پس از بازگشایی تنگه، انبوه نفتکشهای محبوس اجازه خروج یافتند و بازار از کمبود بشکه به «خفگی در بشکهها» رسید . بر اساس گزارشها، در عرض ۲۴ ساعت (چهارشنبه تا پنجشنبه)، ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه خارج شد . تحلیلها نشان میدهد ایران از هفته گذشته حدود ۴۰ میلیون بشکه نفت صادر کرده و حدود ۳۰ میلیون بشکه دیگر از انبارهای شناور غیرایرانی خلیجفارس آزاد شده است . با این حال، تخمینها حاکی از آن است که هنوز بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون بشکه نفت در داخل خلیجفارس محبوس مانده که آزاد شدن آنها میتواند قیمتها را در کوتاهمدت بیشتر تحت فشار قرار دهد .
چرا قیمتها هنوز در مسیر صعودی هستند؟
با وجود افت قیمت، تحلیلگران معتقدند که قیمت فعلی حدود ۷۳ دلار، سرعت عادیسازی کامل ترافیک را بیش از حد خوشبینانه ارزیابی کرده است و انتظار میرود قیمت نفت برنت تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۸۵ دلار بازگردد .
۱. بازگشت تدریجی اعتماد کشتیرانی
حتی با بازگشایی تنگه، نگرانیهای امنیتی فروکش نکرده است. روز پنجشنبه، یک کشتی کانتینری در تنگه هرمز هدف حمله پهپادی قرار گرفت . همچنین سپاه پاسداران ایران نسبت به تردد کشتیها در «مسیرهای غیرمجاز» هشدار داده و سازمان دریانوردی سازمان ملل برنامه تخلیه کشتیهای گرفتار را متوقف کرده است . بازگشت کامل اعتماد به مسیر، مستلزم ارائه تضمینهای ایمنی و پاکسازی میادین مین است که زمانبر خواهد بود.
۲. کندی بازیابی تولید
بسیاری از میادین نفتی منطقه در طول بحران تولید خود را متوقف کرده بودند. راهاندازی مجدد آنها تنها زمانی ممکن است که نفتکشهای کافی برای حمل محمولهها وارد خلیجفارس شوند. با توجه به سرعت پایین حرکت نفتکشها، این فرآیند چندین ماه طول خواهد کشید. بهعنوان مثال، عراق هفته گذشته دستور افزایش تولید داد، اما به دلیل کمبود نفتکشهای خالی، مجبور به توقف مجدد تولید شد .
۳. ناکافی بودن ظرفیت مسیرهای جایگزین
اگرچه عربستان سعودی و امارات متحده عربی از خطوط لوله خود برای دور زدن تنگه استفاده کردند، اما این مسیرها تنها بخشی از صادرات پیشین را پوشش میدهند و ظرفیت محدودی دارند.
جمعبندی کاربردی
تنگه هرمز نهتنها قیمت نفت را تعیین میکند، بلکه همواره بهعنوان یک «شاخص ترس» در بازارهای جهانی عمل کرده است. بازگشایی آن، هرچند به کاهش قیمتها انجامید، اما «سونامی نفتی» حاصل از آزادسازی بشکههای محبوس، موقتی است. در بلندمدت، بازگشت کامل اعتماد به این مسیر، احیای تولید و بازسازی ذخایر، فرآیندی تدریجی خواهد بود که پیشبینی میشود قیمت نفت برنت تا پایان سال ۲۰۲۶ دوباره به حدود ۸۵ دلار بازگردد . درس بزرگ این بحران برای اقتصادهای وابسته، ضرورت تنوعبندی مسیرهای تأمین انرژی و آمادگی برای «روزهای آرامش» پیش از بحران است.
سوالات متداول
۱. قیمت نفت برنت در حال حاضر چقدر است و چه تغییری کرده است؟
قیمت نفت برنت در روز جمعه با کاهش ۲ درصدی به حدود ۷۳.۷۹ دلار رسید و در مسیر کاهش هفتگی حدود ۸ درصدی قرار دارد .
۲. دلیل اصلی کاهش اخیر قیمت نفت چیست؟
دلیل اصلی، آزاد شدن نفتکشهای محبوس در تنگه هرمز و ورود میلیونها بشکه نفت سرگردان به بازار است که باعث ایجاد «سونامی» عرضه شده است .
۳. آیا پیشبینی میشود قیمت نفت در آینده افزایش یابد؟
بله، تحلیلگران مؤسسه UBS پیشبینی میکنند که قیمت نفت برنت تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۸۵ دلار بازگردد، زیرا عادیسازی کامل ترافیک و بازیابی تولید، فرآیندی تدریجی و زمانبر است .
۴. چه عواملی مانع از عادیسازی سریع قیمتها میشود؟
بازگشت تدریجی اعتماد کشتیرانی (به دلیل حملات اخیر و هشدارهای ایران)، کندی بازیابی تولید میادین نفتی و ناکافی بودن ظرفیت مسیرهای جایگزین، از جمله عواملی هستند که مانع از عادیسازی سریع قیمتها میشوند .