پروژه بلندپروازانه استارتاپ آمریکایی «رفلکت اوربیتال» برای بازتاب نور خورشید از فضا به زمین در طول شب، با جذب ۲۰ میلیون دلار سرمایه جدید، گامی بزرگ به سوی تحقق برداشته است. این طرح که ادعا میکند میتواند انقلابی در تولید انرژی خورشیدی ای...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ تصور کنید شبها، آسمان تاریک نیست و پرتوی از نور خورشید که از آینههای غولپیکر فضایی بازتاب یافته، نقاط مشخصی از زمین را روشن میکند. این رویایی است که استارتاپ آمریکایی «رفلکت اوربیتال» (Reflect Orbital) در تلاش برای تحقق آن است؛ رویایی برای پایان دادن به مشکل اصلی انرژی خورشیدی یعنی عدم تولید در شب .
بر اساس این طرح، صورتهای فلکی از ماهوارههای مجهز به آینههای بازتابنده عظیم، نور خورشید را با دقت بالا به نقاط مشخصی روی زمین بازتاب میدهند. این کار قرار است پس از غروب آفتاب یا در ساعات کمنور روز انجام شود تا نیروگاههای خورشیدی بتوانند بهطور ۲۴ ساعته برق تولید کنند .
اما این ایده که میخواهد «شب را به روز تبدیل کند»، با مخالفت جدی جامعه علمی مواجه شده است. رؤسای چهار انجمن علمی بینالمللی از بیش از ۳۰ کشور، نسبت به پیامدهای فاجعهبار این پروژه برای سلامت انسان و اکوسیستمهای جهانی هشدار دادهاند .
شرکت رفلکت اوربیتال که در کالیفرنیا مستقر است، طرح خود را بر پایه استقرار مجموعهای از ماهوارههای مجهز به آینههای انعکاسی عظیم در مدار پایین زمین بنا نهاده است. این ماهوارهها که جرم هر یک تنها ۱۶ کیلوگرم خواهد بود، به آینههایی از جنس مایلار با ابعادی حدود ۱۰ متر در ۱۰ متر مجهز میشوند .
بر اساس برنامههای اعلامشده، این شرکت قصد دارد صورتهای فلکی متشکل از ۵۷ ماهواره را در مدار قطبی همگام با خورشید و در ارتفاع ۶۰۰ کیلومتری زمین مستقر کند . این ماهوارهها در هر ۲۴ ساعت، دو بار از هر نقطهای از زمین عبور میکنند و میتوانند تا ۳۰ دقیقه نور خورشید اضافی را برای نیروگاههای برق فراهم آورند .
کاربردهای ادعایی این فناوری عبارتند از:
تولید ۲۴ ساعته انرژی خورشیدی: تاباندن نور به پنلهای خورشیدی پس از غروب برای افزایش راندمان نیروگاهها .
روشنایی مناطق کشاورزی: افزایش فصول رشد گیاهان .
تامین نور اضطراری: روشن کردن مناطق آسیبدیده از بلایای طبیعی .
روشنایی سایتهای صنعتی و زیرساختهای شهری .
رفلکت اوربیتال به تازگی موفق به جذب ۲۰ میلیون دلار سرمایه جدید شده است. این بودجه برای رشد تیم، گسترش عملیاتها و تسریع در مأموریتهای فضایی اولیه شرکت به کار گرفته خواهد شد .
این شرکت پیش از این با استفاده از بالونهای هوای گرم، آزمایشهای موفقی را برای اثبات مفهوم بازتاب نور از ارتفاعات بالا به زمین انجام داده است. به گفته بن نواک، مدیرعامل این شرکت، در یک آزمایش، آینهای روی بالون در ارتفاع ۳ کیلومتری بر فراز یک مزرعه خورشیدی توانست «۵۰۰ وات انرژی در هر متر مربع» از پنل خورشیدی تولید کند .
اکنون، این شرکت آماده است تا نقطه عطف بزرگی را رقم بزند: پرتاب اولین نمونه اولیه ماهواره بازتابنده خود در اوایل بهار ۲۰۲۶ (فروردین-اردیبهشت ۱۴۰۵) .
اما رویای روشنایی ابدی، با واکنش تند جامعه علمی مواجه شده است. رؤسای چهار انجمن علمی بینالمللی که نماینده حدود ۲۵۰۰ محقق از بیش از ۳۰ کشور هستند، در نامهای مشترک نسبت به این پروژه هشدار دادهاند .
دلایل نگرانی دانشمندان عبارت است از:
۱. مختل شدن ریتم شبانهروزی و سلامت انسان:
طبق گفته این محققان، تغییر چرخه نور و تاریکی، ساعتهای بیولوژیکی که تنظیمکننده خواب و ترشح هورمونها در انسان هستند را مختل خواهد کرد . رؤسای انجمنهای جهانی خواب و خواب اروپا نیز هشدار دادهاند که اختلال در ریتم شبانهروزی، مکانیسم فیزیولوژیکی است که منجر به پیامدهایی جدی برای سلامت افراد میشود . سیستمهای شبانهروزی به سطوح نوری بسیار پایینتر ازآنچه انسان معمولاً بهعنوان نور روشن درک میکند، حساس هستند .
۲. تخریب اکوسیستمهای جهانی:
این اتفاق بر مهاجرت گونههای شبگرد جانوران، چرخههای فصلی گیاهان و ریتم فیتوپلانگتونهای دریایی که زیربنای شبکههای غذایی اقیانوس هستند، تأثیر میگذارد . پروفسور شارالامبوس کریاکو، متخصص ژنتیک در دانشگاه لستر، در این باره گفت: «لطفاً قبل از اجرای این طرح فکر کنید؛ چراکه این کار پیامدهای جهانی برای مواردی از جمله امنیت غذایی خواهد داشت. گیاهان به شب نیاز دارند؛ شما نمیتوانید بهسادگی آن را حذف کنید» .
