» آنگاه گفت: «چقدر بر عموی تو سخت است که او را به کمک بخوانی و از دست او کاری برنیاید و یا اگر کاری هم بتواند انجام دهد برای تو سودی نداشته باشد.»
هر یک از روزهای دهه اول محرم به یک عنوان که غالبا نام شهدای کربلا است، مشهور گردیده و ستایشگران اهل بیت(ع) با ذکر مصائب صاحب نام آن روز به عنوان مقدمه، عزای حضرت اباعبدالله الحسین(ع)را اقامه می نمایند. بنا بر سنت روضه خوانی معمول روز ششم روز ذکر مصائب حضرت قاسم(ع) است.
نوجوانی از فرزندان امام حسن مجتبی(ع) که همراه با اصحاب و اهل بیت امام حسین(ع) در کربلا حضور داشت و در راه اباعبدالله(ع) به شهادت رسید.
قاسم بن حسن بن علی(ع) از مادری ام ولد به نام رمله یا نفیله متولد شد و از این جهت او هم از طرف پدر و هم از طرف مادر با ابوبکر بن حسن(ع) که او نیز از دیگر شهدای کربلاست برادر می باشد. او نیز به همراه اهل بیت امام(ع) از مدینه تا کربلا امام حسین(ع) و اهل بیتش را همراهی کرده بود.
نقل شده که هنگامی که در شب عاشورا امام حسین(ع)، اصحاب و یارانش را گرد آورد و ضمن سخنانی، بیعت خود را از آنها برداشت و از آنان خواست تا شب را محمل خود قرار داده و جان خود را نجات دهند، هر یک از اصحاب و یاران آن حضرت(ع) به پا خاستند و ضمن پافشاری بر بیعت خود سخنانی را بیان داشتند.
پس از پایان سخنان یاران، امام(ع) فرمود: «به درستی که من فردا کشته خواهم شد و تمامی شما که همراه من هستید نیز کشته خواهید شد.» اصحاب حضرت(ع) گفتند: «الحمدلله الذی أکرمنا بنصرتک و شرفنا بالقتل معک أولا ترضی ان نکون معک فی درجتک یا ابن بنت رسول الله؛ خدا را شکر که ما را به یاری تو عزت بخشید و ما را به واسطهی شهادت همراه شما شرف بخشید؛ ای پسر دختر رسول خدا(ص) آیا راضی نمی شوید که ما نیز با شما در یک درجه از بهشت باشیم.» پس امام(ع) به آنان ملاطفت کرده و برایشان دعای خیر کرد.
در این هنگام برادرزاده اش « قاسم بن حسن(ع)» برخاست و گفت: «آیا من هم کشته خواهم شد». پس امام(ع) از باب دلسوزی به او فرمود: «ای پسر برادرم! مرگ در نزد تو چگونه است؟» گفت: «یا عم احلی من العسل؛ ای عمو مرگ در نزدم شیرین تر از عسل است.» امام(ع) فرمود: «عمو به فدای تو باد؛ بله به خدا قسم مرگ شیرین است. آری تو نیز کشته خواهی شد آن هم پس از رنجی سخت، و پسرم عبدالله[رضیع] نیز کشته خواهد شد.»
قاسم گفت: «ای عمو! مگر لشکر دشمن به خیمه ها هم حمله می کنند که عبدالله شیرخوار هم شهید می شود؟» امام(ع) فرمود: «عمو به فدایت؛ عبدالله زمانی کشته خواهد شد که دهانم از شدت عطش خشک شود و به خیمه ها آمده آب یا شیر طلب کنم و چیزی نیابم، فرزندم عبدالله را طلب می کنم تا از رطوبت دهانش بنوشم، چون او را نزد من آورند قبل از آنکه لبانم را بر دهان او بگذارم، شقاوت پیشه ای از لشکریان دشمن، گلوی فرزند شیرخوارم را با تیر می درد و خونش بر روی دستانم جاری می شود، در آن هنگام دست به آسمان بلند کرده از خداوند طلب صبر و بردباری می نمایم و به ثواب مصیبت او دل می بندم، در این حال نیزه های دشمن مرا به سوی خود خواهد خواند و آتش از خندق پشت خیمه ها زبانه خواهد کشید و من بر آنها حمله خواهم کرد و آن لحظه، تلخ ترین لحظه دنیاست و آنچه خدا خواهد، واقع خواهد شد.»
یاران امام(ع) همگی با شنیدن این سخنان گریستند و بانگ شیون و زاری از خیمه ها بلند شد.
قاسم در حالی که نوجوانی نابالغ بود در روز عاشورا و پس از شهادت برادرش «ابوبکر»، نزد عمویش ابا عبدالله الحسین(ع) رفت و از ایشان اذن میدان طلبید. امام(ع) با دیدن قاسم او را در آغوش گرفت و هر دو شروع به گریستن کردند، در این هنگام قاسم از امام(ع) اذن میدان طلبید؛ اما امام(ع) به سبب سن و سال کمش به او اجازه نفرمود. قاسم پیوسته اصرار می کرد تا اینکه سرانجام توانست از امام(ع) اذن میدان بگیرد.
قاسم در حالی که اشک بر گونه هایش جاری بود و این رجز را می خواند: «به درستی که منم قاسم از نسل علی(ع)؛ ما و اهل الله سزاوارتریم به پیامبر(ص)، از شمر ذی الجوشن و یا از آن ولد الزنا»
روایتی دیگر در حالی که این رجز را می خواند: ان تنکرونی فانا ابن الحسن(ع) سبط النّبیّ المصطفی المؤتمن/ هذا حسینٌ کالاسیر المرتهن بین اناسٍ لا سقوا صوب المزن. « اگر مرا نمی شناسید من فرزندحسن(ع) هستم، که او نوه پیامبر خدا(ص) برگزیده و مورد اعتماد اوست. این حسین است، همچون اسیر گروگان گرفته شده بین مردمی که خدا آنها را از باران رحمتش سیراب نسازد». سپس به میدان رفت و با وجود سن و سال اندکش، نبرد شجاعانه ای را از خود به نمایش گذاشت و توانست ۳۵ نفر از سپاهیان دشمن را به هلاکت برساند.
در تاریخ از «حمید بن مسلم» که خود یکی از سپاهیان عمر بن سعد در کربلا بود، نقل شده که: «جوانی پا به میدان نبرد گذاشت که چهره اش چون پاره ماه بود. او پیراهن و شلواری به تن و نعلینی به پا داشت، که بند یکی از آنها پاره بود و فراموش نمی کنم که بند نعلین پای چپ او بود، پس قاسم ایستاد تا که بند کفشش را محکم کند.
در این هنگام عمرو بن سعد ازدی به من گفت: «به خدا قسم من بر او حمله خواهم کرد.» به او گفتم: «سبحان الله! چه منظوری داری؟ به خدا قسم که اگر او مرا بکشد، من دست خود را به سوی او دراز نمی کنم، این گروه که اطراف او را گرفته اند، او را بس است!» اما او بر گفته اش تأکید کرده گفت: «من به او حمله خواهم کرد.» پس به قاسم حمله کرد و چنان ضربتی بر فرق سر قاسم زد که او به صورت بر زمین افتاد و فریاد برآورد: «یا عمّاه!» پس حسین(ع) چون باز شکاری از جای جست و چون شیر خشمگین بر سپاه کوفه حمله کرد، پس ضربتی بر عمرو بن سعد ازدی زد.
عمرو دست خود را سپر خود قرار داد تا جلوی ضربه حسین(ع) را بگیرد ضربت شمشیر حسین(ع) دستش را از بازو جدا کرد در این هنگام عمرو بن سعد از همراهانش کمک طلبید، سپاه کوفه برای نجات او شتافتند در این هجوم ناگهانی، جسم عمرو بن سعد لگدکوب اسبان سپاه عمر بن سعد شد و سینه او در زیر سم اسبان خرد گردید.
غبار سرتاسر میدان را فرا گرفته بود، چون غبار فرو نشست، حسین(ع) را دیدم که خود را به بالین قاسم رسانده و کنار سر او ایستاده است و قاسم [از شدت درد] با دو پای خویش زمین را می خراشید. در این هنگام حسین(ع) می فرمود: «از رحمت خدا به دور باشند، قومی که تو را کشتند.
در روز رستاخیز جد تو از جمله دشمنان آنها خواهد بود.» آن گاه گفت: «چقدر بر عموی تو سخت است که او را به کمک بخوانی و از دست او کاری برنیاید و یا اگر کاری هم بتواند انجام دهد برای تو سودی نداشته باشد.» آنگاه حسین(ع) قاسم را به آغوش گرفت و او را از میدان بیرون برد.» حمید بن مسلم می گوید: «من به پاهای آن نوجوان نظر می کردم و می دیدم که بر زمین کشیده می شود و حسین (ع) سینه خود را به سینه او چسبانیده بود. با خود گفتم: که او را به کجا می برد؟ دیدم او را آورد و در کنار کشته فرزندش علی بن حسین(ع) و سایر شهدای خاندان خود قرار داد.»
