پانیک چیست؟ علائم پانیک اتک
پانیک یک نوع حمله اضطرابی بسار شدید می باشد که فرد دچار تپش قلب ، تعریق و گرگرفتی ، احساس مرگ و ... می شود. پانیک یا وحشت زدگی در همه سنین رخ میدهد اما افراد بین 20 تا 30 سالگی بیشتر دچار این حملات می شوند.
پانیک یک نوع حمله اضطرابی بسار شدید می باشد که فرد دچار تپش قلب ، تعریق و گرگرفتی ، احساس مرگ و ... می شود. پانیک یا وحشت زدگی در همه سنین رخ میدهد اما افراد بین 20 تا 30 سالگی بیشتر دچار این حملات می شوند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، پانیک یک نوع حمله اضطرابی بسار شدید می باشد که فرد دچار تپش قلب ، تعریق و گرگرفتی ، احساس مرگ و … می شود. پانیک یا وحشت زدگی در همه سنین رخ میدهد اما افراد بین ۲۰ تا ۳۰ سالگی بیشتر دچار این حملات می شوند. طول درمان پانیک بین ۶ تا ۱ سال می باشد. خبر خوش آن است که این بیماری خطری ندارد و به راحتی قابل درمان می باشد. با وجود این که در مدت حمله فرد احساس مرگ میکند اما این اتفاق نمی افتد اما باید توجه داشته باشیم خطر خودکشی برای این افراد بسیار زیاد است چون معمولا افرد مبتلا به پانیک از افسردگی رنج می برند. مدت زمان حمله پانیک اتک می تواند ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد و استرس و تپش قلب فرد مبتلا به اوج خود برسد. بیماری پانیک هم به روش دارویی هم به روش به روش غیر دارویی درمان دارد. در ادامه اندیشه معاصر به جزئیات بیشتر این بیماری می پردازیم.
شروع علائم حمله پانیک ناگهانی است ولی می تواند با حالتی آرام و اضطرابی نیز بروز کند. برخی از افراد حمله پانیک را با علائم محدودی تجربه می‌کنند که شامل کمتر از چهار علامت شایع ذکر شده در بالا است.
برای رهایی از پانیک، شما باید مجموعه رفتارهایی را برای هنگام بروز حمله و قبل از رخ دادن آن تمرین نمایید. هم چنین داروی بیماری پانیک نیز به رفع بهبود علائم این اختلال کمک قابل توجهی می کند.
حمله پانیک یک هجوم ناگهانی از حس ترس و اضطراب است. این حمله علائم جسمی و روانی ایجاد می کند. سطح ترس تجربه شده در اختلال پانیک غیر واقعی است و با وقایع و شرایطی که باعث حمله پانیک می شود، تناسب ندارد.
هر کسی ممکن است در عمر خود یک بار حمله پانیک را تجربه کند. اما حمله های مکرر و مداوم احتمالا نشانه ای از هراس یا اضطراب غیر معمولی است که نیاز به درمان دارد.
از آنجایی که تنگی نفس و تپش قلب از علائم پانیک هستند، گاهی ما به این اشتباه می‌افتیم که در چنین مواقعی سراغ پزشک متخصص قلب یا ریه می‌رویم. در چنین مواقعی معمولاً این پزشکان آزمایش‌هایی می‌گیرند و مشکل خاصی در ما شناسایی نمی‌کنند. مهم است که برای درمان این بیماری سراغ پزشک اعصاب و روان برویم. روانپزشک پرسش‌هایی درباره علائم هنگام حمله و افکار ما می‌پرسد و پس از مصاحبه کامل روانپزشکی تشخیص قطعی میشود. البته باید بدانیم مصرف مواد محرک یا مخدر هم گاهی علائمی شبیه اختلال هراس دارند.
به درستی مشخص نیست که چه عواملی باعث بروز وحشت زدگی و اختلال پانیک می‌شوند، ولی این فاکتورها ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند:
حمله پانیک در ابتدا به یکباره و بدون هشدار قبلی رخ میدهد؛ ولی به مرور زمان بودن در شرایط و موقعیت‌هایی خاص آن را تحریک خواهد کرد.
