شام غریبان کی است؟ زمان برگزاری، فلسفه و آداب شام غریبان امام حسین (ع)

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ شام غریبان کی است؟

شام غریبان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین مراسم‌های عزاداری در فرهنگ شیعیان است که هر سال در غروب روز عاشورا و آغاز شب یازدهم ماه محرم برگزار می‌شود. این مراسم یادآور لحظات تلخ پس از شهادت امام حسین (ع) و یاران باوفای ایشان در صحرای کربلا است.

در واقع، زمانی که خورشید روز عاشورا غروب می‌کند و شب یازدهم محرم آغاز می‌شود، شیعیان در ایران و بسیاری از کشورهای اسلامی با روشن کردن شمع، برگزاری مراسم سوگواری و قرائت مرثیه، یاد غربت و مظلومیت اهل بیت (ع) را گرامی می‌دارند.

شام غریبان چه روزی است؟

شام غریبان در تقویم اسلامی، شب یازدهم ماه محرم است. این شب بلافاصله پس از پایان روز عاشورا فرا می‌رسد و به همین دلیل در میان مردم به «شام غریبان امام حسین (ع)» مشهور شده است.

چرا به آن شام غریبان می‌گویند؟

نام «شام غریبان» به وضعیت اهل بیت امام حسین (ع) پس از واقعه عاشورا اشاره دارد. پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش، زنان و کودکان کاروان حسینی در بیابان کربلا بی‌پناه و غریب ماندند. خیمه‌ها به آتش کشیده شد و بازماندگان در تاریکی شب با سخت‌ترین شرایط روبه‌رو شدند.

به همین دلیل، شیعیان این شب را به یاد غربت حضرت زینب (س)، امام سجاد (ع) و کودکان داغدار کربلا عزاداری می‌کنند.

فلسفه برگزاری مراسم شام غریبان

فلسفه اصلی این مراسم، زنده نگه داشتن یاد مصائب اهل بیت (ع) پس از عاشورا است. در این شب عزاداران تلاش می‌کنند با ایجاد فضایی آرام، معنوی و اندوهگین، گوشه‌ای از رنج‌ها و سختی‌های بازماندگان کربلا را یادآوری کنند.

بسیاری از هیئت‌ها در این شب چراغ‌ها را کم‌نور می‌کنند و عزاداران با در دست داشتن شمع در سکوت یا همراه با نوحه‌های آرام به سوگواری می‌پردازند.

مراسم شام غریبان چگونه برگزار می‌شود؟

مراسم شام غریبان در شهرهای مختلف ایران با آداب و رسوم گوناگونی برگزار می‌شود اما برخی از سنت‌ها میان اکثر هیئت‌ها مشترک است:

روشن کردن شمع

شمع نمادی از مظلومیت و تنهایی اهل بیت (ع) در شب عاشورا محسوب می‌شود.

قرائت قرآن و دعا

در بسیاری از مساجد و حسینیه‌ها آیاتی از قرآن کریم تلاوت می‌شود و مردم برای سلامتی، آمرزش و برآورده شدن حاجات خود دعا می‌کنند.

نوحه‌خوانی و مرثیه‌سرایی

نوحه‌های شام غریبان معمولاً آرام‌تر و سوزناک‌تر از نوحه‌های روز عاشورا هستند و بیشتر بر غربت اهل بیت (ع) تمرکز دارند.

دسته‌های عزاداری

در برخی مناطق دسته‌های عزاداری با شمع و چراغ در خیابان‌ها حرکت می‌کنند و فضای ویژه‌ای از سوگواری ایجاد می‌شود.

سوالات متداول

شام غریبان چه زمانی برگزار می‌شود؟

شام غریبان از غروب روز عاشورا آغاز می‌شود و در شب یازدهم محرم ادامه دارد.

علت نامگذاری شام غریبان چیست؟

این نام به غربت و تنهایی بازماندگان واقعه کربلا پس از شهادت امام حسین (ع) و یارانش اشاره دارد.

مهم‌ترین اعمال شام غریبان چیست؟

شرکت در مراسم عزاداری، روشن کردن شمع، قرائت قرآن، دعا، زیارت عاشورا و یادآوری مصائب اهل بیت (ع) از مهم‌ترین اعمال این شب به شمار می‌رود.

آیا شام غریبان فقط در ایران برگزار می‌شود؟

خیر. این مراسم در بسیاری از کشورهای دارای جمعیت شیعه از جمله عراق، پاکستان، هند، افغانستان، لبنان و سایر نقاط جهان برگزار می‌شود.

شام غریبان، شب یازدهم محرم و یکی از غم‌انگیزترین شب‌های تقویم شیعیان است. این مراسم در غروب عاشورا برگزار می‌شود و یادآور غربت، مظلومیت و رنج‌های اهل بیت امام حسین (ع) پس از واقعه کربلا است. روشن کردن شمع، نوحه‌خوانی، دعا و عزاداری از مهم‌ترین آیین‌های این شب معنوی محسوب می‌شوند.

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.