سیدبن طاووس در اقبال الاعمال به زیارت ناحیه مقدسه و نیز زیارت نامه ای از امام هادی(ع) در زیارت امام حسین(ع) اشاره دارد که حضرت در بخشی از آن می فرماید: «السلام علی القاسم بن الحسن بن علی المضروب لامته حین نادی الحسین عمه فجلا علیه عمه کالصغر و هو یفحص برجلیه التراب و الحسین یقول بعدا لقوم قتلوک و من خصمهم یوم القیامه جدک و ابوک ثم قال عز و الله علی عمک ان تدعوه فلا یجیبک أو یجیبک و انت قتیل جدیل فلا ینفعک هذا و الله یوم کثر واتره و قل ناصره جعلنی الله معکما یوم جمعکما و بوأنی مبوأکما و لعن الله قاتلک عمر بن سعد بن بن عروه بن نفیل الازدی واصلاه جحیما و اعد له عذابا الیما»
یعنی: درود بر قاسم فرزند حسن بن علی(ع) آن عزیزی که فرق سرش شکافت و ابزار جنگی اش به غارت رفت هنگامی که عمو را به کمک طلبید حسین(ع) سراسیمه خود را به او رسانید و مردم را از کنارش عقب راند لیکن قاسم از شدت درد پای خود را به زمین می کشید در این حال بود که امام(ع) فرمود: از رحمت خداوند به دور باشند قومی را که تو را کشتند در روز رستاخیز نیای تو و پدرت با اینان دشمنی خواهند کرد سپس فرمود: به خدا سوگند بر عمویت بسیار گران است که او را بخوانی؛ ولی او تو را پاسخ نگوید یا هنگامی جوابت دهد که تو کشته شده ای و استخوانهای دست و پایت شکسته شده باشد، سپس این شتاب عمویت از آن توست که به خدا قسم سخت تنها شده و یارانش کم شده اند خداوند مرا در روز قیامت با شما و در جمع شما قرار دهد و لعنت خدا بر قاتلت عمرو بن سعد بن عروه بن نفیل ازدی و او را به آتش دوزخ درافکند و برایش عذابی سخت فراهم آورد.»
وقایع روز ششم محرم الحرام سال ۶۱ هجری
در این روز “حبیب بن مظاهر اسدی” به امام حسین علیهالسلام عرض کرد: یابن رسول اللّه! در این نزدیکی طائفه ای از بنی اسد سکونت دارند که اگر اجازه دهی من به نزد آنها بروم و آنها را به سوی شما دعوت نمایم.
روز ششم محرم الحرام؛ حضرت قاسم بن الحسن(ع)
۱. در این روز عبیداللّه بن زیاد نامهای برای عمر بن سعد فرستاد که: من از نظر نیروی نظامی اعم از سواره و پیاده تو را تجهیز کردهام. توجه داشته باش که هر روز و هر شب گزارش کار تو را برای من میفرستند.
۲. در این روز “حبیب بن مظاهر اسدی” به امام حسین علیهالسلام عرض کرد: یابن رسول اللّه! در این نزدیکی طائفه ای از بنی اسد سکونت دارند که اگر اجازه دهی من به نزد آنها بروم و آنها را به سوی شما دعوت نمایم.
امام علیهالسلام اجازه دادند و حبیب بن مظاهر شبانگاه بیرون آمد و نزد آنها رفت و به آنان گفت: بهترین ارمغان را برایتان آوردهام، شما را به یاری پسر رسول خدا دعوت میکنم، او یارانی دارد که هر یک از آنها بهتر از هزار مرد جنگی است و هرگز او را تنها نخواهند گذاشت و به دشمن تسلیم نخواهند نمود. عمر بن سعد او را با لشکری انبوه محاصره کرده است، چون شما قوم و عشیره من هستید، شما را به این راه خیر دعوت مینمایم… .
در این هنگام مردی از بنیاسد که او را “عبداللّه بن بشیر” مینامیدند برخاست و گفت: من اولین کسی هستم که این دعوت را اجابت میکنم و سپس رجزی حماسی خواند:
قَدْ عَلِمَ الْقَومُ اِذ تَواکلوُا وَاَحْجَمَ الْفُرْسانُ تَثاقَلُوا
اَنِّی شجاعٌ بَطَلٌ مُقاتِلٌ کَاَنَّنِی لَیثُ عَرِینٍ باسِلٌ
“حقیقتا این گروه آگاهند ـ در هنگامی که آماده پیکار شوند و هنگامی که سواران از سنگینی و شدت امر بهراسند، ـ که من [رزمندهای] شجاع، دلاور و جنگاورم، گویا همانند شیر بیشه ام.”
سپس مردان قبیله که تعدادشان به ۹۰ نفر میرسید برخاستند و برای یاری امام حسین علیهالسلام حرکت کردند. در این میان مردی مخفیانه عمر بن سعد را آگاه کرد و او مردی بنام “ازْرَق” را با ۴۰۰ سوار به سویشان فرستاد. آنان در میان راه با یکدیگر درگیر شدند، در حالی که فاصله چندانی با امام حسین علیهالسلام نداشتند. هنگامی که یاران بنیاسد دانستند تاب مقاومت ندارند، در تاریکی شب پراکنده شدند و به قبیله خود بازگشتند و شبانه از محل خود کوچ کردند که مبادا عمر بن سعد بر آنان بتازد.
حبیب بن مظاهر به خدمت امام علیهالسلام آمد و جریان را بازگو کرد. امام علیهالسلام فرمودند: “لاحَوْلَ وَلا قُوَّهَ اِلاّ بِاللّهِ”۱۴
شهادت قاسم بن الحسن بن علی (ع)
سهیل سر زده گفتی مگر ز سمت یمن
رخ چو ماه تمام و قدی چو سرو چمن
نمود در بر خود پیرهن به شکل کفن
ز برج خیمه برآمد چو قاسم بن حسن
ز خیمگاه به میدان کین روان گردید
گرفت تیغ عدو سوز را به کف چون هلال
قاسم بن الحسین علیه السلام به عزم جهاد قدم به سوی معرکه نهاد، چون حضرت سیدالشهداء علیه السلام نظرش بر فرزند برادر افتاد که جان گرامی بر کف دست نهاده آهنگ میدان کرده، بیتوانی پیش شد و دست به گردن قاسم درآورد و او را در بر کشید و هر دو تن چندان بگریستند که در روایت وارد شده حَتّی غٌشِی عَلَیْهِما، پس قاسم گریست و دست و پای عم خود را چندان بوسید تا اذن حاصل نمود، پس جناب قاسم علیه السلام به میدان آمد در حالی که اشکش به صورت جاری بود و میفرمود:
سِبْطِ النَّبِیّ الْمُصْطَفی الْمُؤْتَمِن
بَیْنَ اُناسٍ لاسُقُوا صَوْبَ المَزنِ
اِنْ تَنْکرُوٌنی فَانَا اْبنُ الْحَسَنِ
هذا حُسَیْنٌ کَالْاَسیرالْمُرْتَهَن
پس کارزار سختی نمود و به آن صغر سن و خردسالی سی و پنج تن را به درک فرستاد. حمید بن مسلم گفته که من در میان لشکر عمر سعد بودم پسری دیدم که به میدان آمده گویا صورتش پاره ماه است و پیراهن و ازاری در برداشت و نعلینی در پا داشت که بند یکی از آنها گیسخته شده بود و من فراموش نمیکنم که بند نعلین چپش بود، عمرو بن سعد ازدی گفت: به خدا سوگند که من بر این پسر حمله میکنم و او را به قتل میرسانم، گفتم سبحان الله این چه اراده است که نمودهای؟
این جماعت که دور او را احاطه کردهاند از برای کفایت امر او بس است دیگر ترا چه لازم است که خود را در خون او شریک کنی؟ گفت به خدا قسم که از این اندیشه برنگردم، پس اسب برانگیخت و رو برنگردانید تا آنگاه که شمشیری بر فرق آن مظلوم زد و سر او شکافت پس قاسم به صورت بر روی زمین افتاد و فریاد برداشت که یا عماه چون صدای قاسم به گوش حضرت امام حسین علیه السلام رسید تعجیل کرد مانند عقابی که از بلندی به زیر آمد صفها را شکافت و مانند شیر غضبناک حمله بر لشکر کرد تا به عمرو (لعین) قاتل جناب قاسم رسید، پس تیغی حواله آن ملعون نمود، عمرو دست خود را پیش داد حضرت دست او را از مرفق جدا کرد پس آن ملعون صیحه عظیمی زد. لشکر کوفه جنبش کردند و حمله آوردند تا مگر عمرو را از چنگ امام علیه السلام بربایند همینکه هجوم آوردند بدن او پامال سم ستوران گشت و کشته شد.
پس چون گرد و غبار معرکه فرو نشست دیدند امام علیه السلام بالای سر قاسم است و آن جوان در حال جان کندنست و پای به زمین میساید و عزم پرواز به اعلی علیین دارد و حضرت میفرماید سوگند با خدای که دشوار است بر عم تو که او را بخوانی و اجابت نتواند و اگر اجابت کند اعانت نتواند و اگر اعانت کند ترا سودی نبخشد، دور باشند از رحمت خدا جماعتی که ترا کشتند. هذا یَوْم وَاللهِ کَثُرَواتِرُهُ وَ قَلَّ ناصِرُهُ.
آنگاه قاسم را از خاک برداشت و در بر کشید و سینه او را به سینه خود چسبانید و به سوی سراپرده روان گشت در حالی که پاهای قاسم در زمین کشیده میشد. پس او را برد در نزد پسرش علی بن الحسین علیه السلام در میان کشتگان اهلبیت خود جای داد، آنگاه گفت بارالها تو آگاهی که این جماعت مار ا دعوت کردند که یاری ما کنند اکنون دست از نصرت ما برداشته و با دشمن ما یار شدند، ای داور دادخواه این جماعت را نابود ساز و ایشان را هلاک کن و پراکنده گردان و یکتن از ایشان را باقی مگذار، و مغفرت و آمرزش خود را هرگز شامل حال ایشان مگردان.
آنگاه فرمود ای عموزادگان من صبر نمائید ای اهلبیت من شکیبائی کنید و بدانید بعد از این روزخواری و خذلان هرگز نخواهید دید.