۳. افزایش بیسابقه آلودگی نوری:
محققان هشدار دادهاند که مقیاس پیشنهادی برای استقرار در مدار، نشاندهنده تغییر قابلتوجهی در محیط طبیعی نور شبانه در مقیاس سیارهای است . مدلسازیها نشان میدهد که ماهوارهها و زبالههای فضایی در حال حاضر بین ۳ تا ۸ میکروکاندلا بر مترمربع به روشنایی آسمان شب اضافه میکنند و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۵، این رقم به ۵ تا ۱۹ میکروکاندلا برسد که نزدیک به آستانه تعیینشده توسط اخترشناسان برای حفظ آسمانهای تاریک طبیعی خواهد بود .
هارتلی، مدیر اجرایی انجمن بینالمللی DarkSky، هشدار داده است که برنامههای رفلکت اوربیتال شکل جدیدی از آلودگی نوری با پیامدهای عمدتاً مطالعهنشده معرفی میکنند. به گفته وی، با حرکت این پرتوها در چشمانداز، احتمال درخشش شدید یا فلاشهای کورکننده وجود دارد، بهویژه اگر سیستمها دچار نقص شوند یا از هدف منحرف شوند .
این محققان از نهادهای نظارتی خواستند تا با انجام بررسی کامل محیطزیستی، محدودیتهایی برای بازتاب ماهوارهها و روشنایی تجمعی آسمان شب تعیین کنند .
۱. هنوز در مرحله آزمایش: این فناوری هنوز در مراحل اولیه توسعه است و پرتاب اولین ماهواره آزمایشی برای اوایل سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است .
۲. مخالفت جدی جامعه علمی: رؤسای انجمنهای علمی بینالمللی، خواستار بررسی کامل زیستمحیطی و اعمال محدودیتها شدهاند .
۳. آلودگی نوری و اختلال در اکوسیستم: روشن کردن شبهای زمین میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای گونههای شبگرد، گیاهان و حتی امنیت غذایی داشته باشد .
۴. تأثیر بر سلامت انسان: اختلال در ریتم شبانهروزی میتواند منجر به پیامدهای جدی برای سلامت افراد شود .
۵. چالشهای فنی: کارشناسان نسبت به عملیاتی بودن این طرح در ارتفاع مداری ماهوارهها تردید دارند و آزمایشهای اولیه تنها روی بالونهای هوای گرم انجام شده است .
پروژه «رفلکت اوربیتال» برای بازتاب نور خورشید از فضا و روشن کردن شبهای زمین، اگرچه رویایی جذاب برای تولید انرژی ۲۴ ساعته است، اما با هشدارهای جدی جامعه علمی روبهرو شده است. دانشمندان هشدار میدهند که این پروژه نه تنها ساعت بیولوژیک انسان و سلامت او را به خطر میاندازد، بلکه اکوسیستمهای جهانی و حتی امنیت غذایی را نیز تهدید میکند .
با وجود جذب ۲۰ میلیون دلار سرمایه و برنامهریزی برای پرتاب اولین ماهواره آزمایشی در بهار ۲۰۲۶، این طرح هنوز در مراحل اولیه توسعه است و چالشهای فنی و زیستمحیطی متعددی پیش رو دارد . جامعه علمی از نهادهای نظارتی خواسته است تا پیش از هرگونه اقدام عملی، بررسیهای کامل زیستمحیطی انجام دهند و محدودیتهای لازم را اعمال کنند .
۱. پروژه بازتاب نور خورشید از فضا چیست؟
پروژهای از سوی استارتاپ آمریکایی «رفلکت اوربیتال» که قصد دارد با استقرار ماهوارههای مجهز به آینه در مدار زمین، نور خورشید را به نقاط مشخصی از زمین بازتاب دهد تا شبها را روشن کند و نیروگاههای خورشیدی بتوانند ۲۴ ساعته برق تولید کنند .
۲. این پروژه چه زمانی اجرا میشود؟
اولین نمونه اولیه ماهواره بازتابنده قرار است در اوایل بهار ۲۰۲۶ (فروردین-اردیبهشت ۱۴۰۵) پرتاب شود .
۳. چه کسانی با این پروژه مخالف هستند؟
رؤسای چهار انجمن علمی بینالمللی از بیش از ۳۰ کشور، انجمنهای جهانی خواب و انجمن بینالمللی DarkSky به شدت با این طرح مخالفت کرده و نسبت به پیامدهای آن برای سلامت انسان و اکوسیستمها هشدار دادهاند .
۴. خطرات این پروژه برای انسان چیست؟
اختلال در ریتم شبانهروزی، تنظیمکننده خواب و ترشح هورمونها، که میتواند منجر به پیامدهای جدی برای سلامت افراد شود .
۵. آیا این پروژه برای محیط زیست خطرناک است؟
بله، این طرح میتواند بر مهاجرت گونههای شبگرد، چرخههای فصلی گیاهان، شبکههای غذایی اقیانوسها و حتی امنیت غذایی تأثیر بگذارد .
۶. آیا این فناوری عملیاتی است؟
کارشناسان نسبت به عملیاتی بودن این طرح در ارتفاع مداری ماهوارهها (۶۰۰ کیلومتری) تردید دارند و آزمایشهای اولیه شرکت تنها روی بالونهای هوای گرم در ارتفاع ۳ کیلومتری انجام شده است .
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
