بر اساس آمار رسمی، در استان کردستان سالانه هزاران مورد حیوانگزیدگی گزارش میشود که بیش از ۸۰ درصد آن مربوط به سگهاست . با وجود این آمار هشداردهنده و تأکید قانون بر وظیفه شهرداریها در جمعآوری حیوانات بلاصاحب (بند ۱۵ ماده ۵۵ قانون شهرداریها) ، همچنان شاهد افزایش جمعیت سگهای ولگرد در معابر و محلات مختلف سنندج هستیم.
بدنه خبر
حمله به دختر ۱۲ ساله؛ بازگشت از کلاس زبان به کام مرگ
حادثه حوالی ساعت ۱۸:۳۰ روز جمعه ۱۹ تیرماه رخ داده است. دختر ۱۲ ساله که از کلاس زبان در حال بازگشت به منزل بوده، در محدوده شهرک سعدی سنندج با چند سگ بلاصاحب مواجه و مورد حمله قرار میگیرد . این حادثه نه تنها جراحت جسمی برای این کودک به همراه داشته، بلکه آسیبهای روحی عمیقی نیز بر او وارد کرده است. به گفته پدر این دختر، فرزندش اکنون از ترس تکرار این اتفاق، حاضر نیست به تنهایی از منزل خارج شود و زندگی روزمره او به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است .
شکایت از شهرداری و شورای شهر؛ پدر کودک خواستار پاسخگویی شد
پدر این کودک که از بیتفاوتی دستگاههای مسئول در قبال این معضل سالهاست به ستوه آمده، تصمیم گرفته پای حقوقی خود را به میان بکشد. وی با تأکید بر اینکه هدف از پیگیری این پرونده، جلوگیری از تکرار چنین حوادثی برای سایر کودکان و شهروندان است، از شهرداری و شورای شهر سنندج شکایت کرده است .
پدر این کودک در گفتوگو با خبرنگاران با انتقاد از وضعیت مدیریت سگهای بلاصاحب در سطح شهر گفت: «این مشکل سالهاست وجود دارد و بارها امنیت شهروندان را به خطر انداخته است. امروز این اتفاق برای دختر من رخ داده، اما فردا ممکن است کودک یا سالمند دیگری قربانی چنین حوادثی شود» .
وی افزود: «هیچکس مخالف حمایت از حیوانات نیست، اما حفظ جان و امنیت شهروندان باید در اولویت قرار گیرد» .
آمار هشداردهنده حیوانگزیدگی در کردستان
آمارهای رسمی نشان میدهد مشکل سگهای ولگرد در استان کردستان ابعاد گستردهای دارد. جهانبخش یوسفی، مدیر پیشگیری و مبارزه با بیماریهای دانشگاه علوم پزشکی کردستان، در این باره اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۱، میزان بروز حیوانگزیدگی در کشور از هر ۱۰۰ هزار نفر به ۳۷۶ مورد رسیده که روندی صعودی دارد .
آمارها در استان کردستان نیز نگرانکننده است:
-
سال ۱۴۰۰: ۱۶۲ مورد حیوانگزیدگی به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر
-
سال ۱۴۰۱: ۱۷۳ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر
-
هفت ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۲: ۲۱۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر
از نظر عددی نیز سال گذشته ۲ هزار و ۹۵۷ مورد حیوانگزیدگی در استان گزارش شده که بیش از ۸۰ درصد آنها مربوط به سگها بوده است .
سگهای ولگرد؛ مطالبه شماره یک شهروندان سنندجی
آمار و ارقام نشان میدهد که موضوع سگهای ولگرد نه یک دغدغه حاشیهای، بلکه مهمترین مطالبه شهروندان سنندجی از شهرداری است. مدیر بازرسی و حسابرسی داخلی شهرداری سنندج اعلام کرده که در شش ماه نخست سال جاری، بیش از ۱۷۸۵ نفر با سامانه ۱۳۷ شهرداری تماس گرفتهاند که بیشترین مورد آن (۸۰۶ تماس) مربوط به جمعآوری سگهای بلاصاحب بوده است . این آمار نشان میدهد که شهروندان از تردد در محلات مختلف، بهویژه در ساعات ابتدایی صبح و شب، احساس ناامنی میکنند .
مراکز نگهداری و عقیمسازی؛ پاسخ شهرداری به بحران
شکور صلواتی، رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج، در گفتوگو با خبرگزاریها اعلام کرده که شهرداری سنندج اقدام به راهاندازی «ستاد کنترل جمعیت سگهای آزاد» و تأسیس دو مرکز نگهداری و عقیمسازی سگها کرده است .
جزئیات این مراکز به شرح زیر است:
طبق اعلام صلواتی، در شش ماه نخست امسال یک هزار و ۲۰۳ مورد زندهگیری سگ در شهر سنندج انجام شده که ۲۴۰ قلاده آن عقیمسازی شده است. این سازمان به طور میانگین ماهانه ۲۰۰ تا ۲۵۰ مورد زندهگیری انجام میدهد .