رخی از پژوهش‌ها ثابت کرده است که پاسخ جنگ و گریز که یکی از عملکردهای طبیعی بدن انسان در هنگام برخورد با خطر است، در بروز حمله پانیک نقش دارد. برای مثال اگر یک خرس شما را دنبال کند، بدن به صورت غریزی واکنش نشان میدهد.
در شرایط خطر ضربان قلب بالاتر رفته تا بدن برای مقابله با شرایط مرگبار آماده شود. بسیاری از این واکنش‌ها در وحشت‌زدگی هم رخ میدهد. با این همه به درستی مشخص نیست که چرا زمانی که هیچ خطر مشخصی وجود ندارد، فرد وحشت‌زده میشود.
درمان اختلالات پانیک بر کاهش یا از بین بردن علائم بیماری توسط متخصصان مغز و اعصاب متمرکز بوده و به صورت روتین شامل درمان شناختی رفتاری (CBT) است. این روش درمانی به افراد می‌آموزد که افکار و اعمال خود را تغییر دهند تا بتوانند حملات هراس خود را درک کرده و ترس خود را کنترل کنند.
داروهایی که برای درمان اختلال هراس استفاده میشود می‌توانند شامل مهارکننده های انتخابی جذب مجدد سروتونین (SSRI) -که یک دسته از داروهای ضد افسردگی هستند- باشند.
این داروها شامل:
علاوه بر این روش های درمانی دارویی، یکسری روش‌های ساده و در دسترس برای کاهش علائم
وجود دارد که می‌توانید در خانه انجام دهید:
از آنجائیکه خطر عود بیماری در صورت قطع بی موقع دارو بیش از ۶۰% است، از این رو بهتر است حتی پس از کنترل کامل حملات پانیک نیز درمان را ادامه داد.
روان‌درمانی موثرترین شیوه درمانی برای وحشت‌زدگی و اختلال پانیک است. روان‌درمانی به فرد کمک میکند که علاوه بر شناخت بهتر اختلال پانیک، راه‌های مبارزه با آن را هم بیاموزد.
نوعی از روان‌درمانی درمان رفتاری-شناختی (cognitive behavioral therapy) است. در این روش بیشتر در مورد وحشت‌زدگی و اختلال پانیک خواهید آموخت و متوجه می‌شوید که این حملات خطرناک نیستند. روان‌درمانگر به فرد کمک میکند که در محیطی ایمن علائم حمله پانیک را بازسازی کرده و واکنش مناسب را در برابر آن اعمال کند.
برای برخی از افراد بیماری پانیک ممکن است شامل آگورافوبیا (اجتناب از مکان‌ها یا موقعیت‌هایی که باعث اضطراب می‌شوند) باشد، زیرا این بیماران از اینکه در صورت حمله وحشت قادر به فرار یا کمک نباشند، می‌ترسند. علائم بیشتر افراد مبتلا به اختلال وحشت با درمان دارویی تسکین می‌یابد؛ اما در این بیماری مربوط به اعصاب و روان، مهمتر از درمان دارویی برنامه‌ریزی برای پیشگیری از بروز حملات پانیک است.
اختلال پانیک اغلب یک بیماری مزمن (طولانی مدت) است که درمان آن دشوار بوده و اکثر افراد مبتلا به آن به خوبی به درمان پاسخ نمی‌دهند.اگر بیماری پانیک درمان نشود، حملات هراس و اختلالات وحشت می‌تواند تقریباً در همه زمینه های زندگی فرد تأثیر گذاشته، و آنچنان از حملات هراس بترسند که مداوم در ترس زندگی کرده و کیفیت زندگی خود را کاهش دهند.
عوارضی که با حملات هراس مرتبط هستند عبارتند از:
نشانه‌های وحشت‌زدگی معمولاً در سال‌های آخر نوجوانی و یا در اوایل بزرگسالی بروز پیدا کرده و هم در زنان و هم در مردان دیده میشود.
برخی فاکتورهایی که خطر ابتلا به وحشت‌زدگی یا اختلال پانیک را افزایش می‌دهند:
هرچند پیشگیری از حملات پانیک سخت است، با این حال می‌توان با جلوگیری از مصرف الکل و مواد محرک مانند کافئین و همچنین داروهای اعتیاد آور، علائم حملات را کاهش داد. اگر موردی از حملات پانیک را تجربه کرده‌اید یا در معرض آن قرار گرفته‌اید، با پزشک خانواده خود در این مورد مشورت کنید.
وحشت زدگی یا اختلال پانیک هجوم ناگهانی حجم زیادی از ترس، وحشت، استرس و اضطراب است. این حملات نگران کننده بوده و علاوه بر داشتن اثرات جسمی بر روان فرد هم تاثیر خواهند گذاشت.
بسیاری از افراد در زمان حمله تنفس دشوار، تعریق زیاد، لرز و ضربان قلب شدید را تجربه خواهند کرد. بسیاری دچار درد قفسه سینه شده و احساس می‌کنند که روحشان از بدن خارج شده است، گاهی شدت حمله آن‌قدر زیاد است که فرد گمان میکند که دچار حمله یا سکته‌ی قلبی شده است.
اختلال پانیک برای فرد تجربه ترسناکی تلقی میشود .گاهی ممکن است به سرعت اتفاق بیفتد.
یازده راه برای توقف آن وجود دارد که با هم مرور می‌کنیم:
نفس عمیق کشیدن
از آنجایی که تند تند نفس کشیدن یکی از نشانه‌های حمله‌ی وحشت زدگی است و باعث افزایش ترس فرد میشود، نفس عمیق به کاهش علایم در طول حمله کمک خواهد کرد.
اگر فرد قادر به کنترل نفس کشیدن خود باشد، کمتر دچار حالت تند تند نفس کشیدن خواهد شد که به نوبه‌ی خود سایر علایم اختلال پانیک را بدتر خواهد کرد.
به افراد توصیه میشود که روش صحیح نفس عمیق را با تمرین بسیار بیاموزند. در طی فرایند دم باید هوا به آرامی وارد ریه‌ی فرد شده و بعد از شمارش تا عدد ۴ در یک بازدم عمیق خارج شود.
تشخیص بروز اختلال پانیک
اگر شخص تشخیص دهد که به حمله‌ی وحشت زدگی دچار شده و خبری از حمله‌ی قلبی نیست، می‌تواند به خود اطمینان دهد که این شرایط موقتی است و به زودی برطرف خواهد شد.
فرد باید بتواند بر ترس خود غلبه کند و این موضوع را بپذیرد که این حمله باعث مرگ او نخواهد شد. غلبه بر این عوامل به فرد اجازه میدهد تا بر روی دیگر روش‌های موجود برای کاهش شدت علایم تمرکز کند.
بستن چشم‌ها
برخی از حمله‌ها ناشی از عوامل تحریک کننده‌ای هستند که باعث نگرانی و هیجان بیش از حد فرد شده‌اند. اگر فرد در محیط شلوغ و پر رفت و آمدی با عوامل تحریک کننده‌ی زیاد باشد، این ممکن است باعث ایجاد حمله در فرد شود.
برای کاستن اثر عوامل تحریک کننده ، بهتر است که چشم‌ها در طول حمله بسته باشند. این کار به فرد کمک میکند تا با تمرکز بیش‌تری نفس بکشد.
تمرین ذهن آگاهی
ذهن آگاهی (Mindfulness) به فرد کمک میکند تا روی واقعیت اطرافش بیشتر تمرکز کند. از آنجایی که در طول حمله فرد احساس میکند که از فضای واقعی فاصله گرفته، ذهن آگاهی به فرد کمک خواهد کرد که با شرایط آزاردهنده‌ی موجود مبارزه کند.
فرد با زدن پای خود روی زمین، یا دست کشیدن به بافت لباس خود در طول حمله روی حس فیزیکی خود تمرکز کرده و این حس به او کمک خواهد کرد تا بهتر به واقعیت محیط اطراف خود تسلط داشته باشد.
متمرکز شدن روی یک شی
تمرکز کردن روی یک شی به خصوص در طول بروز حمله به برخی افراد کمک میکند. جسمی را انتخاب کنید که به خوبی قابل مشاهده بوده و همه‌ی جزئیات آن به درستی قابل رویت باشد. برای مثال می‌توان به عقربه‌های ساعت توجه کرد. در طی توجه و تمرکز به آن جسم خاص توصیف دقیق ظاهر، رنگ، شکل و اندازه‌ی آن به فرد کمک میکند تا از شدت علایم حمله کم کند.
استفاده از تکنیک شل کردن عضلات
شل کردن عضلات هم به توقف حمله وحشت زدگی کمک میکند. برای شل کردن عضلات بدن از عضله‌های ساده‌ای مانند انگشتان دست استفاده کنید. اگر این روش را به صورت مداوم تمرین کرده باشد در هنگام بروز حمله بسیار کارآمدتر از آن استفاده خواهید کرد.
تصور کردن یک موقعیت خاطره انگیز یا یک مکان شادی آور
بهترین مکانی که شما در آن احساس آرامش و شادی دارید، کجاست؟ یک ساحل آفتابی با دریایی مواج؟ یا یک کلبه‌ی چوبی در دل کوهستان؟
خود را درون آن مکان تصور کنید و تلاش کنید تا تمام جزئیات آن مکان را در ذهن خود بازسازی کنید. تصور کنید که پای خود را درون شن‌های گرم ساحل فرو کرده‌اید یا بوی خوش درختان کاج را استشمام می‌کنید.
مکانی که در ذهن خود تصور می‌کنید، باید در محیط طبیعی و پر از عوامل آرامش بخش باشد. تصور کردن محیط‌های شهری شلوغ انتخاب مناسبی برای توقف حمله نیست.
انجام ورزش سبک
زمانی که فرد در موقعیت‌های استرس زا حرکات ورزشی سبک انجام دهد، اندورفین ترشح شده در بدن به بهبود روحیه‌ی فرد کمک بسیار زیادی خواهد کرد. فعالیت‌هایی مانند شنا کردن و پیاده‌روی در این شرایط توصیه میشود.
نگه داشتن گیاه اسطوخودوس در دست
اسطوخودوس گیاهی آرامش بخش بوده و به از بین بردن استرس فرد کمک میکند. به افراد توصیه میشود که همیشه عصار‌ه‌ی اسطوخودوس به همراه داشته و در مواقع ضروری مقداری از آن را روی ساعد دست خود مالیده و آن را بو کنند.
نوشیدن چای بابونه یا اسطوخودوس هم به آرامش فرد کمک میکند. اسطوخودوس نباید به همراه بنزودیازپین مصرف شود، چرا که باعث کسالت و خواب آلودگی شدید میشود.
تکرار کردن ذکرهایی خاص برای آرامش
تکرار ذکرهای خاص علاوه بر آرامش بخش بودن باعث پرت شدن حواس فرد در هنگام بروز اختلال پانیک میشود.گفتن جمله‌ی این نیز بگذرد، یا به زودی تمام میشود و تکرار چندباره‌ی آن بسیار کمک کننده خواهد بود.
مصرف بنزودیازپین‌ها
اگر فرد به محض اینکه احساس کند حمله در راه است بنزودیازپین (Benzodiazepines) مصرف کند، ممکن است از بروز آن جلوگیری کند.
در حالی که سایر روش‌ها برای جلوگیری از حمله کارآمد هستند، از نظر روانشناسی برخی از افراد به آن‌ها پاسخ نداده و باید درمان‌های دارویی برای این افراد استفاده شود.
بنزودیازپین‌ها که زاناکس هم جزئی از آن‌هاست داروهای تایید شده‌ای هستند که برای اختلال پانیک از آن‌ها استفاده میشود. این دارو در صورت تشخیص پزشک برای فرد تجویز شده و فرد با داشتن نسخه می‌تواند آن را دریافت کند.
این نوع از داروها به شدت اعتیاد آور بوده و بدن با گذشت زمان به آن‌ها عادت خواهد کرد. بنابراین تنها در موارد حاد باید از آن‌ها استفاده کرد.
