به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، سرکار خانم دکتر مهناز عسکریان در یادداشتی نوشت: فقدان در اصطلاح به معنی از دست دادن ویا گم کردن است. این اصطلاح به فقدان فردی که به او وابسته بوده ایم،فقدان بخشی از خودفقدان اشیاء مادی ،پایان مرحله ی از چرخه زندگی ،رویدادی نظیر طلاق یا جدایی وفقدان عضوی از بدن یا از دست دادن شغل اشاره دارد. در حالیکه داغدیدگی یعنی از دست دادن کسی که فرد به او احساس نزدیکی میکند و به او وابستگی عاطفی دارد، دراصل داغدیدگی تجربه از دست دادن فردی عزیز در اثر مرگ است و اصطلاح سوگواری شامل نشانگان بالینی است که پاسخ های فیزیولوژیک ،روانشناختی،رفتاری در برابر داغدیدگی را مشخص می کند و ممکن است تظاهرات حاد یا مزمنی را در بر داشته باشدکه غالبا این تظاهرات درقالب چهار گروه واکنش فیزیکی ، هیجانی ، ذهنی و اجتماعی خود را نمایان میسازد. در بین نظریه پردازان کوبلر راس اقدام به تحقیقات زیادی درزمینه مرگ وفرایند آن نمود.به اعتقاد وی مراحل روانشناختی پس از سوگ عبارتند از :
۱- در مرحله شوک وانکار ، خبر مرگ را انکار میکنیم و به طور کلی صورت مسئله را پاک میکنیم.
۲- در مرحله خشم ، حالت هیجانی خشم و خصومت خود را نسبت به دیگران ابراز میکنیم و دچار عذاب وجدان ، خودزنی و یا درگیر پیدا کردن مقصر میشویم و عامل بوجود آورنده در این حادثه را در عوامل بیرونی می پاییم.
۳- در مرحله چانه زنی ، فرد دست به بحث ومجادله با نزدیکان ویا خالق خویش میزند و در این راستا به انجام نوعی معامله در قبال واکنش سوگش می پردازد و به عبارتی در پی معامله برای بیشتر زنده ماندن با خداوند و یا پزشک است خواهد بود و دیگر در این مرحله خشمی وجود ندارد.
۴- در مرحله افسردگی ، فرد دچار ناامیدی و یاس گردیده و دست از امید میکشد . وقتی چانه زدن پایان میابد وهمه قراردادها نقض میشود، افسردگی خود را نمایان می سازد.این غمگینی وافسردگی به همه ی مسائل موجود زندگی فرد که دیگر نمیتواند بر آنها کنترل داشته باشدتعمیم میابد و بخشهای مختلفی از زندگی وی را تحت الشعاع قرار میدهد.
۵- مرحله پذیرش، نیز درانتهای تمام مراحل فوق رخ میدهد و فرد به این نتیجه میرسد که مرگ یک واقعیت غیر قابل اجتناب است و هرکسی در نهایت خواهد مرد ومرگ یک قانون جهان شمول است که همه میمیرند وهیچ کس از این قانون مستثنی نمیباشد. غالبا مرگ اعضای خانواده به دنبال خود برای هر کدام از افراد خانواده تغییراتی در نقش وموقعیت های زندگی به همراه خواهد داشت .برای نمونه یک زن پس ازمرگ شوهرش تبدیل به یک فرد بیوه می شود ویک پسر یادختر پس از مرگ پدر یا مادر یتیم می شوند.بنابراین این پدیده می تواند پیامدهای اجتماعی – اقتصادی وحتی روانی در پی داشته باشد.بروز حادثه مرگ در زندگی یک فرد ، باعث در هم شکسته شدن الگوهای متعارف زندگی و واکنش های اجتماعی وی میشود وبا آسیب های جسمانی ومالی،تهدیدها، خطرها ونیازهای تازه ای را به وجود می آورد و ارگانیسم انسانی را دچار عدم تعادل میکند واز ارائه پاسخ های منظم ناتوان میگردد.
در این میان ، به هنگام روبه رو شدن با سوگ ، فرایند ماتم زدگی چهار تکلیف را برای بازمانده بوجود می اورد که عبارتند از:
۱-پذیرش واقعیت فقدان: این تکلیف برای گذر از مرحله انکار ضروری است . اولین تکلیف پذیرش واقعیت فقدان است و پذیرش این امر که آن شخص مرده است و دیگر هرگز باز نخواهد گشت. ۲-گذراندن درد سوگ: بازمانده باید به نحو طبیعی خود درد سوگ را بگذراند. گریه وزاری کند، ناله کند تا به نحوی تخلیه روانی گردد و دیگران نباید ممانعت برای سپری کردن این مرحله ایجاد نماید. عدم این فرایند باعث میشود فرد درد خودرا به شکل برخی از نشانه ها وسایر رفتارهای افراطی نشان دهد. گرچه در این میان ارائه رافکارهای منحرف کننده ذهن بازمانده میتواند حتی المقدور مفید باشد.
۳-سازگاری با شرایط جدید بعد از فقدان . از آنجائی که ممکن است بعد از فقدان عزیزان ، تغیرات اساسی در کیفیت زندگی افراد بوجود آید وافراد دچار چالشهای عمده ای در زمینه های مختلف گردند ، ضروریست که افراد قدرت سازگاری با شرایط جدید را در خود تقویت نموده و خود را برای برداشتن موانع پیش رو مجهز نمایند.
۴-جابه جا سازی عاطفی بازمانده وحرکت به سوی زندگی. این تکلیف در به جریان افتادن زندگی عادی در افراد بازمانده و دور شدن از انواع احتلالات روانشناختی حاصل از پیامدهای فقدان و سوگواری بسیار حائز اهمیت میباشد. با به ثمر رساندن این تکلیف ، بازمانده میتواند با فائق آمدن بر این بحران ، از هیجانات عاطفی خود کاسته وبا امید به آینده به زندگی خود ادامه دهد. پایان تکالیف فوق ، به معنای پایان سوگ وماتم زدگی است. ماتم زدگی زمانی پایان میابد که شخص بتواند مجددا هیجانات خود را بر روی زندگی وزنده بودن سرمایه گذاری کند.یکی از مطمئن ترین علامت های که نشان میدهد داغدیده به طرز موفقیت آمیزی از عهده ماتم زدگی برآمده است،پذیرش تشکرآمیزتسلیت هاست.
در این مرحله فرد بازمانده با بکارگیری از نگرش کاملا معنوی حضور عزیزش را در جایگاه رفیع و شایسته میپذیرد و خود را با فکر آرامش ابدی عزیز از دست رفته آرام میسازد و کم کم خود را برای ادامه دادن به زندگی و فائق آمدن بر مشکلات دنیای مادی مجهز میسازد . در این میانه خاطره عزیز از دست رفته مادام در ذهن افراد بازمانده زنده مانده ویاد آنها را در بهترین شرایط و در بهترین خاطرات زنده نگه میدارد.