دعای خروج از ماه صفر که به عنوان دعای پایانی این ماه نیز شناخته میشود، با عبارت «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ» آغاز میگردد. این دعا به همراه سایر اعمال مستحبی از جمله نمازهای چهار و دو رکعتی و صدقه دادن، برای رفع ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ ماه صفر، دومین ماه قمری، به دلیل وقوع مصیبتهای بزرگی همچون رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت امام حسن مجتبی (ع) و شهادت امام رضا (ع)، در میان شیعیان به ماه اندوه و مصیبت شهرت دارد. این ماه همچنین در برخی روایات به «نحس» معروف شده و برای دفع بلا و نحسی آن، اعمال و دعاهایی سفارش شده است.
دعای خروج از ماه صفر که به عنوان یکی از مهمترین اعمال پایانی این ماه شناخته میشود، با هدف رفع گرفتاری و طلب گشایش از درگاه الهی قرائت میگردد. در این گزارش، متن کامل این دعا، نمازهای سفارششده برای آخرین روز ماه صفر و سایر اعمالی که برای دفع بلا و نحسی این ماه توصیه شده، ارائه شده است.
مهمترین دعایی که برای پایان ماه صفر نقل شده است، دعای «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ» میباشد. بر اساس منابع موجود، قرائت این دعا با نیت خالصانه، سبب دوری از بلا و گشایش در کارها میشود.
متن کامل دعا:
«سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ فَرِّج هَـمّی وَ یَسّر اَمری وَ ارحِم ضَعفی وَ قِلَـّهَ حیلَتی وَ ارزُقنی حَیثَ لا اَحتَسِب یا رَبَّ العالَمین»
ترجمه:
«منزّه است خدا؛ ای گشایشدهنده گرفتاریها و ای برطرفکننده غمها! غم مرا بگشای و کارم را آسان کن و به ضعف و بیچارگیام رحم کن و مرا از جایی که گمان نمیبرم، روزی عطا فرما، ای پروردگار جهانیان.»
نکته قابل توجه: در مورد روایت منتسب به پیامبر اکرم (ص) که میفرمایند: «هر کس مردم را از این دعا آگاه کند، گرفتاریاش گشایش مییابد»، برخی منابع این روایت را فاقد سند معتبر دانسته و آن را از دروغهای رایج معرفی کردهاند. با این حال، خود دعا به عنوان یک ذکر و نیایش در منابع دینی ذکر شده است.
برای روز آخر ماه صفر، دو نوع نماز مستحبی در منابع نقل شده است:
بر اساس آنچه در برخی منابع ذکر شده، خواندن دو رکعت نماز در روز آخر ماه صفر به شرح زیر سفارش شده است:
رکعت اول: پس از خواندن سوره «حمد»، آیات ۲۶ و ۲۷ سوره «آل عمران» قرائت شود:
«قُلِ اللَّهُمَّ مالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِیَدِکَ الْخَیْرُ إِنَّکَ عَلى کُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ(۲۶) تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فِی اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ(۲۷)»
رکعت دوم: پس از خواندن سوره «حمد»، آیه ۱۱۰ سوره «کهف» قرائت شود:
«قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحى إِلَیَّ أَنَّما إِلهُکُمْ إِلهٌ واحِدٌ فَمَنْ کانَ یَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً وَ لایُشْرِکْ بِعِبادَهِ رَبِّهِ أَحَداً(۱۱۰)»
پس از سلام نماز، این دعا قرائت شود:
«اللهم اصْرِفْ عَنِّی بَلیَّتَهُ و شُؤْمَهُ وَ ارْزُقْنِی رَحْمَتَهُ و بَرَکَتَهُ وَ جَنِّبْنِی مِمَّا أَخافُ مِن نُحُوساتِهِ و کُرُباتِهِ بِفَضْلِکَ یا دافعَ الشّرورِ یا مالکَ یومِ النُشُورِ برحمتک یا أرحم الراحمین»
در برخی منابع برای آخرین روز ماه صفر، نماز چهار رکعتی (با دو سلام) نیز سفارش شده است:
در هر رکعت پس از سوره «حمد»:
۱۷ مرتبه سوره «کوثر»
۵ مرتبه سوره «توحید»
۱ مرتبه سوره «ناس»
۱ مرتبه سوره «فلق»
پس از سلام نماز، دعای زیر قرائت شود:
«اللهم یا شدیدَ القوى یا شدیدَ المِحالِ یا عزیزُ ذَلَّتْ لِعِزَّتِکَ جَمیعُ خَلْقِکَ فَاکْفِنِی شرَّ جمیعِ خَلْقِک یا مُحسِنُ یا مُجْمِلُ یا مُتِفَضِّلُ یا مُنْعِمُ یا مُتِکَرِّمُ یا کافیُ یا وافیُ یا حافظُ یا حَفیظُ، یا مَن بِیَدِهِ مقادیرُ کلِّ شیء، إلیکَ أَلجَأُ و بِکَ اَلُوذُ وعلیکَ أَتَوَکَّلُ فَاحْرُسْنِی بِحَراسِ حِفْظِک و حُلْ بَینِی و بَینَ مَن ناوانِی أَدْرَأُ بِکَ فی نَحَرِهِ وأَعُوذُ بِکَ مِن شَرِّهِ فَاکْفِنِی یا ربِّ بِلا إله إلّا أنت بِرحمتکَ یا أرحم الرّاحمین وصَلِّ عَلى سَیّدِی محمدٍ و عَلى آله الطاهرین»
بر اساس روایات و سنت گذشتگان، پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) در ماه صفر، به ویژه روزهای پایانی آن، بر صدقه دادن تأکید فراوان داشتهاند. این عمل به عنوان یکی از مؤثرترین راهها برای دفع بلا و نحسی ماه صفر شناخته میشود.
در کتاب «خلاصه الاذکار» از «محدث فیض» نقل شده است که برای محفوظ ماندن از بلاهای نازله در ماه صفر، در هر روز ده مرتبه دعای زیر قرائت شود:
«یا شَدیدَ الْقُوی وَیا شَدیدَ الْمِحالِ یا عَزیزُ یا عَزیزُ یا عَزیزُ ذَلَّتْ بِعَظَمَتِکَ جَمیعُ خَلْقِکَ فَاکْفِنی شَرَّ خَلْقِکَ یا مُحْسِنُ یا مُجْمِلُ یا مُنْعِمُ یا مُفْضِلُ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ وَصَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِهِ الطَّیِّبینَ الطّاهِرینَ»
بر اساس برخی منابع، هرکس هفت مرتبه سورههای «الم نشرح»، «تین»، «نصر» و «توحید» را در آخرین چهارشنبه ماه صفر قرائت کند، به حول و قوه الهی تا پایان سال بینیاز میشود.
۱. اعتبار روایات: برخی روایات و دعاهای منتسب به ماه صفر، مانند حدیث «هرکس پایان ماه صفر را خبر دهد بهشت بر او واجب میشود» در منابع معتبر و قابل اعتنایی نیامده و جعلی دانسته شده است. در نقل و انتشار این موارد باید دقت شود.
۲. نحسانگاری ماه صفر: اگرچه ماه صفر در برخی روایات نحس خوانده شده، اما اصل نحسانگاری ایام در اسلام مورد تأیید نیست و انجام اعمال مستحبی در این روزها به عنوان تقرب به خداوند و رفع مشکلات توصیه شده است.
۳. زیارت امام رضا (ع): روز آخر ماه صفر مصادف با شهادت امام رضا (ع) است. زیارت آن حضرت با غسل و آداب مخصوص، از مهمترین اعمال این روز محسوب میشود.
دعای خروج از ماه صفر با عبارت «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ» از مهمترین دعاهای این ماه است که برای رفع گرفتاریها و دفع بلا قرائت میشود. همچنین نمازهای دو و چهار رکعتی با قرائت آیات خاص، صدقه دادن و ذکر «یا شدیدالقوی» از سایر اعمال سفارششده در پایان ماه صفر هستند.
نکات کلیدی که باید به خاطر داشته باشید:
دعای اصلی: «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ…»
نماز دو رکعتی: با آیات ۲۶ و ۲۷ آل عمران و آیه ۱۱۰ کهف
نماز چهار رکعتی: با سورههای کوثر، توحید، ناس و فلق
صدقه دادن: برای دفع بلا و نحسی ماه صفر
ذکر «یا شدیدالقوی»: ده مرتبه در هر روز
با انجام این اعمال و توکل بر خداوند، میتوان از برکات معنوی پایان ماه صفر بهرهمند شد و برای ورود به ماه ربیعالاول با قلبی آرام آماده شد.
۱. دعای خروج از ماه صفر چیست؟
دعای خروج از ماه صفر، دعای «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ» است که برای رفع گرفتاری و دفع بلا قرائت میشود.
۲. متن کامل دعای پایان ماه صفر چیست؟
متن کامل دعا عبارت است از: «سُبحانَ الله یا فارِجَ الهَمّ وَ یا کاشِفَ الغَمّ فَرِّج هَـمّی وَ یَسّر اَمری وَ ارحِم ضَعفی وَ قِلَـّهَ حیلَتی وَ ارزُقنی حَیثَ لا اَحتَسِب یا رَبَّ العالَمین».
۳. آیا روایت مربوط به دعای آخر صفر معتبر است؟
خود دعا به عنوان یک ذکر و نیایش در منابع ذکر شده است، اما برخی از روایات منتسب به آن مانند «هرکس مردم را از این دعا آگاه کند، گرفتاریاش گشایش مییابد»، از نظر سندی معتبر نیستند و در منابع روایی موثقی وجود ندارند.
۴. چه نمازهایی در آخرین روز ماه صفر سفارش شده است؟
دو نماز سفارش شده است: نماز دو رکعتی (با آیات آل عمران و کهف) و نماز چهار رکعتی (با سورههای کوثر، توحید، ناس و فلق).
۵. آیا در ماه صفر صدقه دادن سفارش شده است؟
بله، بر اساس روایات، پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) در ماه صفر، به ویژه روزهای پایانی آن، بر صدقه دادن تأکید فراوان داشتهاند.
۶. دعای «یا شدیدالقوی» چیست و چه کاربردی دارد؟
دعای «یا شدیدالقوی» به عنوان یکی از ادعیه برای دفع بلا در ماه صفر شناخته میشود و بر اساس منابع، قرائت ده مرتبه آن در هر روز برای محفوظ ماندن از بلاهای این ماه سفارش شده است.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
