اروپا در حال بررسی پیشنهادهایی است که بر اساس آن، امکان دریافت عوارض و هزینههای ناوبری از کشتیهای عبوری در تنگه هرمز فراهم شود؛ اقدامی که در صورت اجرا میتواند بر هزینههای حملونقل دریایی و تجارت جهانی انرژی تأثیر بگذارد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ برخی از کشورهای بزرگ اروپایی در محافل غیررسمی پذیرفتهاند که کشتیهای عبوری از تنگه هرمز ناگزیر به پرداخت هزینههایی به ایران و عمان خواهند بود و این موضوع را پس از جنگ ایران و آمریکا یک واقعیت تغییرناپذیر میدانند. در مقابل، عمان به عنوان یکی از دو کشور حاشیه تنگه، طرحی رسمی با الهام از مدل تنگه مالاکا (پرداخت داوطلبانه برای خدمات دریایی) به آمریکا و متحدان غربی ارائه کرده است، هرچند ایران بر اجباری بودن این هزینهها تأکید دارد.
در حالی که کشورهای اروپایی از ایران و عمان خواستهاند تا بر اساس ملیت کشتیها تبعیض قائل نشوند، آمریکا و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بهشدت با هرگونه طرح هزینهگذاری مخالفت کرده و آن را مغایر حقوق بینالملل دریاها میدانند. با این حال، ایران با تشکیل «سازمان تنگه خلیج فارس» و تصویب چارچوب رسمی دریافت عوارض در مجلس، عملاً نظم سنتی عبور آزاد را تغییر داده و عبور کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل را ممنوع اعلام کرده است.
اروپا اعلام کرده درصورتی این عوارض را پرداخت میکند که مورد حمایت آژانس تنظیم کننده حمل نقل دریایی سازمان ملل و اجباری نباشد.
به نوشته روزنامه گاردین، دیوید لامی، معاون نخست وزیر انگلیس گفت که اعمال عوارض اجباری فاجعهبار خواهد بود. اما برخی از همکاران در کابینه انگلیس گفتند که آنها اذعان دارند سیستمهای پرداخت برای خدمات خاص ناوبری در بسیاری از آبراههای طبیعی، از جمله تنگه مالاکا و کانال مانش مجاز هستند.
پیش از این عمان با همکاری وکلای انگلیسی طرحی برای تنگه هرمز ارائه کرده که اصول آن از تنگه مالاکا اقتباس شده و مسقط اکنون پیشنهاد داده است که کارشناسان حقوقی خود را برای توضیح دقیق این طرح به تهران اعزام کند.
گاردین همچنین استدلال کرد، یک هزینه خدمات شفاف که در یک نظم منطقهای فراگیر گنجانده شده باشد، همه طرفها را به همکاری ترغیب میکند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، امروز (شنبه) برای گفتوگو در مورد تنگه به عمان سفر خواهد کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه گفت که این سفر «بر تنگه هرمز و ایمنی کشتیرانی متمرکز خواهد بود» و «ادامه رایزنیهایی است که ما طی یک یا دو ماه گذشته با عمان آغاز کردهایم».
خمیس بن محمد الشامخی، نماینده عمان، روز پنجشنبه در جلسه شورای سازمان بینالمللی دریانوردی در لندن گفت: «حق عبور ترانزیتی از تنگههایی که برای ناوبری بینالمللی استفاده میشوند، طبق قوانین بینالمللی تضمین شده است و از اعمال هزینه ترانزیت بر کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، پشتیبانی نمیکند. عمان در بررسی ترتیبات داوطلبانه «مربوط به خدمات پشتیبانی ناوبری که میتواند ایمنی و امنیت دریایی را بیشتر افزایش دهد، از محیط زیست دریایی محافظت کند، خطر آلودگی را کاهش دهد و آمادگی برای موارد اضطراری دریایی، از جمله برخورد و آتشسوزی در کشتیها و تانکرها را تقویت کند»، ارزش قائل است.
در پشت این اظهارات، کار مفصلی از سوی عمان در مورد حاکمیت بر تنگه مالاکا که اقیانوسهای هند و آرام را به هم متصل میکند، وجود دارد. گزارشی به شورای IMO در مورد مکانیسم همکاری برای تنگههای مالاکا و سنگاپور نشان میدهد که سالانه بیش از ۱۲۰۰۰۰ کشتی از این تنگه عبور میکنند. این مکانیسم «به یک پلتفرم ساختار یافته و فراگیر تبدیل شده است که از طریق آن میتوان به خطرات نوظهور، پیشرفتهای فناوری و اولویتهای زیستمحیطی در تنگهها به طور جمعی رسیدگی کرد». کمکهای داوطلبانه، به ویژه توسط ژاپن، این مکانیسم را فعال نگه میدارد.
در نشست لندن، اتحادی از برخی کشورهای خلیج فارس و اروپایی خواستار قطعنامهای شدند که ایران را به دلیل تلاش برای کنترل تنگه هرمز با حمله به کشتیها محکوم کند که مورد حمایت روسیه و چین قرار نگرفت.
روسیه گفت که این اقدام مقابلهجویانه، ریشههای بحران را کاملاً نادیده گرفته است، در حالی که چین متن را یکجانبه و فراتر از دستور IMO توصیف کرد.
