بیماری زونا بیشترین میزان شیوع را در بین بزرگسالان دارد. یک واکسن برای افراد بالاتر از ۵۰ سال عرضه شده است که میتواند از بروز زونا جلوگیری کند. متخصصین پوست استفاده از این واکسن را برای همه افراد ۵۰ ساله و مسنتر توصیه میکنند.
علائم و نشانههای بیماری زونا
تاولهای ناشی از زونا در مقایسه با تاولهای آبله مرغان، درد بیشتر و خارش کمتری دارند. شایعترین نشانهها و علائم زونا عبارت است از:
یک قسمت از پوست ممکن است احساس سوزش، خارش یا حساسیت بسیار شدید پیدا کند. این حالت معمولاً در ناحیه کوچکی از پوست، یک سمت بدن مشاهده میشود. این علائم ممکن است ثابت باشد و یا با گذشت زمان ظاهر و محو شود. در اغلب افراد این علائم به مدت یک تا سه روز مشاهده میشود، اما ممکن است زمان بیشتری هم طول بکشد.
جوش
بعد از مرحله قبل، در همان قسمت پوست جوشهایی ایجاد میشود.
تاولها
جوشها خیلی زود تبدیل به مجموعهای از تاولهای برجسته میشود. این تاولها قبل از آنکه پوسته پوسته و برطرف شود، به حالت زرد رنگ یا خونی در میآید. تاولها معمولاً ۲ تا ۳ هفته باقی میماند.
درد
تاول بدون درد در بیماری زونا چندان معمول نیست. شدت درد ناشی از این بیماری به اندازهای است که غالباً پزشک برای درمان آن داروهای مسکن تجویز میکند. وقتی که تاولها خوب شد، درد ناشی از آن هم رو به کاهش میگذارد، اما این درد ممکن است تا چندین ماه بعد از برطرف شدن تاولها نیز ادامه داشته باشد.
علائم شبیه سرماخوردگی
- در زمان بروز جوشها ممکن است فرد مبتلا، احساس تب یا سر درد داشته باشد.
- درد، سوزش، بی حسی یا مور مور شدن
- حساسیت به لمس
- ضایعهای قرمز که چند روز پس از درد شروع میشود.
- تاولهای حاوی مایع که پاره شده و به صورت دلمه بسته در میآید.
- خارش
- بعضی افراد نیز علائم زیر را تجربه میکنند:
- تب
- سردرد
- حساسیت به نور
- خستگی
چه کسی به زونا مبتلا میشود؟
بیماری زونا در افرادی بروز میکند که در گذشته به بیماری آبله مرغان مبتلا شده باشند. در واقع خطر ابتلاء به زونا در افرادی که آبله مرغان گرفتهاند، بیشتر است. این افراد:
- سن ۵۰ سال یا بیشتر دارند.
- بیماری یا آسیب دیدگی خاصی دارند.
- تحت شرایط استرس شدید هستند.
- از ضعف سیستم ایمنی رنج میبرند.
برخی از بیماریها یا درمانهای پزشکی میتواند باعث ضعف سیستم ایمنی افراد و افزایش خطر ابتلاء به زونا شود که مهمترین آن عبارت است از:
- سرطان
- ایدز (ویروس HIV)
- برخی از درمانهای مورد استفاده برای سرطان از قبیل شیمی درمانی یا پرتو درمانی
- داروهایی که برای جلوگیری از پس زدن اندامهای پیوندی مصرف میشوند.
- مصرف طولانی مدت کورتیزون
زونا واگیردار نیست
زونا عملا بیماری واگیرداری نیست و از داخل بدن نشأت میگیرد. به عبارت دیگر، ما زونا را از شخص دیگر نمیگیریم، بلکه بر اثر فعال شدن ویروسی اتفاق میافتد که پس از ابتلای آبلهمرغان در بدنمان پنهان مانده است. پس نکته مهم این است که اگر شخصی تا به حال آبلهمرغان نگرفته باشد، در هر سنی که ویروس هرپس زوستر یا زونا وارد بدنش شود، آبلهمرغان میگیرد، نه زونا. برای مثال آبلهمرغان در 45سالگی هم میتواند اتفاق بیفتد.
زونا واکسن ندارد
برای پیشگیری از زونا واکسنی وجود ندارد زیرا زمانی که به آبلهمرغان مبتلا میشویم، ویروس آن تا آخر عمر در بدنمان باقی میماند و ما نمیتوانیم از فعال شدن آن جلوگیری کنیم. اما واکسن آبلهمرغان در تمام جهان به خصوص کشورهای غربی تولید شده است و جزو واکسیناسیونهای معمولی کودکان انجام میشود. استفاده از واکسن میتواند برای چند سال یا چند دهه ایمنی نسبی ایجاد کند اما تاثیر آن مادامالعمر نیست. این واکسن در کشور ما هنوز جزو واکسیناسیونهای معمولی کودکان قرار نگرفته است و حتی به سختی میتوان آن را به صورت تکی و موردی تهیه کرد.