مخفی نماند که قصه دامادی جناب قاسم علیه السلام در کربلا و تزویج او فاطه بنت الحسین (ع) را صحت ندارد چه آنکه در کتب معتبره به نظر نرسیده و به علاوه آنکه حضرت امام حسین علیه السلام را دو دختر بوده چنانکه در کتب معتبره ذکر شده، یکی سکینه که شیخ طبرسی فرمود: سیدالشهداء علیه السلام او را تزویج عبدالله کرده بود و پیش از آنکه زفاف حاصل شود عبدالله شهید گردید. و دیگر فاطمه که زوجه حسن مثنی بوده که در کربلا حاضر بود چنانکه در احوال امام حسین علیه السلام به آن اشاره شده، و اگر استناداً به اخبار غیر معتبره گفته شود که جناب امام حسین علیه السلام را فاطمه دیگر بوده گوئیم که او فاطمه صغری است و در مدینه بوده و او را نتوان با قاسم بن حسن علیهماالسلام بست و الله تعالی العالم.
شیخ اجل محدث متتبع ماهر ثقه الاسلام آقای حاج میرزا حسین نوری نور الله مرقده در کتاب لؤلؤ و مرجان فرموده و به مقتضای تمام کتب معتمده سالفه مولفه در فن حدیث و انساب و سیر نتوان برای حضرت سیدالشهداء علیه السلام دختر قابل تزویج بیشوهری پیدا کرد که این قضیه قطع نظر از صحت و قسم آن به حسب نقل و قوعش ممکن باشد. اما قصه زبیده و شهربانو و قاسم ثانی در خاک ری و اطراف آن که در السنه عوام دائر شده، پس از آن خیالات واهیه است که باید در پشت کتاب رموز حمزه و سایر کتابهای معجوله نوشت، و شواهد کذب بودن آن بسیار است، و تمام علمای انساب متفقند که قاسم بن الحسن (ع) عقب ندارد انتهی کلامع رفع مقامه.
بعضی از ارباب مقاتل گفتهاند که بعد از شهادت جناب قاسم علیه السلام بیرون شد به سوی میدان عبدالله بن الحسن علیه السلام و رجز خواند:
ضْرغامُ اجامٍ وَ لَیْثٌ قَسْوَرَه
اَکیلُکُمْ بِالسًّیْفِ کَیْلَ السَّنْدَرَهِ
اِنْ تُنْکِرُونی فَانَا ابْنُ حَیْدَرَه
عَلَی الاَعادی مِثْلَ ریحٍ صَرْصَرَهٍ
و حمله کرد و چهارده تن را به خاک هلاک افکند، پس هانی بن ثبیت خضرمی بر وی تاخت و او را مقتول ساخت پس صورتش سیاه گشت. و ابوالفرج گفته که حضرت ابوجعفر باقر علیه السلام فرموده که حرمله بن کاهل اسدی او را به قتل رسانید.
مؤلف گوید: که مقتل عبدالله را در ضمن مقتل جناب امام حسین علیه السلام ایراد خواهیم کرد انشاءالله تعالی.
و ابوبکر بن الحسن (ع) که مادرش ام ولد بوده و با جناب قاسم علیه السلام برادر پدر مادری بود، عبدالله بن عقبه غنوی او را به قتل رسانید. و از حضرت باقر علیه السلام مرویست که عقیه غنوی او را شهید کرد، و سلیمان بن قته اشاره به او نمود در این شعر:
وَ فی اَسَدٍ اُخْری تُعَدُّو تُذْکَرُ
وَ عِنْدَ غَنِیّ قَطْرَه مِنْ دِمائِنا
منبع: کتاب منتهی الامال اثر حاج شیخ عبّاس قمی
حضرت قاسم بن حسن اسوه نوجوانان
امام به فرزند برادر علاقه دارد و در اذن دادن به قاسم قدری درنگ می نماید و طبق روایات به وی فرمود: ای یادگار برادر، با حضور تو تسلی می جویم شایدامام از آن حیث که این نوجوان هنوز سن بلوغ را به طور کامل درک نکرده بود. از رخصت دادن برای به میدان رفتن وی اکراه داشت.
حماسه خونین نورستگان وارسته ای چون قاسم بن حسن انسان ها را ازلاک غفلت بیرون می آورد و به آنان راه و رسم از خودگذشتگی وفداکاری می آموزد و با ارج نهادن و زنده نگاه داشتن یاد مقدس چنین در خون خفتگان و پرتوافشانی نوجوانانی چون قاسم دلهاطراوت یافته و قلب ها جرعه های روان بخشی را دریافت می کنند.
قاسم با این که در دشت کربلا هم چون نگینی در محاصره مخالفان ودشمنان دیانت قرار گرفت اما با اراده ای آهنین و مصمم هم چون صلابت کوه زیر اشعه سوزان آفتاب کربلا با لب های تشنه و بدن زخم خورده ایستاد و شهادت را با آغوش باز پذیرفت تا زیر بار ذلت وستم نرود و کشته شدن با عزت را از حلاوت شیرین ترین غذا یعنی عسل برتر دانست. این روح با صلابت به نوجوانان درس فداکاری،معنویت و آزادی می دهد و آشنایی با زندگی و مبارزاتش می تواندالگویی برای نوجوانان تشنه ارزش ها باشد.
معرفی قهرمانی که برای ارتقای خوبی ها رنج توان فرسایی را متحمل شد برای انسان های تشنه فضیلت چشمه آرامش را جاری خواهد ساخت. از سوی دیگر در روح و روان جوانان احساسات زودگذری وجود دارد که بایدآن ها را به نیکوترین وجه هدایت کرد و حس غرور و نشاطی که به طور فطری و غر یزی در وجودشان نهفته است به سوی اسوه های اصیل وقهرمانان میدان فضیلت معطوف داشت تا جاذبه تقوا و دیانت را به خوبی درک کنند و با روی آوردن به قله های کمال و کرامت ازدره های سقوط و مرداب های متعفن رهایی یابند و از ظلم، جهل وهرگونه ناروایی تنفر جویند.
شمیم شکوفایی
رمله یا نفیله کنیز خوش خویی بود که در بیت حضرت امام حسن مجتبی(ع) روزگار می گذرانید او بوی عطر معنویت را از این مکان استشمام می کرد و خدا را شاکر بود که این لیاقت را به دست آورده که در چنین بوستان باصفایی به خدمت گزاری مشغول شود و درخانه ریحانه جهان، سید جوانان بهشت و دومین فروغ امامت چون پروانه می چرخید.
خلق و خوی آن امام همام، چون اشعه ای فروزان بر وی گرما و روشنایی می بخشید. نفیله جزو آن کنیزانی بود که نمی خواست از خانه امام برود و چنین سعادتی را از دست بدهد،حتی اگر آزادش هم می کردند چنین تمایلی نداشت.او به این واقعیت رسیده بود که با وجود میزانی چون امام که پیش روی او است می تواند جنبه های تقوا را از راه تزکیه درون به دست آورد و با استمداد از نصایح و اندرزهای سودمند آقایش حضرت امام حسن مجتبی(ع) شالوده یک زندگی حقیقی را استوار نماید. نفیله رفته رفته مسیر پارسایی را طی می کرد و سازندگی خود رااز طریق عبادت پی گرفت و سرانجام این افتخار را به دست آوردکه به عنوان ام ولد (مادر فرزند) برای حضرت امام حسن(ع)پسرانی آورد که همه اهل رزم و حماسه آفرینی بودند و در قیام شکوه مند کربلا از خود رشادت های قابل تحسین بروز دادند. نفیله در سال ۴۶ ه. ق و به نقلی در سال ۴۷ ه.ق باردار گردید و دریکی از شب های این سال که مدینه در آرامش شبانه سر بر بسترنهاده بود. درد زایمان بر تمام وجودش مستولی گردید تا آن که فجر صادق آغاز گشت و شب به سحرگاه دل پذیر روز دیگر پیوست.
اینک نوزادی دیده به جهان گشود که سیمایش چون ماه شب چهاردهم می درخشید. اشک شوق بر صورتش دوید و مادرانه به آن کودک خوش سیمانگریست. کودک را در قنداق سفیدی پیچیدند و در دامن حضرت امام حسن(ع) نهادند. آن حضرت وی را در آغوش کشید و در گوش راست او اذان و در گوش دیگرش اقامه گفت و در واقع با این سنت وی را تقدیس نمود.
در روز هفتم سر کودک را تراشیده و به وزن مویش نقره صدقه دادند. امام به یاد فرزند جدش که قاسم نام داشت این کودک را قاسم نام نهاد و از آن تاریخ نفیله را ام قاسم صدا می زدند. این نام هم هویت کودک را روشن می کرد و هم یادآور نخستین طفل رسول اکرم(ص) بود. قاسم از لحاظ سیما به پدر شباهت زیادی داشت و نیز کشیدگی قامت و حسن خلق امام راداشت. این کودک از همان ماه های نخستین ولادت با صدای فرح بخش پدر و نوازش های آن حضرت آشنا گردید و به تدریج رشد نمود و بااطرافیان انس و ارتباط برقرار کرد.
در فراق پدر
جعده دختر اشعث بن قیس -همسر امام حسن(ع)- با تحریکات معاویه و بر حسب خصومتی که با آن حضرت داشت.ماده سمی را در ظرف شیر امام دوم شیعیان ریخت و آن حضرت چون روزه اش را با این نوشیدنی گشود، حالش منقلب گشت و کوزه را برکناری نهاد و درد شدیدی در خود احساس کرد و به جعده فرمود:خدا تو را هلاک کند که مرا کشتی. سوگند به حق که پس از من بهره ای از اولاد و آسایش نصیبت نخواهد شد. چون اهل خانه از این وضع باخبر شدند آشفته گردیدند. در این میان قاسم بیش از همه ناراحت بود و از این بابت لحظه ای قرار وآرام نداشت. تمام وجودش التماس به اطرافیان بود که پدرش را ازآن وضع برهانند.