تفاوت بین حمله پانیک و حمله اضطرابی
از آنجایی که علایم این دو بسیار با هم مشابه است به سختی می‌توان تفاوت‌های بین این دو را برشمرد.
حمله‌ی وحشت‌زدگی معمولاً بدون وجود عامل تحریک کننده رخ میدهد، ولی حمله‌ی اضطرابی در پاسخ به یک تهدید یا شرایط استرس‌زا ایجاد خواهد شد.
علایم حمله‌ی وحشت‌زدگی شدید بوده و با حس عدم واقعیت و جداشدگی از محیط واقعی همراه هستند. در حالیکه علایم اضطراب از نظر شدت بین خفیف تا شدید متغیر هستند.
اختلال پانیک به‌یک‌باره و ناگهانی رخ میدهد. در حالیکه شدت علایم حمله اضطرابی به تدریج در طول دقیقه‌ها، ساعت‌ها و حتی روزها زیادتر میشود.
حمله‌ی وحشت‌زدگی بعد از چند دقیقه فروکش میکند، در حالیکه علایم اضطراب ممکن است تا ماه‌ها و برای مدت زیادی باقی بماند.
اگر علائم و نشانه‌های وحشت‌زدگی و حمله پانیک را داشته باشید، باید پزشک عمومی را ملاقات کنید. بعد از ارزیابی اولیه پزشک برای درمان‌های تخصصی‌تر ممکن است شما را به متخصص ارجاع دهد.
قبل از ملاقات با پزشک لیستی از موارد زیر تهیه کنید:
پیشنهاد: از یکی از اعضای خانواده و یا دوستان نزدیک خود بخواهید که در ملاقات با پزشک شما را همراهی کند. همراهی شخصی دیگر در هنگام ویزیت پزشک به شما کمک میکند تا گفته‌های پزشک را به خوبی به یاد بیاورید.
سوال‌هایی که باید در اولین ملاقات با پزشک مطرح کرد:
در صورت داشتن هرگونه سوالی آن را با پزشک خود مطرح کنید.
سوال هایی که باید در ملاقات با روانپزشک مطرح کرد
احتمال دارد که پزشک چه سوالاتی بپرسد؟
پزشک با توجه به علائم فرد می‌تواند سوالات بیش‌تری طرح کند. اگر پیش از ملاقات با پزشک سوالات احتمالی را بدانید بهتر می‌توانید از وقت معاینه استفاده کنید.
داستان پائولا: یکی از اشخاصی که تجربه‌ی حمله‌ی پانیک را داشته است
پائولا برای اولین بار زمانی وحشت‌زدگی را تجربه کرد که در دفترش مشغول آماده‌سازی یک ارائه‌ی مهم کاری بود؛ به یکباره احساس کرد حجم زیادی ترس و وحشت به او هجوم می‌آورد. سپس اتاق دور سرش می‌چرخید و او احساس کرد که دارد بالا می‌آورد. تمام بدن پائولا شروع به لرزیدن کرده و او قادر به درست نفس کشیدن نبود. قلب او چندان سریع و محکم می‌زد که انگار می‌خواست از سینه خارج شود. او تا زمانی که حمله به پایان برسد، میز کار خود را محکم گرفته بود، ولی با این همه هنوز از درون می‌لرزید.
سه هفته بعد پائولا دومین حمله پانیک خود را تجربه کرد و بعد از آن تعداد دفعاتی که دچار این مشکل میشود افزایش پیدا کرده است. او نمی‌داند که کجا و چه زمانی دچار وحشت‌زدگی خواهد شد و بیش از هر چیز می‌ترسد که در فضاهای عمومی دچار حمله شود.
در نتیجه، او به جای وقت گذرانی با دوستانش بعد از اتمام ساعت کاری بلافاصله به خانه برمی‌گردد. دفتر کار او در اداره، در طبقه‌ی دوازدهم قرار دارد و او از ترس دچار حمله شدن در آسانسور از سوار شدن به آن خودداری میکند.
