چرایی روزه به زبان ساده + میوه روزه

محمدصادق ماندگار در یاداشتی در ارتباط  تشبیه روزه به میوه  در بیان علت چرایی آن این چنین نوشت: روزه، همانند یک میوه پرتقال است که هم پوسته دارد وهم گوشته وهم هسته.

پوسته روزه همان احکام است که فقه آن را بررسی می کند همانند ِ « روزه بیمار » ، «روزه مسافر » و «روئیت ماه ». پوسته لباس اطاعت از خدا را برتن دارد . یعنی روزه یک دستور خداوند است که لازم الاجراست.

گوشته روزه ، رنگ علمی وفلسفی دارد همانند «روزه برای سلامتی جسم موثر است .»،«درک فقرا»،«فطریه واقتصاد »،«اطاعت خداوند »و تقویت صبر. گوشته روزه لباس سلامتی جامعه ودیگران را برتن دارد . یعنی‌روزه منفعت دارد.

هسته روزه ، همان است که در سوره قدر آمده است رنگ عرفانی دارد . هسته روزه لباس فردی برتن دارد ویک مسیر سیر سلوک است . یعنی تونل کمال انسان است.

پوسته روزه

پوست ِ روزه همان « شکل ظاهری » آن است که فقه واحکام آن را می پرورد. احکام روزه وبررسی های فقهی ، اندازه ، آداب ، دعاها ، عید فطر ، ودستورات برگزاری روزه . پوست روزه به اندازه دهان بستن وچیزی نخوردن است . از نخوردن ونیاشامیدن بالاتر نرفتن است . اطاعت از امر خداوند است.

گوشت ِ روزه

گوشت ِ روزه همان« منفعت » آن است .همانطور که میوه گوشت دارد وقابل خوردن است ، گوشت روزه همان منفعتی است که درآن وجود دارد . مثل ِ کمک به بیماری ، سلامتی بدن ، سیر شدن فقرا ، نذری دادن ها ، تقویت صبر در گرسنگی .

روزه ، یک امر « مقررشده » دینی است . از دیدن ماه نو تا دیدن ماه نو بعدی . از اذان صبح تا اذان مغرب . و « بخورید و بیاشامید تا رشته سپید بامداد از رشته سیاه شب بر شما نمودار شود .» بر افراد ی مقرر شده است که « ایمان » داشته باشند و در مسیر « پرهیزگاری » در حرکتند .روزه مختص ِ دین اسلام وفقط برگرفته از فرمان قرآن نیست بلکه یک پیشینه تاریخی دارد که در ادیان وسنت های تاریخی اجتماعات انسانی وجود داشته است . یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ‌ « اى کسانى که ایمان آورده‏ اید ، روزه بر شما مقرر شده است ، همان گونه که بر کسانى که پیش از شما بودند مقرر شده بود ، باشد که پرهیزگارى کنید .» (بقره ، ۱۸۳)

هسته روزه

باطن روزه در سوره قدر نمایان شده است. روزه برای درک ماه رمضان است ودرک ماه رمضان برای درک شبهای قدر است.

روزه ، درماه رمضان مقررشده است ماهی که قرآن درآن فرو فرستاده شده است . قرآنی که سه کار انجام می دهد : « عامل هدایت است » ، « دلایل واضح وروشن است » و« ترازوی تشخیص حق از باطل است » شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَ بَیِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَ الْفُرْقَانِ ماه رمضان ماهی است که در آن ، قرآن فرو فرستاده شده است ، کتابى که مردم را راهبر ، و متضمّن دلایل آشکار هدایت ، و میزان تشخیص حق از باطل است .(بقره، ۱۸۵)

در شب های قدر سَلاَمٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ تا دَمِ صُبح ، «صلح »و «سلام» است . (قدر،۵)

میان ِ « روزه » ، یعنی پاکی جسم وجان» و « شبِ قدر » یعنی تعیین «تقدیرها» و« اندازه ها» و « نزول قرآن » یعنی «معیار حق وباطل »، «هدایت وراهبری» ، «دلایل آشکار» و جستجوی یک انسان کامل برای الگوی درمسیر بودن مثل امام علی (ع) چه ارتباطی وجود دارد ؟