اما گویا آن سم خطرناک اثر خود را بخشیده بودو پس از خوردن زهر، امام متجاوز از یک ماه بر بستر بیماری لحظات پرمشقتی را گذرانید و در آن شرایط ناگوار چون به امام عرض کردند:چرا به معالجه مبادرت نمی ورزی، فرمودند: مرگ درمانی ندارد وسپس به موعظه آنان اقدام فرمود. قاسم چون متوجه گردید که این بیماری به شهادت والدش منجر خواهد گشت، در موجی از حزن واندوه فرو رفت و گویی دنیا در نظرش تیره و تار گشت، آخر اوتازه با پدر بزرگوارش انس برقرار کرده بود و جای بوسه های آن حضرت را بر گونه های خویش حس می کرد. گوهر گران بهایی را از دست می داد. چرا ناراحت نباشد طفلی که از خو گرفتن به پدرش مدتی کوتاه می گذرد، حق دارد از این وضع اسف انگیز اندوهگین باشد. به تدریج نفس امام به شماره افتاد و گویا لحظات مفارقت فرارسید.
حضرت امام حسین(ع) خود را بر روی بستر برادر انداخت وگویا آن دو ستاره درخشان آسمان امامت آهسته با یکدیگر مطالبی می فرمودند. قاسم در لابلای گریه و زاری مراقب بود که از گفت وگوی پدر و عمو سر در بیاورد اگر چه متوجه مضمونی از آن عبارات نشد، ولی با حال و هوای کودکی چنین استنباط کرد که لحظات جدایی از پدر فرا رسیده و به زودی غبار یتیمی بر چهره اش خواهدنشست. حضرت امام حسن(ع) در فرازی از وصیت خویش به برادرفرمود: تو را سفارش می کنم ای حسین(ع) به بازماندگان از خاندان و فرزندان که از خطا کارشان درگذری و از نیکوکارانشان بپذیری و برای آن ها جانشین و پدری مهربان باشی… برخی مورخان به این موضوع اشاره کردند که حضرت امام حسن(ع)،قاسم نورسته اش را وصیتی نمود و تعویذی بر بازویش بست و فرمود:هرگاه رنج و المی بر تو وارد شد آن را بازگشوده و قرائت نما وبر محتوایش عمل کن و از آن چه دستور داده شده پیروی نما.
با رحلت امام که در آخر صفر سال ۴۹ ه.ق روی داد، فریاددردناک مصیبت از خاندان بنی هاشم برخاست و ضجه و ناله های جگرسوز فرزندانش به آسمان رفت. قاسم خود را بر روی بدن امام انداخت و زنان و دختران بنی هاشم هرچه کوشیدند نتوانستند او رااز پدرش جدا کنند او دست کوچک خود را برگونه های پدر می کشید ودر حالی که چهره اش با اشک مرطوب بود، می گفت: مرا به که می سپاری و قصد داری به کجا بروی؟ امام حسین(ع) وی را از بدن برادر جدا کرد و فرمود: قاسم جان، گریه نکن. من به جای پدرت هستم و چون فرزندانم عزیز می باشی، اما هم چنان غریو ناله کودک یتیم در فضا پراکنده می شد. بر طفلی سه ساله بسیار گران است که پدر را ببیند و قادر نباشد با او سخن بگوید و امام دیگرنمی توانست او را در آغوش بگیرد و غرق در بوسه اش سازد، با دیدن بازی های کودکانه اش تبسم نماید و او را به جاهای مختلف مدینه ببرد و با اصحاب و یارانش آشنا نماید. با رحلت امام پرونده همه این عواطف و ارتباطهای سرشار از محبت و مودت که با رایحه معنویت و نسیم فرحزای روحانیت آمیخته بود، بسته گردید.
پرورش در بیت امامت
نفیله در این وضع حساس نمی توانست به گونه ای موضع بگیرد که قاسم احساس بی پدری نکند و چنین نشانی روانش را مخدوش نکند، از این جهت کوشید تا قاسم با کودکان هم سن خود بیش از گذشته مانوس شود و تلاش کرد تا این فرزندش نیکوروش و خوش خو به بار آید،زیرا وی فرزند امامی است که به شهادت رسیده و باید فضایل وملکات او بر تقوای پدر و اصالت و شرف خانوادگی استوار باشد.او به خوبی می دانست که محبت حقیقی به همسر شهیدش را می توان درقالب ایجاد فضایل امام، در وجود نسل او بروز داد. قاسم بایدبه موقعیتی ارتقا یابد که بتواند از خود و خاندان خویش دفاع کند و در این راه لازم است جرات او تقویت شود و چون نفیله به تنهایی از عهده وظایف محوله در رابطه با تربیت این کودک برنمی آمد، از عموی قاسم حضرت امام حسین(ع) استمداد طلبید. چون قاسم نیاز به وجودی داشت که بر اثر وابستگی به او در خوداحساس عزت و امنیت می کرد.
احساس تعلق به عمویش به خوبی می توانست این نیاز را برطرف کند، به علاوه حضرت امام حسن(ع) دروصیت به برادرش تاکید نموده بود که سرپرستی و پرورش کودکانش را بپذیرد بدین گونه، در پی شهادت دومین امام، چهره حماسه آفرین سومین پیشوا به مایوسان امید و به محرومان حرمت و به مظلومان نوید عدالت داد و این خورشید آسمان ولایت، وصی امام مجتبی(ع) گردید تا در کنار وظیفه سنگین امامت جامعه مسلمین ودفاع از جبهه حق و افشای باطل، ولی فرزندان برادر باشد.
حسین(ع) این مظهر عطوفت و چشمه جوشان صفا و مهربانی قاسم راچون فرزندش گرامی داشت و نیکوترین احترام ها را به او ارزانی نمود و از طرق گوناگون اسباب شادمانی وی را تامین ساخت.به گونه ای که فقدان پدر بزرگوار او را بی تاب و نگران نسازد.قاسم نیز عمویش را عاشقانه دوست می داشت و در تکریم آن فروغ امامت از هیچ گونه کوششی دریغ نمی کرد. با وجود رسالت بزرگ وحساس بودن زمان، حضرت امام حسین(ع) نسبت به فرزندان برادرش عنایت ویژه ای از خوش بروز می داد و نهال های این بوستان را به شکوفایی واداشت.
برنامه های تربیتی و دقت های پرورشی آن حضرت سبب گردید تا قاسم از همان دوران صباوت ارزش ها را تقدیس نموده و تمام وجودش را بارقه ای معنوی فراگیرد.بدین منوال قاسم که نشانه هایی از خصال نیکوی پدر بزرگوارش را دربرداشت برخی صفات برجسته اخلاقی را از محضر حیات بخش عمویش فرا گرفت و در خودبروز داد. این فرزند دلیر اسلام که مبارزه با سیاهی و تباهی را از پدرفراگرفت، درس حماسه، فداکاری و ستم ستیزی را نزد عمویش آموخت وبر اساس تربیت های خانوادگی و شایستگی های ذاتی با وجود صغر سن توانست حق را از باطل تمیز دهد و چنین نگرشی وجودش را مشحون نفرت از پلیدی و شیفتگی نسبت به حقیقت ساخته بود. آن یادگاردومین خورشید تابناک تاریخ تشیع ناظر فضیلت کشی و جهالت پروری و اشاعه منکرات توسط امویان بود.
بدین سان قاسم بن حسن(ع)دوران کودکی را تا رسیدن به سنین نوجوانی تحت مراقبت و تربیت سرشار از معنویت عمویش سپری کرد و کسی پرورش او را عهده داربود که از نظر زهد، تقوا و عبودیت، یگانه روزگار محسوب می گشت و اسوه پایداری در برابر ستم و حمایت از حقانیت آیین نبوی به شمار می رفت، شخصیت بی بدیلی که در وجودش هدف الهی و راز قدسی وپرتو علوی نهفته و شبستان سیاه بشری را به گونه ای روشن کرده که این پرتو افکنی تا همیشه تاریخ استمرار دارد.
قاسم جرعه هایی از فضایل این امام همام را به کام جان خویش ریخت و به عنوان نوجوانی پاک طینت و باصفا به مقتضای تربیت در بیت امامت واشتیاق به معرفت، مدینه فاضله ای را در کربلا پدید آورد.
عرصه ایثار
شب عاشورا است، اصحاب چون پروانه بر گرد وجود امام حسین(ع)حلقه زده اند. حضرت این آخرین شب را از لشکر عبیدالله بن زیادفرصت گرفته است تا بر محمل نیاز بنشیند و با محبوب راز گوید.هم چنین بیعت را از اصحاب بر می دارد و راه را برای انتخاب بازمی گذارد. زیرا شهادت عرصه عشقی عالی است و گام نهادن در آن اندیشه می طلبد و در این وادی عقل راکب وجود است تا زمانی که او را به کرانه عشق برساند. آن گاه باید پای از آن بیرون کشید و دل به دریای محبت سپرد وبلا را در عرصه عظیم ترین ابتلائات به جان خرید تا رخصت پروازتوان یافت.
