روزنامه اسرائیلی معاریو با انتشار تحلیلی جامع هشدار داده است که ترکیه با تکیه بر قدرت نظامی فزاینده، صنعت دفاعی پیشرفته و دیپلماسی تهاجمی، در حال تبدیل شدن به چالشی استراتژیک بزرگتر از ایران برای اسرائیل است. به نوشته این روزنامه، آنکارا...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ رقابت برای کسب جایگاه رهبری در خاورمیانه، دستخوش تغییراتی اساسی شده است. در حالی که دههها تمرکز اصلی دستگاه امنیتی اسرائیل بر مهار جمهوری اسلامی ایران بود، اکنون تحلیلگران ارشد این رژیم هشدار میدهند که تهدیدی جدید و بالقوه بزرگتر در افق ظاهر شده است: ترکیه.
معاریو در تحلیلهای اخیر خود، بهصراحت اعلام کرده است که آنکارا با پیشرفتی «باورنکردنی» و «شگفتانگیز» در صنایع دفاعی و نظامی، به یکی از مهمترین چالشهای استراتژیک فراروی اسرائیل تبدیل شده است و در رقابت بر سر نفوذ منطقهای، گوی سبقت را از تلآویو میرباید. این گزارش به بررسی ابعاد این رقابت نوظهور بر اساس تحلیلهای معاریو میپردازد.
نکته محوری تحلیل معاریو، این ارزیابی است که ترکیه در شرایط کنونی، تهدیدی جدیتر و پیچیدهتر از ایران برای منافع اسرائیل محسوب میشود. این تغییر رویکرد دلایل متعددی دارد:
۱. قدرت نظامی و صنعت دفاعی پیشرفته: برخلاف ایران که سالها تحت تحریمهای شدید بوده، ترکیه بهعنوان عضو ناتو، از یک ارتش مدرن و دومین ارتش بزرگ این پیمان برخوردار است. اما فراتر از آن، معاریو با شگفتی از پیشرفت صنعت دفاعی ترکیه یاد کرده و مینویسد که آنکارا موفق شده است نزدیک به ۸۰ درصد از نیازهای تسلیحاتی خود را بهصورت داخلی تأمین کند. این خودکفایی، ترکیه را به بازیگری مستقل و قدرتمند در منطقه تبدیل کرده است.
۲. قدرت دریایی و دکترین «وطن آبی»: تحلیلگران معاریو تأکید دارند که نیروی دریایی ترکیه، با دارا بودن ۱۴ زیردریایی و ناوهای پیشرفته، به یکی از بزرگترین نگرانیهای اسرائیل تبدیل شده است. این نگرانی با دکترین تهاجمی «وطن آبی» (Mavi Vatan) تشدید میشود که به دنبال گسترش نفوذ دریایی ترکیه در شرق مدیترانه است و با منافع اسرائیل و متحدانش در تضاد مستقیم قرار دارد.
۳. «برنده پنهان جنگ»: معاریو ترکیه را «برنده پنهان» بحرانهای اخیر منطقه توصیف کرده است. در حالی که همه نگاهها به ایران و اسرائیل بود، آنکارا با مدیریت هوشمندانه بحران و ایفای نقش میانجی، توانست نفوذ و جایگاه خود را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. افول نسبی ایران نیز بهنوبه خود فرصتی برای پر کردن خلأ قدرت توسط ترکیه فراهم کرده است.
تحلیل معاریو نشان میدهد که رقابت آنکارا و تلآویو در جبهههای متعددی در جریان است:
غزه و فلسطین: ترکیه بهعنوان حامی قوی حماس و مخالف سرسخت سیاستهای اسرائیل در غزه، نقش مهمی در معادلات پساجنگ ایفا میکند. مشارکت ترکیه در بازسازی غزه، نگرانی عمیقی را در اسرائیل ایجاد کرده است؛ چراکه به معنای نفوذ آنکارا در مجاورت مرزهای این رژیم است.
سوریه: سوریه به مهمترین عرصه رقابت راهبردی دو کشور تبدیل شده است. اسرائیل با نگرانی به دنبال استقرار پایگاههای نظامی ترکیه در جنوب سوریه و تلاش آنکارا برای محدود کردن عملیات هوایی اسرائیل در این کشور است.
