یک کارشناس ارشد مسائل بینالملل چین با اشاره به تحولات اخیر در غرب آسیا تأکید کرده است که ایران در مدیریت تنگه هرمز، ابتکار عمل را در اختیار دارد و این موضوع به یکی از محورهای اصلی مذاکرات با آمریکا تبدیل شده است. به گفته این تحلیلگر، تهر...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ یک کارشناس ارشد مسائل بینالملل چین با اشاره به تحولات اخیر در غرب آسیا تأکید کرده است که ایران در مدیریت تنگه هرمز، ابتکار عمل را در اختیار دارد و این موضوع به یکی از محورهای اصلی مذاکرات با آمریکا تبدیل شده است. به گفته این تحلیلگر، تهران با درک اهمیت راهبردی این آبراه، آن را به یک اهرم فشار قدرتمند در معادلات دیپلماتیک و نظامی تبدیل کرده است.
تحلیلگران چینی بر این باورند که ایران با بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیک خود در تنگه هرمز، نهتنها توانسته جریان انرژی جهانی را تحت تأثیر قرار دهد، بلکه ابتکار عمل را در مدیریت این آبراه به دست گرفته است. «چین تیان»، معاون مؤسسه مطالعات خاورمیانه در مؤسسه روابط بینالملل معاصر چین، با اشاره به این موضوع گفته است که ایران در ابتدا با ارائه یک حسننیت یکجانبه برای ایجاد فضای مثبت برای مذاکرات با آمریکا، تنگه را بازگشایی کرد، اما پس از اینکه واشنگتن پاسخی درخور به این اقدام نداد، تهران بار دیگر کنترل کامل بر این آبراه را در دست گرفت .
به گفته این کارشناس چینی، ایران تنگه هرمز را به عنوان یک برگ برنده در مذاکرات آینده میبیند و اگر این آبراه پیش از آغاز مذاکرات بازگشایی میشد، تهران به وضوح یک اهرم مهم چانهزنی را از دست میداد. از سوی دیگر، برخلاف آمریکا که به دلیل فشارهای داخلی و خارجی به دنبال حل سریع بحران است، ایران میتواند استراتژی مذاکراتی آهستهتری را در پیش بگیرد تا امتیازات بیشتری کسب کند .
«لی شائوشیان»، رئیس افتخاری مؤسسه مطالعات اعراب و چین در دانشگاه نینگشیا، نیز معتقد است که وضعیت فعلی به گونهای است که مذاکرات و تنشهای کوچک همزمان پیش میروند؛ الگویی که در آن همزمان با گفتوگوهای دیپلماتیک، درگیریهای محدود نیز ادامه مییابد. وی تأکید کرده است که هرگونه توافق هستهای نیازمند مصالحه دو طرف است و آمریکا باید حداقل حق ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را به رسمیت بشناسد .
تحلیلگران بینالمللی نیز دیدگاه مشابهی درباره ابتکار عمل ایران در تنگه هرمز دارند. رابرت پاپه، استاد دانشگاه شیکاگو و محقق مسائل نظامی که گاهی به نیروی هوایی آمریکا مشاوره داده است، در مصاحبهای اعلام کرد که ایران با کنترل تنگه هرمز، برتری راهبردی را به دست آورده و از جنگ با آمریکا و اسرائیل قویتر خارج شده است .
پاپه تأکید کرد که ماهها بمباران و فشار اقتصادی، نهتنها تهران را از مواضع خود عقب نرانده، بلکه رهبران ایران را متقاعد کرده است که باید اهرم فشاری که به دست آوردهاند را حفظ و گسترش دهند. وی خاطرنشان کرد: «اگر میخواهید از تنگه هرمز عبور کنید، یک کشور وجود دارد که باید با آن تماس بگیرید. آن کشور آمریکا نیست. اسرائیل نیست. ایران است» .
پاپه همچنین به حملات اخیر ایران به دو کشتی تجاری به عنوان شاهدی بر نفوذ فزاینده تهران اشاره کرد و گفت که حتی همین حملات برای کاهش قابلتوجه ترافیک تجاری از طریق تنگه کافی بوده است. به گفته وی، ایران دیگر نیازی به انجام حملات بزرگ یا بستن کامل آبراه ندارد و حملات گاهبهگاه برای حفظ نگرانی شرکتهای کشتیرانی، بالا نگه داشتن هزینههای بیمه و اعمال فشار بر بازارهای جهانی نفت کافی است .
موضوع تنگه هرمز به یکی از محورهای اصلی اختلافات در مذاکرات ایران و آمریکا تبدیل شده است. ابراهیم عزیزی، عضو ارشد مجلس ایران و رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، در گفتگو با بیبیسی تأکید کرده است که ایران هرگز کنترل این آبراه استراتژیک را واگذار نخواهد کرد و آن را «حق مسلم» خود میداند .
وی همچنین از ارائه لایحهای در مجلس بر اساس اصل ۱۱۰ قانون اساسی خبر داد که بر اساس آن، مدیریت تنگه هرمز شامل محیط زیست، ایمنی دریانوردی و امنیت ملی، توسط نیروهای مسلح ایران اجرایی خواهد شد .
نکته کلیدی این است که ایران به دنبال نهادینهسازی کنترل خود بر تنگه هرمز و ایجاد چارچوبی قانونی و دائمی برای این امر است، موضوعی که با مخالفت شدید کشورهای عربی منطقه و ایالات متحده مواجه شده است. در مقابل، واشنگتن و متحدانش خواستار عبور «آزاد و بدون قید و شرط» کشتیها از این آبراه هستند.
| کارشناس | دیدگاه کلیدی |
|---|---|
| چین تیان (مؤسسه روابط بینالملل معاصر چین) | ایران با کنترل تنگه هرمز، ابتکار عمل را در دست دارد و از آن به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده میکند . |
| لی شائوشیان (دانشگاه نینگشیا) | مذاکرات و تنشهای محدود همزمان پیش میروند؛ هرگونه توافق نیازمند مصالحه دو طرف است . |
| رابرت پاپه (دانشگاه شیکاگو) | ایران از جنگ قویتر بیرون آمده و با کنترل تنگه هرمز، برتری راهبردی دارد . |
| ابراهیم عزیزی (رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران) | ایران هرگز کنترل تنگه هرمز را واگذار نخواهد کرد و این حق مسلم ایران است . |
تحلیل کارشناسان چینی و بینالمللی نشان میدهد که ایران با درک اهمیت حیاتی تنگه هرمز، توانسته است ابتکار عمل را در مدیریت این آبراه استراتژیک به دست گیرد و آن را به یک اهرم قدرتمند در معادلات دیپلماتیک و نظامی با آمریکا تبدیل کند. تهران با «تسلیح» این آبراه و ایجاد چارچوب قانونی برای کنترل آن، به دنبال نهادینهسازی این دستاورد است؛ موضوعی که به یکی از اصلیترین چالشهای مذاکرات آینده با واشنگتن تبدیل شده است. در حالی که آمریکا و متحدانش بر عبور آزاد و بدون قید و شرط تأکید دارند، ایران بر «حق مسلم» خود برای مدیریت و دریافت عوارض از کشتیهای عبوری پافشاری میکند و این شکاف عمیق، حلوفصل این بحران را به یکی از پیچیدهترین مسائل پیشروی دیپلماسی منطقهای تبدیل کرده است.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