امام اصحاب را نزدیک خیمه ای جمع کرد و آن خطابه بسیار معروف شب عاشورا را برای آن ها بیان فرمود. با کمال اطمینان روحی و قدرت قلب با یاران خویش سخن گفت و به آنان تذکر داد که فردا روز فداکاری و شهادت است و اصرار می ورزید که در رفتن یا ماندن مختارید و تاکید فرمود که چون شب درآید شماکه یاران من هستید هر یک دست برادری و فرزندی از آن من بگیریدو بروید. از این تاریکی شب بهره گیرید; زیرا مقصود این جماعت کینه توز من می باشم و چون مرا یابند به شما تعرضی نرسانند. همه خاموش بودند. چشم ها از ورای حصار پلک ها آرام و شرمسارانه سرک می کشیدند و یک آسمان بهت، بر دلها سنگینی می کرد. مورخین گزارشی از رفتن اصحاب ننوشته اند و جز اظهار فداکاری و پایداری از یاران امام چیزی نقل ننموده اند. و چون یاران و اصحاب بر آمادگی برای حماسه سازی و شهادت تاکید نمودند.
امام سر برداشت و با آهنگی که گرمی و نرمی در آن آمیخته بود، به ترسیم حادثه بزرگ عاشوراپرداخت و فرمود هر کس می ماند بداند فردا چیزی جز شهادت نیست.قاسم بن حسن در این جمع نورانی حضور داشت از گفت و شنودهای بین عمو و اصحابش بر خود می بالید و شور و التهاب سراسر وجودش را فرا گرفت.
با خود نجوا کرد. آیا من هم مشمول این وصال خواهم شد؟ امکان دارد چون نابالغ هستم مقصود امام نباشم. ازجای برخاست و از میان صفوف خدادوستان و حق باوران گذشت زبانش به سختی او را یاری می داد. رو به ابا عبد الله علیه السلام کرده عرض کرد عموجانم آیا من هم در زمره کشته شدگان خواهم بود؟ همه چشم ها به طواف این قامت کوچک، اما شکوه مند ایستاد.
در سخن این نوجوان و یادگار ارزشمند دومین امام، نشانی از هراس و تشویش دیده نمی شد طنین شگفت و آهنگی عجیب بر سخنش حاکم بود. حضرت امام حسین(ع) اندکی سکوت نمود، اما مگر می شد بیش از این پرسش بزرگ و قاطع قاسم را بدون پاسخ گذاشت.از این جهت با سؤالی فرزند برادر را نخست امتحان فرمود و ازوی پرسید مرگ در نظرت چگونه است.
چشم ها لب های این نوجوان راکاوید، جان دادن در پیکار فردا شوخی نبود، اما قاسم لحظات اضطراب و سکوت انتظار را شکست و عرض کرد: من مرگ را شیرین تر وگواراتر از شهد دلنشین و زندگی بخش می بینم و زیباتر ازگردن بندی که دختران را آذین می بندد و اگر به من بگویید جزوشهیدان فردا هستم مژده ای داده اید که از شنیدن آن سراسر وجودم شور و نشاط می گردد.
امام، درنگی کرد و دیدگان خود را به رخسارروشن قاسم دوخت و چندین بار برادر را در آن چهره شکفته وشاداب مرور کرد و از درون شعله ورتر شد و فرمود: عموجان، فرداهمه به شهادت خواهند رسید. دشمن را نشانی از عاطفه و ترحم نمی باشد. آن شب آخرین شب زندگی قاسم بود.نه روز از ماه محرم می گذشت. ماه دهمین شب رنگ پریده و نگران به تماشای دشت نینوا مشغول بود.
دورتر از خیام امام در محوطه پهناوری ستمگران اموی چون گرگ های وحشی خفته بودند تا بامدادروز عاشورا به ستیز با فرزند پیامبر و یارانش برخیزند و پنجه به خون جوانان بنی هاشم بیالایند. قاسم به خوبی این قوم را می شناخت و از سست پیمانی و خیانت آنان نسبت به پدر و عمویش اطلاع داشت.
با خود زمزمه کرد: ای شقاوت پیشگان فردا در صحنه نبرد چون مور و ملخ شماها را برروی هم می ریزم. چون شیر غران بر شما یورش می آورم و تار ومارتان می کنم. بعد در گوشه ای نشست و به این سوی صحرا نگریست،یک دنیا صفا دید.
یارانی را ملاحظه کرد که حق را شناخته و رضای پروردگار را به صدق دل گردن نهاده بودند.آمده بودند تا در راه حق جان دهند و از امام خویش برای احیای ارزش ها و زنده کردن سنت رسول الله دفاع کنند.
رخصت رزم
منابع متعددی چون ارشاد شیخ مفید، ابصار العین مرحوم سماوی،سرائر ابن ادریس حلی و کتاب تاریخ طبری، نخستین شهید هاشمی راعلی اکبر(ع) ذکر کرده اند. آن حضرت پس از آن که از پدر خویش اذن رزم گرفت به عرصه نبرد شتافت و هماورد طلبید و شمشیر در سپاه شب نهاد و جفاپیشگان را به خاک هلاکت افکند. صدای قاسم بود که در صحرا پیچید و پسر عمو را تشویق می کرد.
هر سیه روزی که باتیغ حضرت علی اکبر بر زمین می افتاد طنین تکبیر قاسم و دیگرجوانان هاشمی فضای کربلا را پر می کرد.سرانجام با ضربت یکی از اشقیا آن شبیه نبوت و فرزند امامت به شهادت رسید. کشته شدن علی اکبر، قاسم را بی طاقت نمود و دیگرموسم آن فرا رسیده بود که رخصت جهاد گیرد و در رکاب عمویش جان ناقابل خویش را فدای حقیقت کند. این زمان مقارن با وقتی بودکه تمامی یاران امام و تنی چند از عزیزان و خاندانش شربت شهادت نوشیده بودند.
از سوی دیگر، امام به فرزند برادر علاقه دارد و در اذن دادن به قاسم قدری درنگ می نماید و طبق روایات به وی فرمود: ای یادگار برادر، با حضور تو تسلی می جویم شایدامام از آن حیث که این نوجوان هنوز سن بلوغ را به طور کامل درک نکرده بود. از رخصت دادن برای به میدان رفتن وی اکراه داشت.
قاسم که برای رفتن به میدان نبرد در پوست خود نمی گنجیداز این وضع ناراحت شد و در گوشه ای نشست و با حالاتی از حزن واندوه بنای گریستن نهاد.به ناگاه از جای برخاست و برق نشاط از چشمانش هویدا شد، زیرابه یادش آمد که پدرش او را توصیه ای نموده و دعایی بر بازوی راستش بسته است و وی را تذکر داده که به هنگام تالم خاطرمی تواند با عمل بر محتویاتش از تاثری که برایش رخ داده خودرا برهاند.
نوشته را باز کرد و بوسید و شتابان به سوی عموی خویش رسید و آنچه پدرش بر آن تاکید فرموده بود به عرض آن حضرت رسانید. چون امام توصیه برادر را مطالعه کرد به شدت منقلب شد و گریست، و فرمود: آیا با پای خود به سوی مرگ خواهی رفت؟ قاسم عرض کرد: چگونه چنین نباشد. روحم فدایتان و جانم نثار وجودتان.
تحریفی آشکار
در برخی منابع غیر مستند که متاسفانه عده ای بر آنها اعتمادکرده و به پاره ای متون تاریخی و مقاتل کربلا راه یافته ومرثیه سرایان و تعزیه نویسان آنها را ماخذ و منبع خویش قرارداده اند، آمده است: وقتی حضرت امام حسین(ع) از وصیت امام حسن(ع) نسبت به قاسم اطلاع یافت و آن را مشاهده فرمود خطاب به قاسم فرمود: من در باره تو نیز از پدرت وصیتی دارم و می خواهم به آن جامه عمل بپوشانم و بدین گونه مقدمات عروسی حضرت قاسم بافاطمه دختر امام حسین(ع) در آن صحرای غم و پس از آن همه مصیبت فراهم آمد. شگفت آن که طبق نقل این منابع مخدوش بر ماجرای ناکامی و داماد نشدن حضرت علی اکبر(ع) خیلی تاکید شده است.
ماجرا آن قدر شگفت انگیز جلوه می نماید که قاسم می گوید در حالی که پیکر شهیدان بنی هاشم پاره پاره گشته و بر زمین قرار گرفته است، راه انداختن بساط عیش و عروسی روا نمی باشد. جمع متضاد دراین داستان مشاهده می گردد، زیرا خواهری که در سوگ شهادت برادرخود می خروشد و ناله سر می دهد در برابر پیکر غرق به خون حضرت علی اکبر(ع) آماده عروسی می گردد.
نقل می کنند علامه حاج شیخ جعفر شوشتری که از علمای طراز اول عصر خویش به شمار می آمد ازوضع شبیه خوانی به خاطر راه یافتن این گونه داستان های موهوم به آن ناراضی بود و از دست اندرکاران خواست موارد وهن انگیز وخرافی را از تعزیه ها حذف کنند و اگر این کارها میسر نمی باشد،حداقل از اجرای تعزیه عروسی قاسم که خیلی مستهجن است، جلوگیری کنید.
علامه مجلسی می نویسد: قصه دامادی حضرت قاسم را در کتب معتبرندیده ام، محدث نوری صاحب آثاری چون مستدرک الوسائل در اثرمعروفی که پیرامون آداب اهل منبر به نگارش درآورده در این باره اظهار داشته است: از اخبار موهونه و کتب غیر معتمده که بزرگان علمای گذشته به آنها اعتنا نکردند و مراجعه ننمودند…قصه زعفر جنی و عروسی قاسم است که هر دو در روضه کاشفی موجوداست و قصه عروسی قبل از روضه، از عصر شیخ مفید تا تالیف کتاب فوق در هیچ کتابی دیده نشده است، چگونه می شود قضیه ای به این عظمت و قصه ای چنین آشکار محقق و مضبوط باشد و به نظر تمام این جماعت نرسیده باشد. مرحوم محدث قمی هم خاطر نشان نموده است.قصه دامادی قاسم در کربلا و تزویج فاطمه بنت الحسین برای اوصحت ندارد.
به علاوه حضرت امام حسین(ع) را دو دختر بوده یکی حضرت سکینه(س) و دیگری فاطمه(س) نام داشته است. اولی راسید الشهداء(ع) به عقد ازدواج عبد الله درآورد که شوهرش در کربلابه شهادت رسید.
و دومی همسر حسن مثنی است که در کربلا حاضر بودشهید آیت الله قاضی طباطبائی داستان عروسی قاسم را فاقداعتبار می داند و می افزاید علامه مامقانی در کتاب تنقیح المقال می گوید: آن چه در کتاب منتخب طریحی از قصه تزویج قاسم نقل شده من و سایر اهل تتبع در کتاب های سیره، تاریخ و مقاتل با اعتباربر آن اطلاع نیافتیم، بسیار دور از اعتبار است که چنین قضیه ای روز عاشورا با آن اوضاع و احوال و شدت بلایا اتفاق افتد. به نظر می رسد که قصه عروسی قاسم که هنوز به حد بلوغ نرسیده بوداشتباه شده و داستان عروسی حسن مثنی بدین صورت در افواه اشتهار یافته است. مقام معظم رهبری حضرت آیه الله العظمی خامنه ای فرمودند: «نباید بوی ذلت و خاک ساری نسبت به ائمه(ع)و شجاعان کربلا در اشعار استشمام شود، بعضی از روضه هایی که خلاف واقعه است و مشکوک است، انسان باید حتی المقدور از خواندن آنها خودداری کند، برای مثال روضه دامادی حضرت قاسم(ع) چیزی است که قطعا یا به احتمال زیاد رد آن ابت شده است… دخترامام حسین(ع) به نام فاطمه مشخص است که چه کسی است. چند سال عمر کرده.
چند فرزند داشته و پدرش هم مشخص بود. سادات ابن حسن هم مشخص هستند و چیز مبهمی در تاریخ وجود ندارد، حال بیاییم وپسر سیزده ساله امام حسن(ع) را در کربلا داماد کنیم.
این چیزی است که غیر قابل قبول است…» شهید آیت الله مرتضی مطهری دراین باره می گوید: «… در همان گرماگرم روز عاشورا که می دانید مجال نماز خواندن هم نبود، امام نماز خوف خواند و باعجله هم خواند، حتی دو نفر از اصحاب آمدند و خودشان را سپرقرار دادند که امام بتواند این دو رکعت نماز خوف را بخواند…ولی گفته اند در همان وقت امام فرمود: حجله عروسی راه بیندازید،من می خواهم عروسی قاسم با یکی از دخترهایم را در این جا لااقل شبیه آن هم که شده ببینم! یکی از چیزهایی که از تعزیه خوان های ما هرگز جدا نمی شد عروسی قاسم نوکدخدا; یعنی نوداماد بود. درصورتی که این در هیچ کتابی از کتاب های تاریخی معتبر وجودندارد.»
حکایت حماسه
قاسم بار دیگر اذن میدان خواست عمو را خطاب قرار داد و عرض کرد: پس از علی اکبر(ع) تاب ماندنم نیست به جان بابا بگذاریدبروم و بعد گریه به او مجال نداد سخنش کامل شود. چون نظر امام بر قاسم افتاد که گریستن آغاز کرده است از چشمان آن حضرت نیزاشک جاری شد و هر دو آن قدر گریستند تا حالت غش به آنان دست داد. امام آغوش گشود بوی قاسم در کوچه رگ های عمو پیچید و باانتشار عطر قاسم عمویش به هوش آمد.
بار دیگر قاسم رخصت نبرد با اشقیا را خواست و چون امام به وی اجازه نمی داد قاسم خود را بر روی دست و پای حضرت انداخت و آن قدر بر دستان مبارک و پاهای عمویش بوسه زد تا امام را راضی کرد.
از آن جا که قاسم به لحاظ اندام حالت کودکی را داشت،زره ای که متناسب با وی باشد در میان لباس های رزم نیافتند وجامه معمولی بر تن نمود، عمامه ای بر سر گذاشت و با بخشی از آن جلو صورت را پوشانید. قاسم در حالی که اشک بر دوگونه اش جاری بود، از خیمه بیرون آمد و جان برکف، سوار بر اسب گردید و رفت تا سینه خود را آماج پیکان دشمن نماید. حمید بن مسلم که راوی لشکر عمر سعد بود می گوید: یک مرتبه بچه ای را دیدیم که سوار اسب شده و به سر خود به جای کلاه خود،عمامه بسته است و به پایش چکمه ای نیست، کفش معمولی است و بندیکی از کفش ها باز بود و فراموش نمی کنم که پای چپش بود، این نوجوان به قدری زیبا بود که چون پاره ای از ماه به سوی مامی آید.
قاسم در حال آمدن اشک می ریخت قاسم در آن هنگامی که به تاختن در میدان مشغول بود، رجزی را خواند که متن آن را شاعری به نظم درآورده است: منم قاسم آن سرو باغ حسن مهین سبط پیغمبر موتمن حسین است این پادشاه وحید که شد دستگیر گروه عنید مثال اسیری بود مرتهن میان همه گروهی پر فتن بر این فرقه گمره پرجفا مباراد باران رحمت خدا سپس قاسم بر آن لشکر مخالف بتاخت و با شمشیر برنده خویش باوجود خردسالی چنان کشتار کرد که بر حسب برخی روایات و نقل مقاتل مستند ۷۰ نفر را کشته است و گروهی از ستمگران را بدین منوال از مرکب حیات پیاده نمود و با صدای بلند گفت: به درستی که من قاسم هستم از نسل علی(ع) به خدا سوگند که ما به پیامبرسزاوارتریم از شمر بن ذی الجوشن و یا از آن زاده زنا.
از شدت تشنگی و خستگی ضعف بر او غالب گردید و ناگزیر گشت به سوی خیمه گاه برود تا شاید جرعه آبی بیابد. که این کار میسر نگردیدو البته برخی نقل کرده اند که امام قاسم را از انگشتر خویش که در دهانش گذاشت سیراب نمود. ارباب مقاتل نقل کرده اند که حمید بن مسلم گفته است: عمر بن سعدبن نفیل ازدی اظهار داشت: سوگند به خداوند بر قاسم حمله می کنم و خونش را بر زمین می ریزم و بعد از این گفته این مرد شقی اسب برانگیخت و با شمشیری فرق مبارک قاسم را شکافت. به دلیل این ضربت آن نوجوان بی طاقت گردید و از زین اسب بر زمین قرار گرفت و عمو را به کمک طلبید.
امام حسین(ع) بدین سوی شتافت و شمشیرخویش را به سوی قاتل قاسم فرود آورد. آن ملعون دست خود را سپرکرد که تیغ دستش را از مرفق جدا ساخت. لشکریان ستم از هر طرف به سوی امام یورش آوردند تا شاید آن سفاک را از دست امام برهانند. حضرت مهاجمان را در هم فرو ریخت.
گروه زیادی از آنهادر حال فرار عمر بن سعد (قاتل قاسم) را زیر سم اسبان له نمودند. البته گروهی از مورخین نوشته اند قاسم زیر سم ستوران پاره پاره گشت و بدین گونه حضرت قاسم به شهادت رسید و امام حسین(ع) بدن غرقه در خون او را به سوی خیمه گاه انتقال داد.
آری دلاوری نوجوان و سلحشوری کوچک در سرزمین قهرمان پرور کربلاحماسه ای بزرگ و در خور ستایش آفرید و در دفاع از آرمان مقدس اسلام خون خویش را نثار کرد.باشد که مشتاقان معنویت از زندگی این نوجوان هاشمی درس گرفته و او را اسوه خویش قرار دهند.
ششم محرم دلبستگی به دنیا در کلام امام حسین
نور عقل با اطاعت از هوی کسوف پیدا میکند یعنی خاموش میشود و عقل کارایی خود را از دست میدهد.
سخنران: حجت الاسلام و المسلمین نظری منفرد
«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَ الْحَمْدَ مِفْتَاحاً لِذِکْرِهِ وَ سَبَباً لِلْمَزِیدِ مِنْ فَضْلِهِ وَ دَلِیلًا عَلَى آلَائِهِ وَ عَظَمَتِهِ
ثُمَّ الصَّلاهُ وَ السَّلامُ عَلَی أَشْرَفِ الأَنْبِیَاءِ و سَید الْمُرْسَلِین حبیبِ إلهِ العالمینَ أبی القاسمِ مُحَمَّدٍ صلی الله عَلیه و عَلی اَهلِ بَیتِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ ألمَعصومین المُکَرَّمین و اللَعنَهُ الدائِمَه ُعلی اَعدائِهِم اَجمَعین مِن الآن اِلی قیامِ یومِ الدین.»
عن مولانا الحسین صلوات الله و سلامه علیه: «النَّاسُ عَبِیدُ الدُّنْیَا وَ الدِّینُ لَعِقٌ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ یَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَایِشُهُمْ فَإِذَا مُحصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّیَّانُون».[۱]
بر اساس نقلی از دینوری، امام حسین (علیه السلام) روز دوم محرم پس از آن که وارد سرزمین کربلا شدند این جملات را در جمع یاران و اصحابشان ایراد فرمودند. پیرامون این فرمایش آن بزرگوار یک نکتهای را مقدمتاً بیان می شود و بعد یک نمونه هم از مسائلی که در واقعه کربلا اتفاق افتاده در رابطه با همین فرمایش بیان خواهد شد.