لبنان و حزبالله: اظهارات اخیر مقامات ترکیه در حمایت از نقش مقاومتی حزبالله، زنگ خطر را برای اسرائیل به صدا درآورده است. هرگونه تقابل آینده اسرائیل و حزبالله میتواند به عرصهای برای تقابل غیرمستقیم با ترکیه تبدیل شود که به دنبال تحکیم حضور خود در لبنان است.
شرق مدیترانه: رقابت بر سر منابع انرژی و نفوذ دریایی در شرق مدیترانه به یکی از نقاط اصلی اصطکاک تبدیل شده است. دکترین «وطن آبی» ترکیه، اتحاد راهبردی اسرائیل با یونان و قبرس را به چالش کشیده است.
با وجود تشدید رقابت، تحلیلهای معاریو نشان میدهد که سناریوی محتمل، یک رویارویی نظامی مستقیم نیست. به اعتقاد تحلیلگران، الگوی آینده، یک «جنگ سرد منطقهای» خواهد بود که در آن دو کشور بر سر نفوذ، ائتلافها، انرژی، مسیرهای تجاری و رهبری در خاورمیانه رقابت میکنند.
با این حال، آنچه رقابت را برای اسرائیل خطرناکتر کرده، توانایی ترکیه در تبدیل مزیتهای نظامی و صنعتی خود به نفوذ دیپلماتیک و اقتصادی است. این ترکیه جدید، که معاریو از آن با عنوان «بازیگر مرکزی» یاد میکند، دیگر یک قدرت منطقهای معمولی نیست و معادلات خاورمیانه را بهنفع خود تغییر داده است.
تحلیل روزنامه معاریو نشان میدهد که نگاه اسرائیل به تهدیدات منطقهای، دستخوش یک تغییر پارادایم اساسی شده است. در حالی که ایران سالها کانون اصلی نگرانیهای امنیتی بود، اکنون ترکیه بهعنوان یک چالش جدیتر و پیچیدهتر مطرح است. آنکارا با بهرهگیری از صنعت دفاعی پیشرفته، قدرت نظامی قابلتوجه و دیپلماسی فعال، خود را بهعنوان مدعی جدید رهبری منطقه مطرح کرده و در بسیاری از جبههها، از غزه تا مدیترانه، گوی سبقت را از تلآویو ربوده است. به نظر میرسد منطقه وارد عصر جدیدی از رقابت شده است که در آن «ترکیه هراسی» جای «ایران هراسی» را برای محافل امنیتی اسرائیل پر میکند.
۱. بر اساس تحلیل معاریو، چرا ترکیه تهدیدی بزرگتر از ایران برای اسرائیل محسوب میشود؟
دلایل اصلی شامل قدرت نظامی مدرن و صنعت دفاعی خودکفای ترکیه (۸۰ درصد نیازها بهصورت داخلی تأمین میشود)، عضویت در ناتو، قدرت دریایی قابلتوجه و دیپلماسی فعال منطقهای است که آن را به بازیگری قدرتمندتر و غیرقابل پیشبینیتر از ایران تبدیل کرده است.
۲. ترکیه در کدام حوزهها با اسرائیل در رقابت است؟
رقابت در حوزههای متعددی از جمله: غزه (حمایت از حماس و نقش در بازسازی)، سوریه (حضور نظامی و محدود کردن عملیات اسرائیل)، لبنان (حمایت از حزبالله)، و شرق مدیترانه (رقابت بر سر منابع انرژی و نفوذ دریایی با دکترین وطن آبی) در جریان است.
۳. معاریو ترکیه را چگونه توصیف کرده است؟
معاریو از پیشرفت «شگفتانگیز» و «باورنکردنی» ترکیه در صنایع دفاعی سخن گفته و آنکارا را «برنده پنهان» بحرانهای اخیر و «بازیگر مرکزی» جدید منطقه معرفی کرده است که جایگاه اسرائیل را به چالش کشیده است.
۴. پیشبینی معاریو درباره آینده روابط ترکیه و اسرائیل چیست؟
این روزنامه پیشبینی کرده است که الگوی آینده، یک «جنگ سرد منطقهای» خواهد بود که در آن دو کشور بر سر نفوذ و رهبری رقابت میکنند، نه یک رویارویی نظامی مستقیم.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
