همه چیز درباره کلاهبرداری اینترنتی | انواع و روش شکایت

با پیشرفت تکنولوژی و گسترش بستر اینترنت، نوع ارتکاب بزهکاران به جرائم نیز دچار تغییرات شده است؛ متاسفانه امروزه افراد می توانند به واسطه استفاده از اینترنت و شبکه های مجازی، با روش های مختلف کلاهبرداری کنند! پس از مواجه شدن با جرائم اینترنتی، برای پیگیری مراجع قانونی باید شکایت نامه ای رسمی تنظیم و ثبت شود. بدین منظور باید مراحل قانونی در دفتر خدمات الکترونیک قضایی توسط شاکی طی‌ شود؛ از آنجا که این روند برای افراد غیر متخصص دشوار است، در مقاله «همه چیز درباره کلاهبرداری اینترنتی | انواع و روش شکایت» مستند به مواد قانونی و تحت نظر کارشناسان مجرب، به پرتکرارترین پرسش ها پاسخ داده می شود.

کلاهبرداری اینترنتی چیست؟

پیش از آنکه به چگونگی ثبت شکایت و دادرسی به جرم کلاهبرداری اینترنتی پرداخته شود، بهتر است دیدگاهی صحیح نسبت به ماهیت و مصادیق این جرم به دست بیاید.

فریب دیگران برای کلاهبرداری و سرقت، در گذشته تنها به صورت رو در رو و فیزیکی ممکن بود، اما در دنیای مدرن اینگونه جرائم به بالا رفتن از دیوار مردم یا جیب بری منتهی نمی شود؛ با همگانی شدن اینترنت و دسترسی اکثر اشخاص به تلفن های هوشمند، به مرور زمان روش هایی برای سوء استفاده و تخلف از قوانین در بستر فضای مجازی نیز به وجود آمد.

به همین دلیل مجموعه ای از ماده ها تحت عنوان قانون جرائم رایانه ای، در سال ۱۳۸۸ توسط کارمندان ذیصلاح فعال در سازمان های قضایی به قلم تحریر درآمد؛ در این قانون علاوه بر مصداق های کلاهبرداری، به میزان مجازات نقدی و مدت حبس مربوط به هر کدام از آنها به صورت جداگانه نیز پرداخته شده است.

انواع جرائم اینترنتی چیست؟

• دسترسی غیر مجاز
• شنود غیر مجاز
• جاسوسی رایانه ای
• جعل رایانه ای
• تخریب و اخلال در سامانه‌ های رایانه‌ای و مخابراتی

جرم کلاهبرداری: در فصل سوم قانون جرائم رایانه ای با عنوان «سرقت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه» ضمن ماده ۱۳، به چیستی و مجازات جرم کلاهبرداری اینترنتی پرداخته شده است:

«هر کس به طور غیرمجاز از سامانه‌ های رایانه‌ ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه، وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال تا یکصد میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

در ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی نیز درباره انواع روش های کلاهبرداری به واسطه اینترنت و مجازات آنها نیز توضیحاتی تکمیلی داده شده است:

«هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی با سوء استفاده و یا استفاده غیر مجاز از داده پیام ها، برنامه ها و سیستم های رایانه ای و وسایل ارتباط از راه دور و ارتکاب افعالی نظیر ورود، محو، توقف داده پیام، مداخله در عملکرد برنامه یا سیستم رایانه ای و غیره دیگران را بفریبد و یا سبب گمراهی سیستم های پردازش خودکار و نظایر آن شود و از این طریق برای خود یا دیگری وجوه اموال یا امتیازات مالی تحصیل کند و اموال دیگران را ببرد مجرم محسوب و علاوه بر رد مال به صاحبان اموال به حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی معادل ماخوذه محکوم می شود.»

مجازات مجرمان بسته به میزان و شدت جرم و بر اساس علم قاضی محاسبه خواهد شد. البته حضور یک وکیل در پروسه رسیدگی به شکایت و پیگیری آن ضروری است؛ از همین رو اگر به کمک وکیل نیاز دارید، کلیک کنید تا لیست بهترین وکلای مشهد یا شهر خود را ببینید.

پرتکرارترین جرائم اینترنتی

از پرتکرارترین جرائم اینترنتی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱) فیشینگ: به برداشت غیر مجاز وجه از حساب دیگران، اصطلاح فیشینگ اطلاق می شود؛ این جرم می تواند به صورت خرید از سایتی تقلبی یا کلیک فرد بر روی لینکی که اطلاعات حساب وی را هک می کند، انجام می شود.

۲) فروش محصولات دروغین: در این روش بزهکار با استفاده از عکس های موجود در اینترنت، سایت یا پیج اینستاگرامی افتتاح می کند و سپس با تبلیغات دیگران را مجاب به خرید این محصولات می کنند؛ لیکن با دریافت پول، جنسی ارسال نخواهد شد!

۳) فر‌وش محصولات دیگری: گاهی نیز مجرم از عکس محصولات واقعی برای افتتاح سایت و پیج فروش استفاده می کند، اما مالک حقیقی آنها، فردی دیگری می باشد؛ پس از پرداخت پول ثمن (پولی در ازای خرید چیزی)، مالکیت را نمی توانند انتقال دهند، زیرا مال در تصرف بزهکار نیست.

مدارک مورد نیاز برای ثبت شکایت از کلاهبرداری اینترنتی چیست؟

جمع آوری مدارک ذیل و ارائه آنها به مراجع قانونی امری الزامی می‌باشد:

• مدارکی برای احراز هویت قربانی تا بتوان وی را به حساب مورد سرقت ارتباط داد؛ یعنی شناسنامه و کارت ملی.
• مدارک مربوط ‌به حساب بانکی شاکی که از آن سرقت شده است؛ مانند شماره حساب.
• مدارکی برای اثبات وقوع جرم؛ می تواند شامل رسید برداشتی، لینک ارسال شده، شماره ناشناسی که پیام را فرستاده، تصاویر و… باشد.
• اظهارنامه قربانی؛ شخص باید شرح حال وقایعی که منجر به کلاهبرداری شده است را با جزئیات هرچه بیشتر برای بررسی و تحقیقات آتی، ضمیمه پرونده کند.
• از آنجا که اکثر از قربانیان جرائم اینترنتی از روند قانونی که منجر به دادرسی و جلب بزهکار می شود، آگاهی کافی را ندارند، بسیاری از اشخاص از وکلای با تجربه در این زمینه درخواست کمک می کنند؛ در این صورت وکالتنامه باید در تمامی مراحل به مرجع قضایی مربوطه ارائه شود. 

نحوه ثبت شکایت علیه کلاهبرداری اینترنتی

مانند سایر جرم های حقوقی و کیفری، قربانی باید برای تنظیم و‌ ثبت شکایت نامه‌ به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و فرم مربوطه تحت نظر مامور ذیصلاح تکمیل شود؛ همچنین بزه دیده باید اظهاراتش و‌ تمامی مدارکی که وقوع جرم را اثبات می کند نیز تسلیم مرجع قضایی کند.

البته امروزه افراد می توانند به صورت غیرحضوری از این خدمات بهره مند شوند؛ یعنی شکایت خود را مستقیما در سامانه ثنا ثبت کنند، لذا اگر شاکی در سامانه ثنا حساب کاربری نداشته باشد، پیش از هر اقدام دیگری باید اقدام به افتتاح حساب کند.

پس از ثبت شکایت، پرونده به دادسرای جرائم رایانه ای برای رسیدگی ارجاع داده می شود؛ این مرجع برای تحقیقات تکمیلی، پرونده را در اختیار پلیس فتا می گذارد.

اگر مجرم پیدا شود، جلسات دادگاه تشکیل شده و در نهایت مجازات نقدی و حبس برای وی تعیین و حکمش توسط مقام قضایی صادر خواهد شد. اگر به کمک وکیل نیاز دارید، از سایت نوین وکلا با بهترین های این حوزه آشنا شوید.

کلام آخر

یکی از روش هایی که بزهکاران در دنیای مدرن بدان روی آورده اند، ارتکاب به کلاهبرداری های اینترنتی می باشد؛ اینگونه جرائم مصادیق متفاوتی دارند مثل فیشینگ، فروش محصولات غیر واقعی و فروش محصولات دیگران. مدارک لازم برای شکایت علیه مجرمین رایانه ای‌ شامل مدارک هویتی قربانی، اطلاعات حساب، اظهارنامه شاکی و مدارکی برای اثبات تحقق سرقت می باشد. افراد باید با تکمیل فرم های مربوطه در سامانه ثنا، شکایت خود را ثبت کرده و منتظر دادرسی پلیس فتا و دادسرای مربوط به جرائم رایانه ای شوند؛ در صورت دستگیری مجرم، علاوه بر رد مال، مجازات نقدی و حبس نیز برای وی در نظر گرفته می شود.