تشخیص زونا
بروز ضایعات در یک سمت از بدن میتواند نشانهای از بیماری زونا باشد، بنابراین جهت اطمینان از بیماری به متخصص داخلی و دکتر پوست خود مراجعه کنید و پس از قطعی شدن تشخیص میتوان ضایعات و سایر علائم را درمان کرد. پس از مراجعه، پزشک ابتدا پیرامون سابقهی ابتلا به آبله مرغان سوالهایی میپرسد و علائم شما را بررسی میکند. ضایعات نشانهی اصلی زونا است، اما ممکن است فقط یک مشکل پوستی باشد. ویژگیهای ضایعات ناشی از زونا عبارتند از:
- پدیدار شدن در یک سمت از بدن یا صورت
- احساس تیر کشیدن، سوزش یا خارش در ضایعه
ضایعات در ابتدا به صورت یک برجستگی پدیدار میشوند و رفته رفته تبدیل به تاول میشوند. افراد مشکوک به ابتلاء به زونا باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنند. زیرا هر چقدر مراحل درمان سریعتر آغاز شود، تأثیر و کارایی بیشتری خواهد داشت، به خصوص هنگامی که یک چشم یا گوش هم درگیر باشد. در صورتی که بیماری زونا درمان نشود، ظرف چند هفته به خودی خود برطرف خواهد شد. اما متخصصین پوست قویاً توصیه میکنند که این بیماری به روش مناسبی درمان شود. بسیاری از افرادی که برای درمان زونا اقدام نمیکنند، به درد، بی حسی، خارش و سوزش شدیدی دچار میشوند که میتواند تا چندین ماه یا چند سال ادامه داشته باشد.

در ادامه برای خواندن تاثیرات زونا بر آبله مرغان همراه اندیشه معاصر باشید ؛
اگر در کودکی به آبلهمرغان مبتلا شده باشیم، این بیماری را میشناسیم. آبلهمرغان یک بیماری ویروسی و واگیردار است که بیشتر در کودکان اتفاق میافتد اما ممکن است گریبان بزرگسالان را هم بگیرد.
وقتی به آبلهمرغان مبتلا میشویم، بعد از اتمام بیماری، ویروس آبلهمرغان در ناحیهای از دستگاه عصبی در نزدیکی ستون فقرات جا خوش میکند. بعد از گذشت سالها، اگر شرایط بروز بیماری فراهم باشد، مثلا شدیداً خسته باشیم یا حال عمومی خوبی نداشته باشیم، ویروس زونا دوباره فعال میشود و بیماری زونا را شکل میدهد.
علایم کلینیکی بیماری زونا تا حد زیادی با علایم آبلهمرغان متفاوت است. آبلهمرغان معمولا با جوشهای آبداری ظاهر میشود که سرتاسر بدن را میگیرد که این جوشها معمولا اول روی تنه و گردن و سپس روی صورت ظاهر میشوند. دوره آن هفت تا هشت روز است و همراه با آن، تب و علایم خفیف سرماخوردگی و آنفلوآنزا نیز مشاهده خواهد شد. اما زونا بیماری کاملا موضعی به شمار میآید و همراه با تب و علایم سرماخوردگی نیست.
زمانی که فرد مبتلا به زونا میشود، معمولا تا چند روز قبل از آن بدون اینکه ضایعه پوستی دیده شود، احساس درد و ناراحتی شدیدی در نواحی درگیر زونا خواهد داشت که به دلیل نبود ضایعه پوستی، تشخیص بسیار دشوار میشود و ممکن است برخی اوقات دردهای قلبی و ریوی با این بیماری اشتباه گرفته شوند.
با گذشت دو یا سه روز از زمان شروع درد، سوزش و خارش، ضایعات پوستی در همان ناحیهای که درد ایجاد شده، به تدریج به صورت دانههای آبدار تاولی ظاهر میشوند که در این صورت تشخیص زونا برای پزشک راحتتر است. از مشخصات دیگر زونا این است که معمولا تنها یک طرف خط وسط بدن را درگیر میکند و ضایعات تاولی از خط وسط رد نمیشوند. علاوه بر این، مایع داخل تاولها کاملا شفاف است و ضایعات معمولا با چیز دیگری اشتباه گرفته نمیشوند.
اما اگر چند روزی از آن بگذرد یا عفونت مجددی روی این ضایعات ایجاد شود، ممکن است این مایع آبکی شفاف تبدیل به مایع چرکی شود. بنابراین تظاهر اولیه زونا دانههایی است که در ناحیه درد ایجاد میشود و بعد بهتدریج آبدار و بزرگتر میشوند. بعد از گذشت چند روز مایع داخل تاول تخلیه میشود و تاول شروع به دلمه بستن میکند. این دلمهها پس از مدتی میافتند و جای آن لکهای کوچک و کمرنگ قهوهای یا قرمز باقی میماند که آن هم با توجه به سن بیمار بعد از ۱۰ الی ۲۰ روز بهتدریج از بین میرود. به طور خلاصه از زمانی که درد شروع میشود تا زمانی که ضایعات خشک میشوند، ممکن است چیزی حدود ۱۰ الی ۱۵ روز طول بکشد.
مراقب ناقلها باشید
شخصی که مبتلا به آبلهمرغان میشود از سه تا پنج روز قبل از بروز علایم آن (تب و لرز و بیحالی) تا زمان خشک شدن کامل ضایعات، میتواند از طریق ترشحات تنفسی، عطسه و سرفه بیماری خود را به اطرافیان انتقال دهد. به عبارت دیگر سه تا پنج روز قبل از بروز جوشها و تا حدود هفت تا هشت روز بعد از بروز جوشها میتواند بیماری را انتقال دهد. اما در مورد زونا انتقال بیماری به این سرعت و شدت نیست و تنها از طریق تماس با ترشحات تاولها این انتقال رخ میدهد. بعد از دلمه بستن و خشک شدن تاولها دیگر انتقالی صورت نمیگیرد. خانمهای حامله، افرادی که در حال شیمیدرمانی هستند و کسانی که تا به حال آبلهمرغان نگرفتهاند، بهتر است که از تماس با افراد مبتلا به زونا و آبلهمرغان خودداری کنند.نویسنده : شایسته محمدی