مهار نفس با عقل
خداوند متعال در درون انسانها عقل و نفس قرار داده است، به طور طبیعی این دو امر با یکدیگر در تضاد هستند، بدون تردید آنچه که نفس میگوید و میخواهد، مادامی که مهار نشده و در اختیار عقل قرار نگرفته غیر از آن چیزی است که عقل میگوید. هر کدام از این دو جنود و سپاهیانی دارند که با آنها به نبرد میپردازند. مثلاً جنود عقل؛ علم انسان، دانش انسان، دانستنیهای انسان، اعتقادات انسان، اینها همه جنود عقل هستند. جنود نفس هم مشتهیات نفس است. لذّات مادی، مقام، شهرت، لذّات جنسی، خوراکیها، اینها جنود نفس هستند. این تضاد در درون انسان منجر به یک نبرد درونی میشود، گاهی غلبه با نفس است و گاهی غلبه با عقل است. اگر نفس غالب شود نفس میشود مُطاع و دست و پا و چشم و گوش انسان مطیع میشود ، نفس مطاع میشود. قرآن مجید در همین رابطه میفرماید که نفس گاهی مطاع میشود: «أَفَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ[۲] أَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ أَفَأَنْتَ تَکُونُ عَلَیْهِ وَکیلاً» [۳] معبود برخی از افراد، هوای نفس آنها است اما برخی هم عقل را حاکم میکنند. شعری که از مرحوم شیخ بهائیu در صمدیه در بابی که بیان میکندگاهی مضاف از مضافالیه کسب تذکیر میکند و گاهی کسب تأنیث میکند، آمده است، که إناره العقل که اضافه شده إناره به عقل، إناره العقل مکسوف بطوع الهوى.[۴] نور عقل با اطاعت از هوی کسوف پیدا میکند یعنی خاموش میشود و عقل کارایی خود را از دست میدهد.
لذت گرایی و نفسانیت و عواقب دنیوی آن
انسان به طور طبیعی لذّات را دوست دارد، مشتهیات نفس را دوست دارد، اگر انسان توانست نفس را مهار کند و این نفس را در اختیار عقل قرار بدهد، آنوقت این نفس میشود نفس مطمئنه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعی إِلى رَبِّکِ راضِیَهً مَرْضِیَّهً» [۵] و زمانی که نفس غالب شود «قُلْ إِنَّ الْخاسِرینَ الَّذینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلیهِمْ» [۶] خودش و هم بستگانش را، همه را دچار زیان و گرفتار خسارت میکند، در واقع اینها توی دنیا هم کامیاب نمیشوند.
نصر بن مزاحم در واقعه صفین یک ماجرایی را نقل میکند خیلی عجیب! و آن ماجرا این است که یکی از شبها در جنگ صفین یکی از قبائل که از سپاه امیرالمؤمنین بودند؛ که ظاهراً قبیله بنی اسلم است، تصمیم گرفتند فردا (چون جنگ طولانی شده بود و دائماً کشته میشدند) فردای آن شب جنگ را یکسره کنند و تصمیمشان بر این اساس بود آن قدر بروند جلو تا برسند به خیمهی معاویه و او را از پای درآورند و ظاهراً بر این امر همسوگند شدند. قسم یاد کردند هر چه قدر کشته شوند تحمل کنند تا برسند به خیمه معاویه.
کسانی که از معاویه حفاظت میکردند را پراکنده کرده بودند، نزدیک معاویه که رسیدند معاویه به یکی از رؤسای این قبیله پیغام داد که لَکَ مُلک خراسان ما دُمْتُ حَیًّا، ملک خراسان مال تو باشد تا مادامی که زنده هستی به شرطی که این قبیلهات را برگردانی، ایشان هم یک مرتبه رو کرد به قبیلهاش گفت: برگردید، گفتند ما همسوگند شدیم، گفت شما سوگند یاد کردید تا کنار چادر معاویه بیایید، آمدید و دیگر کافی است و حالا امر میکنم برگردید. این خیانت بزرگی بود که به امیرالمؤمنین (علیه السلام)شد و اینها برگشته عقبنشینی کردند، جنگ و ماجرای صفین آن گونه که میدانید تمام شد. ببینید گاهی نفس چه میکند! لَک مُلک خراسان ما دُمتَ حَیّا، خب این حب مقام است، جنگ صفین تمام شد، امیرالمؤمنین(علیه السلام) شهید شد صلح برقرار شد، آمد شام به معاویه گفت وعدهای که دادی وفا کن، گفت چشم! برایشان بنویسید برود خراسان، امیر خطهی خراسان باشد مادامی که زنده است. نوشتند، ایشان امیر خراسان است از طرف معاویه، فعّال ما یشاء برود آنجا باشد تا زنده است. این پاداش اطاعت از یک طاغوت وقت است. از شام حرکت کرد بیاید به خراسان که در بین راه هلاک شد.
دنیا گریزی امیرالمومنین(علیه السلام)
معمولاً این کسانی که در مسیر باطل حرکت میکنند، اینها کامیاب نمیشوند. یکی از آن نمونهها عمربن سعد است، در قصهی کربلا؛ عمربن سعد، برای رسیدن به حکومت ری این مقامی که امیرالمؤمنین(علیه السلام) در ذیل خطبه شقشقیه میفرماید: «دنیای شما از یک عطسه بز پیش من ارزشش کمتر است.» امام که حجت خداست، اگر سخنی میگوید مبالغه نیست. اگر میفرماید: «لَدُنْیَاکُمْ أَهْوَنُ عِنْدِی»[۷] در یک تعبیر دیگری می فرماید این دنیای شما در نظر من پستتر است از یک استخوان خنزیری است که در دست شخص جذامی باشد. ما افتخار میکنیم به اینکه پیرو یک شخصیتی هستیم که میفرماید: «لَوْ أُعْطِیتُ الْأَقَالِیمَ السَّبْعَهَ بِمَا تَحْتَ أَفْلَاکِهَا عَلَى أَنْ أَعْصِیَ اللَّهَ فِی نَمْلَهٍ أَسْلُبُهَا جُلْبَ شَعِیرَهٍ مَا فَعَلْتُه» [۸] اگر زمین و آسمان را به من بدهند «أُعْطِیتُ الْأَقَالِیمَ السَّبْعَهَ» هفت اقلیم را «بِمَا تَحْتَ أَفْلَاکِهَا» و آنچه زیر آسمانهاست؛ (نه در برابر مقام نه پست نه مثل عمر سعد ُملک ری) که فقط به من بگویند خدا را معصیت کن به این اندازه که یک پوست جویی را از دهان یک موری بگیر، من این کار را نخواهم کرد. ما افتخار میکنیم که پیرو چنین شخصیتی هستیم.
در یک سخن دیگری میفرماید: «و اللَّه لئن أبیت على حسک السّعدان مسهّدا و أجرّ فى الأغلال مصفّدا، لأحبّ الىّ من أن القى اللَّه و رسوله ظالما لبعض العباد»،[۹] من را عریانم کنند روی تیغها بخوابانند یا به زنجیرم بکشند و بکشند، در زنجیر باشم و مرا بکشند؛ گوارا تر است تا این که خدا را در حالی ملاقات کنم که به یک بندهای از بندگانش ستم کرده باشم. امیرالمؤمنین(علیه السلام) بعد از رسول خدا دوّمی ندارد، یک چنین شخصیتی و امام حسین(علیه السلام) پسر آن شخصیت است و در دامان او تربیت شده و بزرگ شده است.
ناکامی بندگان دنیا
از سوی دیگر یک آدم پست و کسی که فقط دنیا و مال دنیا چشمهایش را پر کرده است، (با عطف نظر از سوابق پدرش سعدوقاص) قرار دارد؛ ابن حزم در کتاب المحلّی، (المحلّی یک دوره کتاب فقه است) در جلد دوازدهم در بحث جهاد با کفّار و با طغیانگران، جهاد با باغین را به مناسبت بحث منافقین مطرح میکند و یک روایتی را از حذیفه نقل کرده که فردی سؤال میکند منافقین لیله عقبه که میخواستند پیغمبر خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) را ترور بکنند چه کسانی بودند؟ حذیفه میگوید: اینها دوزاده نفر هستند. میشمرد این دوازده نفر را، مِنجمله از کسانی که میشمرد دومی است و از جمله کسانی که میشمارد توی ذهنم هست سعدبن ابی وقّاص است؛ عجیب است که اینها را ابن حزم ظاهری سنی متعصب نقل کرده است. این افراد دوازده نفر منافقین لیله عقبه بودند که میخواستند پیغمبر خدا را در آن شب در مراجعت از تبوک ترور کنند.
اما اجمالاً به این آدم گفته شد برو حسینبن علی(علیه السلام) را به قتل برسان، ما حکومت ری را به تو خواهیم داد. برای رسیدن به چند روز حکومت ری و آن ناکامی که محقق نشد، معمولاً این اشخاصی که اینگونه حرکت میکنند و میخواهند از مسیر باطل به چیزی که رضای خدا در آن نیست برسند، اینها معمولاً در زندگی کامیاب نمیشوند. ممکن است مواردی موفق شوند. اما وقتی تاریخ را ورق میزنیم و سرگذشت افراد را میبینیم، معمولاً کامیاب نشدهاند. عمربن سعد آن اقدام وحشیانه را مرتکب شد که تعبیر خودِ امام حسین(علیه السلام) جالب است که میفرماید: «فکَأَنِّی بِأَوْصَالِی تَتَقَطَّعُهَا عَسَلَانُ الْفَلَوَاتِ بَیْنَ النَّوَاوِیسِ وَ کَرْبَلَاءَ فَیَمْلَأْنَ مِنِّی أَکْرَاشاً جُوفاً وَ أَجْرِبَهً سُغْباً»[۱۰] اینها میخواهند گوشت من را بخورند، اینها گرگانی هستند که خواهان خوردن گوشت من هستند. واقعاً گرگصفتانی بودند که فقط آمده بودند بدرند.
