یک جمله از امام علی(ع) که نگاهتان به «اکثریت» را تغییر می دهد / «از کمی اهل حق نترسید»؛ روایت امیرالمؤمنین از مسیر دشوار حقیقت / اهل حق چرا گاهی تنها می مانند؟

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ طبق سخنان امام علی(ع)، همیشه حق و باطلی وجود دارد و برای هر کدام اهل و طرفدارانی است. اگر باطل (که از هر نیرنگی استفاده می کند) حکومت کند جای تعجب نیست اما در طریق هدایت و مبارزه با باطل، کثرت طرفداران باطل نباید انسان را به وحشت بیندازد. – چراکه بسیار شده که گروه اندک طرفداران حق بر انبوه حامیان باطل پیروز شده اند، مثل طالوت و مسلمانان صدر اسلام و…- فزونی لشکر باطل در واقع یک آزمون الهی است که افراد حق طلب و حق جو در این میان شناخته شوند.

امام علی(علیه السلام) در خطبه ۱۶ نهج البلاغه به مردم در مورد آزمایشهای الهی که در حکومت او و در تمام طول زندگی در پیش دارند هشدار می دهد و می فرماید: (همیشه حق و باطلی وجود دارد و برای هر کدام اهل و طرفدارانی است)؛ «حَقّ وَ باطِل، وِ لِکُلٍّ اَهْل».

آری صحنه زندگی بشر از روز نخستین آفرینش میدان جولان این دو گروه بوده است و داستان مبارزه آنها با یکدیگر چنان طولانی است که تمام طول تاریخ را فرا می گیرد و سخن در این رابطه بسیار است؛ ولی امام(علیه السلام) از میان همه آنها انگشت روی یک نکته گذارده، می افزاید: (اگر باطل حکومت کند جای تعجّب نیست، از دیر زمانی چنین بوده است!)؛ «فَلَئِنْ اَمِرَ الْباطِلُ لَقَدیماً فَعَل».
(و اگر حق و پیروانش کم باشند [نگران نباشید] چه بسا افزوده گردند و بر لشکر باطل پیروز شوند!)؛ «وَلَئِنْ قَلَّ الْحَقُّ فَلَرُبَّما وَ لَعَلَّ».

داستان «حق و باطل» و مبارزه این دو با یکدیگر در طول تاریخ انسانی و ابزار این مبارزه و نتایج آن، داستان بسیار دامنه داری است. آنچه در این جا لازم است بر آن تکیه شود و نظر مولا امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در این عبارت نیز متوجّه آن است، این است که نه کثرت طرفداران باطل باید انسان را به وحشت بیندازد و نه کمی طرفداران حق او را مأیوس کند؛ چرا که غالباً در طول تاریخ حامیان باطل فزونی داشته اند و بسیار شده که گروه اندک طرفداران حق بر انبوه حامیان باطل پیروز شده اند؛ همان گونه که قرآن از زبان پیروان «طالوت»، فرمانده لشکر بنی اسرائیل، می گوید: «کَمْ مِنْ فِئَه قَلیلَه غَلَبَتْ فِئَهً کَثیرَهً بِاِذْنِ اللهِ» ; (چه بسیار گروه های کوچکی که به فرمان خدا بر گروه های عظیمی پیروز شدند)! (۱)

همین معنا در قالب دیگری در آیه دیگر به روشنی بیان شده است، می فرماید: «قُلْ لا یَسْتَوِی الْخَبیثُ وَ الطَّیِبُ وَ لَوْ اَعْجَبَکَ کَثْرَهُ الْخَبیثِ» ; (بگو [هیچ گاه] ناپاک و پاک مساوی نیستند، هر چند فزونی ناپاکها تو را به شگفتی اندازد)! (۲)

همین معنا در خطبه های دیگر نهج البلاغه با صراحت تمام نیز آمده است؛ چنان که در خطبه ۲۰۱ می خوانیم: «اَیُّهَا النّاسُ لا تَسْتَوْحِشُوا فی طَریقِ الْهُدی لِقِلَّهِ اَهْلِهِ» ; (ای مردم در طریق هدایت [و حق و حقیقت] از کمی نفرات هرگز وحشت نکنید!)

ولی باید توجّه داشت که این فزونی نفرات نه دلیل حقّانیّت است و نه پیروزی و نجات؛ بلکه در منطق قرآن و احادیث اسلامی و منطق صاحبنظران، مدار بر کیفیّت است نه کمیّت و به همین دلیل حکومتهای باطل که از میان می روند همه آثارشان محو می شود و جز نام ننگینی از آنها باقی نمی ماند؛ ولی برکات و آثاری که از حکومتهای حق و انبیا و اولیاء الله باقی مانده تا پایان جهان برقرار است.

در هر حال صحنه مبارزه حق و باطل و فزونی لشکر باطل در واقع یک آزمون الهی است که افراد حق طلب و حق جو در این میان شناخته شوند. آنها که همرنگ جماعتهای باطل نمی شوند و نان را به نرخ روز نمی خورند و روح تقوا و پرهیزگاری آنها را به سوی حق می برد ـ هرچند حق در اقلیّت باشد. (۳)

پی نوشت:

(۱). سوره بقره، آیه ۲۴۹.
(۲). سوره مائده، آیه ۱۰۰.
(۳). پیام امام امیر المومنین علیه السلام، آیت الله العظمی ناصر مکارم شیرازی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۸۷ ه. ش، ج ۱، ص ۵۵۰.

منبع: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی