سامانه متمرکز «حسام» (سامانه حسابهای مازاد) توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران رونمایی شد. بر اساس گزارش اَندیشه معاصر، این سامانه با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی و فراهم کردن امکان مدیریت غیرحضوری حسابها طراحی شده اس...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ تعداد بالای حسابهای بانکی در کشور و باقیماندن بخش قابل توجهی از آنها بدون استفاده، یکی از چالشهای اصلی شبکه بانکی محسوب میشود. بر اساس اهداف اعلامشده، سامانه حسام میتواند به کاهش حسابهای مازاد، افزایش شفافیت در شبکه بانکی و تسهیل مدیریت حسابها از راه دور کمک کند .
اَندیشه معاصر در این گزارش، معرفی کامل سامانه حسام، امکانات، نحوه بستن حسابهای مازاد، انتقال مانده، سقف ۱۰ حساب و نکات مهم درباره این سامانه را بررسی میکند.
سامانه متمرکز «حسام» با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی و فراهم کردن امکان مدیریت غیرحضوری حسابها طراحی شده است . این سامانه به شهروندان اجازه میدهد در یک بستر واحد، فهرست حسابهای خود در بانکهای مختلف را مشاهده کنند، حسابهای فعال و بلااستفاده را از یکدیگر تشخیص دهند و درباره نگهداری یا بستن آنها تصمیم بگیرند .
اهداف اصلی سامانه حسام:
| هدف | توضیحات |
|---|---|
| کاهش حسابهای مازاد | ساماندهی حسابهای راکد و بلااستفاده |
| افزایش شفافیت | ایجاد تصویر دقیقتر از وضعیت حسابها و فعالیت مالی اشخاص |
| تسهیل مدیریت حسابها | امکان بستن و انتقال مانده بدون مراجعه حضوری |
| کاهش ریسک | جلوگیری از سوءاستفاده از حسابهای رهاشده و اجارهای |
| بهبود کیفیت دادههای بانکی | پالایش اطلاعات حسابها و کاهش هزینههای اداری |
سامانه حسام یک درگاه یکپارچه برای مشاهده و مدیریت حسابهای بانکی اشخاص حقیقی است. کاربر پس از احراز هویت و ورود به سامانه، به فهرست حسابهای خود دسترسی پیدا میکند. این فهرست میتواند حسابهای قرضالحسنه پسانداز، جاری، کوتاهمدت، بلندمدت، تجاری و غیرتجاری را شامل شود .
مزایای مشاهده یکپارچه:
تشخیص حسابهای فعال و بلااستفاده
کنترل بهتر بر تعهدات پنهان و چکهای برگشتی احتمالی
کاهش نیاز به مراجعه مکرر به شعب
جلوگیری از پیچیدگی در بررسیهای مالیاتی و قضایی
کاربر برای بستن حسابهایی که دیگر به آنها نیاز ندارد، پس از ورود به حسام فهرست حسابها را بررسی میکند، حسابهای ضروری را نگه میدارد و برای سایر حسابها درخواست بستن ثبت میکند. این درخواست به بانک صادرکننده حساب ارسال میشود تا وضعیت حقوقی، قضایی و اجرایی آن مورد بررسی قرار گیرد .
نکته مهم: ثبت درخواست در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید بررسی کند که حساب مورد نظر دارای تعهدات بانکی، انسداد، دستور قضایی یا محدودیت قانونی نباشد .
اگر حساب دارای موجودی باشد، مبلغ باقیمانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده است منتقل خواهد شد. به این ترتیب، کاربر میتواند منابع پراکنده خود را در یک حساب منتخب متمرکز کند و بدون مراجعه به شعبه، حسابهای غیرضروری را تعیین تکلیف کند .
از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، سقف تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به ۱۰ حساب محدود شده است . بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، اگر فردی بیش از این تعداد حساب داشته باشد و برای دریافت تسهیلات یا استفاده از یک خدمت بانکی به افتتاح حساب جدید نیاز پیدا کند، ابتدا باید حسابهای مازاد خود را تعیین تکلیف کند .
محورهای اصلی بخشنامه جدید بانک مرکزی:
| محور | توضیحات |
|---|---|
| ایجاد واحد دائمی شناسایی مشتری (CDD) | در تمامی بانکها ظرف شش ماه |
| راهاندازی سامانه ملی مشاهده و بستن حسابهای مازاد | مدیریت حسابهای بلااستفاده |
| محدودیت در افتتاح حساب | برای کسانی که بیش از ۱۰ حساب فعال دارند |
| افتتاح حساب مشترک | تنها برای روابط خانوادگی درجه اول و همسر |
| تعیین وضعیت حسابها | چهار حالت «فعال»، «فعال مسدود»، «راکد» یا «راکد مسدود» |
| ممنوعیت اعطای دستهچک و تسهیلات | برای حسابهای تعیینتکلیفنشده |
بر اساس ضوابط جدید بانک مرکزی، افرادی که در سامانه سیاح دارای حسابهای تعیینتکلیفنشده باشند، علاوه بر محدودیت در افتتاح حساب جدید، ممکن است از دریافت برخی خدمات بانکی مانند دستهچک، ابزارهای پرداخت و برخی تسهیلات نیز محروم شوند .
علی اکبر یحییپور، معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی، درباره هدف بانک مرکزی از ایجاد سامانه «حسام» توضیح داد: «اولین مسأله، مدیریت حسابهای اجارهای است و پس از آن بهروزرسانی اطلاعات سامانه سیاح با استفاده از بازخورد گستردهای است که ما از خود شهروندان داریم» .
وی همچنین به مغایرتهای موجود در سامانه سیاح اشاره کرد و افزود: «سامانه سیاح سال ۱۳۹۹ در بانک مرکزی ایجاد شد ولی سامانه حسام سابقهای به مراتب طولانیتر دارد. امروز درست است که از اعضای شبکه بانکی حسابها را دریافت میکنیم ولی واقعیت این است که با توجه به شرایطی که در جامعه بوده، همواره مجبور بودیم بانکها یا موسساتی را در بانک دیگر ادغام کنیم. برخی از موسسات زیرساخت احراز هویت مشتریان خودشان را نداشتند» .
یحییپور درباره آمار حسابهای بسته شده از طریق سامانه حسام گفت: «در حال حاضر در یک فاز کوچک و جامعه آماری شاید حدود ۱۰ هزار نفر، مدتی است کار بستن حسابها شروع شده است ولی هنوز مهلت تمام نشده که بتوانیم بازخوردی از این قضیه بگیریم. با این حال تخمینی که از سوی همکاران حوزه تنظیمگری و نظارت زده میشود، این است که حدود ۲۰۰ میلیون حساب را شاید بشود به این طریق تعطیل کرد» .
وی تصریح کرد: «این ریسک برای همه هست. بعضا صاحبان حسابها اطلاع ندارند که از حسابهایشان سوء استفاده میشود یا کسانی که با انگیزه حسابهای خود را در اختیار دیگران قرار میدهند و مشکل پیدا میکنند، چون به دلیل وابسته بودن سیستمها به هم، اطلاعات حسابها در مالیات هم میرود و وقتی که به آنها اعلام میشود باید بابت عملکردی که داشتند پاسخگو باشند، میبینیم از شرایط مالی که این حجم از گردش حساب را توجیه کند، برخوردار نیستند و دچار مشکلات عدیده میشوند» .
در سامانه حسام، همزمان دو فرایند دنبال میشود؛ اول تعیین تکلیف و بستن حسابهای مازاد، دوم اعلام حساب پایه از سوی مشتری تا در صورتی که حساب بسته شد، موجودی آن به حساب پایه مشتری منتقل شود .
یحییپور درباره محدودیتهای آتی گفت: «با توجه به تدابیری که در سامانه حسام دیده شده و همچنین قواعدی که توسط هیأت عالی بانک مرکزی به تصویب رسیده در آینده قطعا به سمتی خواهیم رفت که افتتاح حساب تا یک عدد مشخصی محدود خواهد شد» .
وی افزود: «برای آنکه در رونق فعالیتهای تجاری وقفهای ایجاد نشود، حسابهای تجاری را از این قواعد مستثنا کردیم و فعلا در خصوص حسابهای ریالی اشخاص حقیقی ایرانی که به صورت انفرادی هستند، متمرکز شدیم» .
یحییپور درباره نمایش حسابهای بستهشده در سامانه حسام گفت: «اگر حسابی بسته شده باشد و مدت زیادی از بسته شدن آن گذشته باشد، همچنان آن را در سامانه به شهروند نمایش میدهیم؛ چراکه برای فرد امکان انجام هیچ اقدامی روی آن حساب وجود ندارد و از این بابت مشکلی ایجاد نمیشود» .
وی توضیح داد: «اگر حساب بستهشده را نمایش ندهیم، ممکن است فرد هنگام مشاهده فهرست حسابهای خود متوجه وجود آن نشود و در ادامه درخواستی درباره آن ثبت کند که این درخواست باید برای بانک ارسال شود و بانک نیز ۱۰ روز فرصت بررسی خواهد داشت. بنابراین، نمایش حسابهای بستهشده از ابتدا مانع ایجاد چنین فرایندی میشود» .
۱. رونمایی سامانه: سامانه متمرکز «حسام» توسط بانک مرکزی رونمایی شده است .
۲. کارکرد اصلی: مشاهده یکپارچه حسابها، تشخیص حسابهای فعال و بلااستفاده، و بستن غیرحضوری حسابهای مازاد .
۳. سقف ۱۰ حساب: از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، سقف تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به ۱۰ حساب محدود شده است .
۴. محرومیت از خدمات بانکی: افرادی که حسابهای تعیینتکلیفنشده داشته باشند، از دریافت خدمات بانکی مانند دستهچک و تسهیلات محروم خواهند شد .
۵. بستن غیرحضوری: کاربران میتوانند بدون مراجعه به شعب، درخواست بستن حسابهای مازاد خود را ثبت کنند .
۶. انتقال مانده: اگر حساب دارای موجودی باشد، مبلغ باقیمانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده است منتقل میشود .
۷. تخمین تعطیلی حسابها: بانک مرکزی تخمین زده که حدود ۲۰۰ میلیون حساب قابل تعطیل باشد .
۸. مدیریت حسابهای اجارهای: یکی از اهداف اصلی سامانه حسام، مدیریت حسابهای اجارهای است .
اَندیشه معاصر در این گزارش بررسی کرد که سامانه متمرکز «حسام» توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران رونمایی شده است. این سامانه با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی و فراهم کردن امکان مدیریت غیرحضوری حسابها طراحی شده است .
مهمترین نکاتی که کاربران سامانه حسام باید بدانند عبارتند از:
رونمایی سامانه: سامانه متمرکز حسام توسط بانک مرکزی رونمایی شده است
کارکرد اصلی: مشاهده یکپارچه حسابها و بستن غیرحضوری حسابهای مازاد
سقف ۱۰ حساب: از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، هر شخص حقیقی حداکثر ۱۰ حساب فعال میتواند داشته باشد
محرومیت از خدمات: حسابهای تعیینتکلیفنشده مانع دریافت دستهچک و تسهیلات میشوند
انتقال مانده: موجودی حساب بستهشده به حساب منتخب کاربر منتقل میشود
تخمین تعطیلی: حدود ۲۰۰ میلیون حساب قابل تعطیل از طریق این سامانه
اَندیشه معاصر توصیه میکند که کاربران برای مدیریت حسابهای بانکی خود، از سامانه رسمی حسام استفاده کنند و برای اطلاع از آخرین اخبار و اطلاعیههای مربوط به این سامانه، وبسایت رسمی بانک مرکزی به نشانی cbi.ir را دنبال کنند.
سامانه متمرکز «حسام» یک سامانه زیر نظر بانک مرکزی است که با هدف ساماندهی شبکه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی و فراهم کردن امکان مدیریت غیرحضوری حسابها طراحی شده است .
این سامانه به کاربران اجازه میدهد فهرست حسابهای خود در بانکهای مختلف را مشاهده کنند، حسابهای فعال و بلااستفاده را از یکدیگر تشخیص دهند و برای بستن حسابهای مازاد درخواست ثبت کنند .
از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، سقف تعداد حسابهای فعال هر شخص حقیقی در شبکه بانکی به ۱۰ حساب محدود شده است .
با استفاده از سامانه حسام، پس از ورود و مشاهده فهرست حسابها، حسابهای مورد نظر برای بستن را انتخاب کرده و درخواست بستن ثبت کنید. درخواست به بانک صادرکننده ارسال میشود تا وضعیت حقوقی آن بررسی شود .
خیر، ثبت درخواست در سامانه به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. بانک باید بررسی کند که حساب مورد نظر دارای تعهدات بانکی، انسداد، دستور قضایی یا محدودیت قانونی نباشد .
اگر حساب دارای موجودی باشد، مبلغ باقیمانده به حسابی که صاحب حساب معرفی کرده است منتقل میشود .
افرادی که در سامانه سیاح دارای حسابهای تعیینتکلیفنشده باشند، علاوه بر محدودیت در افتتاح حساب جدید، ممکن است از دریافت برخی خدمات بانکی مانند دستهچک، ابزارهای پرداخت و برخی تسهیلات نیز محروم شوند .
اولین هدف، مدیریت حسابهای اجارهای است و پس از آن بهروزرسانی اطلاعات سامانه سیاح با استفاده از بازخورد گستردهای است که از خود شهروندان دریافت میشود .
بر اساس تخمین حوزه تنظیمگری و نظارت، حدود ۲۰۰ میلیون حساب را شاید بشود از طریق سامانه حسام تعطیل کرد .
حسابهای تجاری از این قواعد مستثنا شدهاند و فعلاً تمرکز بر حسابهای ریالی اشخاص حقیقی ایرانی است که به صورت انفرادی هستند .
بله، اگر حسابی بسته شده باشد و مدت زیادی از بسته شدن آن گذشته باشد، همچنان در سامانه به شهروند نمایش داده میشود؛ چراکه برای فرد امکان انجام هیچ اقدامی روی آن حساب وجود ندارد .
برای اطلاع از آخرین اخبار و اطلاعیههای مربوط به سامانه حسام، وبسایت رسمی بانک مرکزی به نشانی cbi.ir را دنبال کنید.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