از روزهای یکم تا روزهای نوزدهم ونهایتا تا بیست وسوم ، روزه دار، کاسه ی وجودیِ روح وجسم خود را از رسوبات وزنگارها ، پاک می کند وبه مرحله تهذیب نفس می رسد تا در شبِ قدر تَنَزَّلُ الْمَلاَئِکَهُ وَ الرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ « فرشتگان ، با روح ، به فرمان پروردگارشان ، براى هر کارى که مقرّر شده است فرود می آیند. (قدر،۴)» وکاسه ی تطهیر شده ی ویا پیاله ی شخص روزه دار را به قدر ِلیاقت وشایستگی هر شخص ، پر می کنند . این تقدیر به اندازه ای است تا به قیمت ِ لَیْلَهُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ « از هزار ماه ارجمندتر است .»(قدر،۳) وتقدیر ها بسته می شود وپیاله ها از شرابِ فضل خداوند توسطِ فرشتگان پر می شوند ودرمسیر« قضا (برای پایان )» قرار می گیرند تا کمال وسرنوشتِ هرکس در یک سال، مشخص شود .

فرد روزه دار ، علاوه بر اطاعت خداوند باید برپاکی ِجسم وجان عنایت ورزد واین کافی نیست.روزه دار باید ماه مبارک رمضان را « درک » کند ودرشب های قدر ، بدنبال تعیین تقدیرها ( اندازه ها ) درمسیرقضا ( بسوی اتمام شدن ) تا پایان سال‌باشد تقدیرهایی مثلِ رزق ، سلامتی ،فرزند، رفع مشکلات و… ازاین جمله اند . واین هم کافی نیست.

اگرماه رمضان ، برای فرد، « روزه» ، «قدر» و«قرآن» باشد. فرد روزه دار، علاوه برپاکی جسم وروح ، وتعیین تقدیرها یی برای زندگی وآخرت بدنبال فهم قرآن هم هست وفرد ، با چنگ به ریسمان عملی قرآن ، تقدیرها را به «کمال » می رساند. واین ماه بخوبی درک می شود ولی بازهم کافی نیست.

ماه رمضان ، باید دربرگیرنده روزه ، « قدر » « قرآن » و«میل بسوی انسان کامل شدن » باشد و درک شود. گاهی فردروزه دار با درک روزه ، قدر، قرآن به دنبال ِ فهم یک الگوی عملی نیز هست تا همانندِ امام علی ( ع ) الگویت ِیک انسان کامل را درک کند ونهایت ِ سرنوشت وپایان عمر، شهادت ویک مرگ خوب خواهد شدواین یعنی پایان عمر آدمی ، پایان یک سلسله تقدیرها ویک زنجیره قضاها خواهد بود.
بنابراین ، می توانیم میان ِ « ماه ِ رمضان » ، « نزول قرآن» ، « شبِ قدر » و « شهادتِ امام ارشد وانسان ِکامل » علی (ع ) ارتباطی برقرارکنیم.
نتیجه بوسیله روزه، تهذیب وپاکی پیاله ی نفس، اتفاق می افتد ودر شب قدر این پیاله توسط فرشتگان پر از فضل خداوند می شود وبه کمک قرآن ، این پیاله ، با نوشیدن آن کمال اتفاق می افتد وکمال در قضا وقضا درکمال ، یک مسیر طی می شود تا شخص به انسان کامل برسد ونهایتا مرگ این تقدیر ها در قضای « شهادت » ویا یک سرنوشت خوب مردن ، به اتمام می رسد.

فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ الشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ. « هر کس از شما این ماه را درک کند باید آن را روزه بدارد .» (بقره، ۱۸۵) وسخن آخر اینکه بوسیله روزه، ماه رمضان درک می شود که دراین ماه شب قدر قرار دارد و درشب قدر ،قرآن نازل شده است و دراین شب تقدیرها بسته می شوند.
پس روزه ، فقط نخوردن ونیا شامیدن نیست.
محمدصادق ماندگار