هزینههای سنگین و موانع پیش رو
یکی از مهمترین چالشهای شهرداری برای ساماندهی سگهای ولگرد، کمبود اعتبارات است. صلواتی اعلام کرده که هزینه عقیمسازی هر قلاده سگ شامل زندهگیری، انتقال، نگهداری، غذارسانی، عقیمسازی و رهاسازی، به صورت تقریبی سه میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است و با توجه به بودجه محدود شهرداری و افزایش هر روزه جمعیت سگها، عقیمسازی همه سگها امری امکانناپذیر است .
وی به موانع دیگر نیز اشاره کرده و گفته است: «حذف کردن همه سگها در داخل شهر از دیدگاه زیستمحیطی و چرخه اکوسیستم شهر، کاری درست نیست چون تعدادی سگ باید برای حفظ قلمرو و محافظت در برابر ورود سگهای خطرناک به داخل شهر وجود داشته باشد» .
رهاسازی سگها توسط شهروندان؛ عامل اصلی افزایش جمعیت
به گفته مسئولان شهرداری، یکی از دلایل اصلی افزایش جمعیت سگهای ولگرد در سنندج، رفتار خود شهروندان است. صلواتی در این باره گفته است: «متأسفانه مشاهده میشود که خود شهروندان از شهرها و روستاهای اطراف در ورودی شهر سنندج و بویژه در ساعات نیمهشب اقدام به رهاسازی سگهای باغ و خانگی خود میکنند چون در فصل زمستان امکان نگهداری آنها را ندارند» .
وی همچنین به موضوع انتقال سگها از سایر مناطق اشاره کرده و افزوده است: «متأسفانه سگهای بلاصاحبی که از سطح سایر شهرها و روستاها جمعآوری شده و شبانه به شهر سنندج انتقال مییابند و در میادین ورودی، بلوارهای حاشیه و مسیرهای کمتردد رهاسازی میشوند» .
خطر جدید؛ ظهور گرگاس بر اثر جفتگیری سگ و گرگ
نکته نگرانکنندهای که رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان سنندج به آن اشاره کرده، افزایش جمعیت سگهای ولگرد و حتی جفتگیری بین سگ و گرگ است که منجر به پیدایش گونهای جدید به نام «گرگاس» شده است .
فواد مصطفینژاد، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان سنندج، در این باره هشدار داده است: «گرگاس نتیجه جفتگیری بین سگ و گرگ که گونهای جدید، عجیب و خطرناک است و حالا به یکی از معضلات محیط زیست تبدیل شده، معضلی که دامنه آن به حاشیه برخی شهرها کشیده شده است» .
وی افزوده است: «گرگاس به دلیل اینکه بخشی از ژنتیک سگهای اهلی را دارد، راحتتر به محیط زندگی انسانها نزدیک میشود و از طرفی با توجه به ژنتیکی که از گرگ دارد یک موجود درنده محسوب میشود» .
چالش دوگانه حقوق حیوانات و امنیت شهروندان
موضوع ساماندهی سگهای بلاصاحب سالهاست به یکی از موضوعات بحثبرانگیز میان شهروندان و فعالان حوزه حمایت از حیوانات تبدیل شده است. اگرچه اصل حمایت از حیوانات و جلوگیری از هرگونه رفتار خشونتآمیز مورد تأکید قانون و افکار عمومی است، اما بخشی از شهروندان معتقدند این موضوع نباید مانعی برای ساماندهی اصولی سگهای بلاصاحب و تأمین امنیت معابر شهری باشد .
در سالهای اخیر هر بار که بحث جمعآوری یا ساماندهی این حیوانات مطرح شده، برخی از فعالان حقوق حیوانات نسبت به شیوه اجرای این اقدامات اعتراض کرده و بر استفاده از روشهای انسانی تأکید داشتهاند .
نکات مهم / تذکرات / هشدارها
۱. حمله به کودکان در اولویت قرار دارد: حادثه شهرک سعدی نشان میدهد که سگهای ولگرد تهدیدی جدی برای آسیبپذیرترین اقشار جامعه یعنی کودکان هستند. پدر دختر ۱۲ ساله از شهرداری و شورای شهر شکایت کرده و خواستار پاسخگویی شده است.
۲. بیش از ۸۰ درصد حیوانگزیدگیها مربوط به سگهاست: آمار رسمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان نشان میدهد که سگها عامل اصلی حیوانگزیدگی در استان هستند و این آمار روند صعودی دارد .
۳. رهاسازی سگها توسط شهروندان ممنوع: شهرداری سنندج از شهروندان خواسته است از رهاسازی سگهای خود در سطح شهر خودداری کنند، چرا که این اقدام یکی از عوامل اصلی افزایش جمعیت سگهای ولگرد است .
۴. غذارسانی به سگهای ولگرد ممنوع: رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری سنندج اعلام کرده است که مخالف کامل غذارسانی به سگها در محیط شهری است، چون این کار باعث افزایش جمعیت سگها و نارضایتی شهروندان شده است .