مرحوم سیدبن طاووس در لهوف بیان کرده است: «وَ تَسَابَقَ الْقَوْمُ عَلَى نَهْبِ بُیُوتِ آلِ الرَّسُولِ وَ قُرَّهِ عَیْنِ الْبَتُولِ» [۱۱] تَسابقَ القَوم یعنی سبقت برای غارت کردن، کوفیان حاضر در کربلا چنین نامردمانی بودند.
ابن سعد روز یازدهم از کربلا حرکت کرد و دوزادهم رسید کوفه، آمد از پلههای قصر رفت بالا، به ابن زیاد گفت خب من انجام وظیفه کردم، دستور داده بودی حسینبن علی(علیه السلام) را به قتل برسانم، این حسینبن علی(علیه السلام)، این هم اهل بیتش آوردم، حالا آن وعدهای که دادی وفا کن، گفت آن ابن زیاد گفت: حکمی که من به تو دادم بده، فهمید میخواهد حکم را از او بگیرد. گفت چرا بدهم؟ گفت من شنیدم تو یک شعری را میخواندی که از آن شعر استفاده میشود حسینبن علی(علیه السلام) را به عنوان یک وظیفهای که امیرت دستور داده نکشتی و آن شعر این است:
اَ اَتْرُکُ مُلْکَ الرَّیِّ وَ الرَّیُّ مُنْیَتِی أَمْ أَرْجِعُ مَذْمُوماً بِقَتْلِ حُسَیْنٍ
یعنی: من از ملک ری صرف نظر کنم؟ ملک ری آمال و آرزوی من است. یا من برگردم، اقدام به این کار ننگین نکنم؟ چه کنم؟ ابن سعد وقتی امام حسین فرمود: از گندم ری نخواهی خورد گفت: «فإن صدقوا فإنی أتوب إلى الرحمن من سنتینی»[۱۲] گفت اگر این امر راست باشد من دو سال قبل از مرگم توبه میکنم. انسان مگر از یک ساعت دیگر خود خبر دارد که زنده است یا نه؟
ابن زیاد به او گفت حکم را بده، گفت من نمیدهم، میخواهم نگه دارم و به زنها و پیرزنهای قریش نشان بدهم بگویم ببینید آنها دستور دادند من حسینبن علی(علیه السلام) را بکشم. بلند شد از پلههای قصر آمد پایین در حالی که روز دوازدهم بود یعنی چهل و هشت ساعت از شهادت امام حسین(علیه السلام) نگذشته بود، گفت: «مَا رَجَعَ أَحَدٌ بِشَرٍّ ما رَجَعْتُ» [۱۳] هیچ کسی همانند من بدبخت برنگشت. آمد در خانهاش، پنج سال یا شش سال از این ماجرا گذشت، سال شصت و یک تا شصت و شش، مختار آمد قدرت گرفت، افرادی را فرستاد به او گفتند اجابت کن امیر را، بلند شد پای او گیر کرد به رختخواب، افتاد زمین همانجا او را کشتند و سرش را پیش مختار بردند، پسر عمر سعد حفص پیش مختار نشسته بود. علت هم این بود که این پدر و پسر هر دو در کربلا حاضر بودند، وقتی چشم حفص افتاد به سر بریده پدرش، مختار گفت این سر کیست؟ گفت این سر پدر من است. گفت پسرش را هم بکشید. این عبارت ابن اثیر در الکامل است ، پسر را هم همانجا کشتند. گفت «هذا بالحسین و هذا بعلیبن الحسین و لا سواء» پدر را جای حسین کشتم، پسر را جای علیبن الحسین کشتم اما اینها مساوی همدیگر نمیشوند. من اگر تمام قریش را (چون عمر سعد از قریش بود) سر ببرم به اندازه یک انگشت حسینبن علی(علیه السلام) نمیشود.
این عاقبت متابعت از هوای نفس است که دنیایش چنین بود و قیامتش آن است، قرآن میفرماید: «وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى* فَإِنَّ الْجَنَّهَ هِیَ الْمَأْوى»[۱۴] کسی که دنبال هوای نفس نرود به بهشت میرسد.
کلام نورانی امام حسین (علیه السلام)
امام حسین(علیه السلام) روز دوم محرم فرمود: «النَّاسَ عَبِیدُ الدُّنْیَا» اینهایی که عبید دنیا هستند عبید نفس هستند. اسیر نفس هستند «وَ الدِّینُ لَعْقٌ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ» دین لَعِق است. لَعِق به آن چیزی میگویند که مثل آلوهایی که خشک شده و در زمستان تا مزه میدهد میمکند، وقتی به دانه رسید بیرون میاندازند، واقعا تشبیه زیبایی است. امام حسین(علیه السلام) میفرماید یک عدهای دین برایشان اینطوری است. تا دین برایشان نفع دارد دیندار هستند، وقتی دیگر نفع نداشت «فَإِذَا محصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّیَّانُونَ» و زمانی که روز بلا میرسد و روز آزمایش و امتحان است، دیندارها کم میشوند. مسائلی که در کربلا اتفاق افتاده به درد امروز جامعه ما میخورد. برخی از مسائل را انسان باید سرمشق قرار دهد مثل بعضی از یاران امام حسین(علیه السلام)، برخی از مسائل کربلا هم هست عبرتانگیز است باید انسان عبرت بگیرد. آن نفس در ما هم هست. اگر انسان این نفس را اصلاح نکند، مهار نکند، تأدیبش نکند، طغیان کند، بر انسان مسلط بشود انسان تباه می شود.
روضه :
السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّه امروز روز ششم ماه محرم است و معمولاً روزهای ششم روضه حضرت
قاسم (علیه السلام)را میخوانند. من هم میخواهم روضه این بزرگوار را بخوانم. حضرت قاسم (علیه السلام) آن طوری که از نقلها استفاده میشود لم یبلغه الحُلم هنوز به حد بلوغ ظاهری نرسیده بود اما بعضی از افراد بلوغ ظاهری ندارند، از بالغها بالغتر هستند. شب عاشورا امام حسین(علیه السلام) برای اصحاب صحبت کرد، قاسم آمد به عمو عرض کرد که عمو جان! أنا فیمن یقتل؟ من هم جزء شهدا هستم فردا؟ فرمود: یابن أخ، کیف ترى الموت؟ مرگ را چگونه میبینی؟ گفت عموجان! «عندی أحلى من العسل»، یک وقت است انسان رسیده به دوران پیری و فرسودگی، دیگه امراض و آلام و اینها احاطهاش کرده میگوید راضی به مرگ هستم. انسان آن طراوتی که دارد هرگز راضی به مرگ نمیشود. «أحلی من العسل»، فرمود بله عزیزم تو هم کشته خواهی شد. روز عاشورا آمد صدا زد عموجان! اجازه بده بروم میدان، «استأذن و لم أذن فلم یزل الغلام یقبّل یدیه و رجلیه و یسأله الإذن حتى أذن له» افتاد روی پاهای امام حسین(علیه السلام)، نه تنها دست عمو را میبوسید، پای عمو را میبوسید تا اجازه گرفت. وقتی اجازه گرفت خب به سر این بچه سیزده ساله کلاه خُود استوار نیست، یک پارچهای را امام حسین (علیه السلام)به سر این بچه بست، این عبارتی که از حمیدبن مسلم است میگوید که من دیدم که قاسم میآید سوار بر اسب است . مثل یک پارچه ماه است. میگویند علتش این است؛ چون پیشانیاش بسته شده بود، همهی صورت نمایان نبود. امام حسین وقتی آمد «نظر الیه نظر آیس منه ثمّ اعتنقه و جعلا یبکیان حتی غشی علیهما» آمد دست انداخت گردن قاسم، آنقدر این عمو و پسرعمو گریه کردند که هر دو غش کردند، بیهوش شدند. سوار شد، حمیدبن مسلم میگوید من فراموش نمیکنم این آقازاده وقتی سوار بر اسب شده بود پاهایش به رکاب اسب نمیرسید اما وقتی آمد توی میدان دیدم دارد گریه میکند. گفتم خب این سپاه، سی هزار نفر سپاه مسلح، یک بچه سیزده ساله آمد توی میدان شروع کرد خودش را معرفی کردن، وقتی با این شعرها خودش را معرفی کرد فهمیدم گریهاش برای غربت عمویش حسین است.
إن تنکرونی فأنا فرعُ الحسن سبط النبیّ المصطفى و المؤتمن
هذا الحسین کالأسیر المرتهن بین اناس لا سُقوا صوبَ المُزَن
حمله کرد، شجاعانه میرزمید تا اینکه عمربن سعد ازدی گفت من الان داغ این جوان را به دل مادرش میگذارم. مادر قاسم، رَمله در کربلا بوده، مرحوم سماوی در إبصارالعین تصریح میکند که ایشان در کربلا بوده؛ با نیزه از پشت سر زد، قاسم روی زمین افتاد صدا زد عموجان به دادم برس! «فجاء الحسین کالصقر المنقض» ابیعبدالله با عجله آمد ، اما وقتی رسید «وَ الْحُسَیْنَ (علیه السلام) قَائِماً عَلَى رَأْسِ الْغُلَامِ وَ الغلام یَفْحَصُ بِرِجْلِه» نگاه کردم دیدم امام حسین(علیه السلام) بالاسر قاسم ایستاده، قاسم پاها را به زمین میزند.
وسَیعلَمُ الّذینَ ظَلَموا أَیَّ مَنقَلَبٍ ینقَلِبونَ
پایان/*
اندیشه معاصر را در روبیکا دنبال کنید.
برای عضویت در کانال بله اندیشه معاصر کلیک کنید.
برای عضویت در کانال تلگرامی اندیشه معاصر کلیک کنید.