۵. سامانه ۱۳۷ برای گزارشدهی فعال است: شهروندان در صورت مشاهده سگهای ولگرد و بلاصاحب میتوانند با سامانه ۱۳۷ شهرداری تماس بگیرند یا به حوزه خدمات شهری شهرداری مناطق مراجعه کنند .
۶. واگذاری رایگان سگهای عقیمشده: شهرداری سنندج آمادگی دارد سگهای عقیمشده و غیرعقیم را برای نگهبانی باغ و یا داخل خانه بدون اخذ هزینه به متقاضیان واگذار کند .
جمعبندی کاربردی
حادثه تلخ حمله سگهای ولگرد به دختر ۱۲ ساله در شهرک سعدی سنندج، بار دیگر ضرورت برنامهریزی جامع برای مدیریت این معضل را یادآوری کرده است. پدر این کودک با شکایت از شهرداری و شورای شهر، خواستار پاسخگویی دستگاههای مسئول شده و بر این نکته تأکید دارد که حفظ جان و امنیت شهروندان باید در اولویت قرار گیرد .
آمارها نشان میدهد که این مشکل ابعاد گستردهای دارد؛ بهطوری که در شش ماه نخست سال جاری بیش از ۸۰۰ تماس با سامانه ۱۳۷ شهرداری در خصوص جمعآوری سگهای بلاصاحب ثبت شده است . با وجود تلاشهای شهرداری برای زندهگیری و عقیمسازی، کمبود اعتبارات، رهاسازی سگها توسط شهروندان و عدم همکاری کافی دستگاههای دیگر، این معضل را همچنان لاینحل نگه داشته است .
آنچه مسلم است، تا زمان اجرای راهکارهای پایدار و هماهنگ میان دستگاههای اجرایی، تأمین اعتبارات لازم و رعایت اصول بهداشتی و زیستمحیطی، مطالبه شهروندان برای افزایش امنیت معابر و جلوگیری از تکرار چنین حوادثی همچنان یکی از دغدغههای اصلی ساکنان سنندج باقی خواهد ماند .
سوالات متداول
۱. حادثه حمله سگهای ولگرد در سنندج چه زمانی رخ داده است؟
عصر روز جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵، حوالی ساعت ۱۸:۳۰ در محدوده شهرک سعدی سنندج رخ داده است .
۲. قربانی این حادثه چه کسی بوده است؟
یک دختر ۱۲ ساله که هنگام بازگشت از کلاس زبان مورد حمله چند سگ بلاصاحب قرار گرفته و دچار جراحت شده است .
۳. پدر این کودک چه اقدامی انجام داده است؟
پدر این کودک از شهرداری و شورای شهر سنندج شکایت کرده و خواستار پاسخگویی دستگاههای مسئول شده است .
۴. آمار حیوانگزیدگی در کردستان چقدر است؟
در سال ۱۴۰۱، ۲ هزار و ۹۵۷ مورد حیوانگزیدگی در استان گزارش شده که بیش از ۸۰ درصد آن مربوط به سگهاست. همچنین در سال ۱۴۰۲، میزان بروز حیوانگزیدگی به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر به ۲۱۰ مورد رسیده است .
۵. شهرداری سنندج چه اقداماتی برای کنترل سگهای ولگرد انجام داده است؟
شهرداری با راهاندازی «ستاد کنترل جمعیت سگهای آزاد» و تأسیس دو مرکز نگهداری و عقیمسازی، اقدام به زندهگیری و عقیمسازی سگها کرده است. در شش ماه نخست امسال، یک هزار و ۲۰۳ مورد زندهگیری انجام شده که ۲۴۰ قلاده عقیمسازی شدهاند .
۶. مهمترین مانع برای ساماندهی سگهای ولگرد چیست؟
کمبود اعتبارات، رهاسازی سگها توسط شهروندان در سطح شهر، انتقال سگها از سایر شهرها به سنندج و عدم همکاری کافی دستگاههای دیگر مانند دامپزشکی و محیط زیست از مهمترین موانع هستند .
۷. آیا امکان واگذاری سگهای جمعآوریشده وجود دارد؟
بله، شهرداری سنندج آمادگی دارد سگهای عقیمشده و غیرعقیم را برای نگهبانی باغ و یا داخل خانه بدون اخذ هزینه به متقاضیان واگذار کند .
۸. شهروندان در صورت مشاهده سگهای ولگرد چه باید بکنند؟
شهروندان میتوانند با سامانه ۱۳۷ شهرداری تماس بگیرند یا به حوزه خدمات شهری شهرداری مناطق مراجعه کنند تا نسبت به رفع مشکل اقدام شود .
۹. خطر جدید مرتبط با سگهای ولگرد در کردستان چیست؟
بر اساس هشدار اداره محیط زیست، جفتگیری سگ و گرگ منجر به پیدایش گونهای جدید به نام «گرگاس» شده که خطری جدی برای انسانها محسوب میشود .
۱۰. آیا غذارسانی به سگهای ولگرد مجاز است؟
خیر، شهرداری سنندج مخالف کامل غذارسانی به سگها در محیط شهری است و این کار را عامل افزایش جمعیت سگها و نارضایتی شهروندان میداند .
