موضوع افزایش قدرت خرید کارگران و بازنشستگان در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. برای کارگران، شورای عالی کار بررسی وضعیت دستمزد و امکان ترمیم مزد را دنبال می‌کند، اما تا زمان تنظیم این گزارش رقم جدیدی برای افزایش مجدد ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ قدرت خرید کارگران و بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ به یکی از موضوعات مهم حوزه معیشت تبدیل شده است؛ زیرا افزایش اسمی حقوق زمانی می‌تواند به بهبود واقعی وضعیت خانوار منجر شود که رشد درآمد با افزایش هزینه‌های زندگی فاصله زیادی نداشته باشد.
در ماه‌های اخیر، فعالان کارگری از کاهش قدرت خرید و ضرورت بازنگری در دستمزدها سخن گفته‌اند و موضوع بررسی مجدد مزد در شورای عالی کار مطرح شده است. از سوی دیگر، برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، افزایش سالانه مستمری و مرحله سوم متناسب‌سازی در احکام سال ۱۴۰۵ اعمال شده است. با این حال، باید میان افزایش حقوق مصوب و افزایش واقعی قدرت خرید تفاوت قائل شد؛ زیرا قدرت خرید تابعی از درآمد و سطح قیمت کالاها و خدمات است.
بحث افزایش قدرت خرید در شرایطی مطرح شده که فاصله میان درآمد حقوق‌بگیران و هزینه‌های زندگی همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی خانوارهای کارگری و بازنشستگی است.
گزارش‌های منتشرشده در شهریور و مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که موضوع ترمیم مزد کارگران در شورای عالی کار دوباره در حال بررسی است. کمیته مزد نیز برای بررسی شرایط دستمزد و هزینه‌های زندگی فعال شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در نشست‌های اخیر هنوز رقم نهایی افزایش مجدد دستمزد تعیین نشده و تصمیم نهایی به جلسات بعدی موکول شده است.
در مورد بازنشستگان، وضعیت متفاوت است. سازمان تأمین اجتماعی افزایش مستمری سال ۱۴۰۵ و سومین مرحله متناسب‌سازی را اجرا کرده و احکام جدید را در اختیار بازنشستگان و مستمری‌بگیران قرار داده است.
طبق بخشنامه و اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان تأمین اجتماعی درباره مصوبه مزد سال ۱۴۰۵، حداقل مزد کارگران ۶۰ درصد افزایش یافته است.
همچنین برای سایر سطوح مزدی، افزایش ۴۵ درصدی مزد ثابت یا مزد مبنا به‌علاوه مبلغ ثابت روزانه ۵۱۹ هزار و ۵۴۹ ریال اعلام شده است. برای کارگرانی که مشمول پایه سنوات هستند نیز مبلغ روزانه ۱۶۶ هزار و ۶۶۷ ریال به‌عنوان پایه سنوات تعیین شده است.
علاوه بر مزد پایه، برخی مزایای مزدی نیز در دریافتی کارگران اثرگذار هستند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار یا بن کارگری در سال ۱۴۰۵ ماهانه ۲۲ میلیون ریال و حق تأهل کارگران متأهل ۵ میلیون ریال تعیین شده است.
بنابراین رقم نهایی فیش حقوقی یک کارگر الزاماً برابر با حداقل مزد پایه نیست و مزایایی مانند بن کارگری، حق تأهل، حق اولاد، پایه سنوات و سایر موارد می‌توانند در دریافتی نهایی مؤثر باشند.
این پرسش در روزهای اخیر به یکی از جست‌وجوهای مهم کارگران تبدیل شده است.
بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده، رقم جدیدی برای افزایش مجدد دستمزد کارگران هنوز به‌صورت قطعی اعلام نشده است. موضوع ترمیم مزد در نیمه دوم سال در شورای عالی کار و کمیته مزد در حال بررسی بوده، اما رقم نهایی افزایش و زمان اجرای آن نیازمند تصمیم رسمی است.
در نتیجه، نباید خبرهای مربوط به «افزایش قطعی حقوق از مهر» را با تصمیم نهایی شورای عالی کار یکسان دانست. تا زمانی که مصوبه رسمی درباره رقم جدید منتشر نشود، مبنای پرداخت همان دستمزد مصوب سال ۱۴۰۵ خواهد بود.
کمیته مزد یکی از بخش‌های مهم فرآیند بررسی دستمزد کارگران است. در شهریور ۱۴۰۵ موضوع بررسی دوباره وضعیت هزینه‌های زندگی و امکان ترمیم دستمزد در نیمه دوم سال در این چارچوب مطرح شد.
بر اساس گزارش منتشرشده، شورای عالی کار در ۳ شهریور ۱۴۰۵ با تشکیل کمیته مزد برای بررسی وضعیت دستمزد و امکان ترمیم آن موافقت کرده است.
این موضوع به معنای تصویب قطعی یک درصد افزایش جدید نیست. تشکیل کمیته و بررسی موضوع، یک مرحله از فرآیند تصمیم‌گیری است و نتیجه نهایی نیازمند تصمیم رسمی شورای عالی کار است.
یکی از مهم‌ترین نکات در بررسی وضعیت معیشت، تفاوت میان حقوق اسمی و دستمزد واقعی است.
حقوق اسمی همان رقمی است که روی فیش حقوقی درج می‌شود؛ اما دستمزد واقعی نشان می‌دهد این درآمد چه مقدار کالا و خدمات برای خانوار خریداری می‌کند.
اگر حقوق یک خانوار ۶۰ درصد افزایش پیدا کند اما هزینه کالاها و خدمات با سرعت بیشتری رشد کند، افزایش اسمی درآمد لزوماً به معنی افزایش قدرت خرید نیست.
در یک گزارش منتشرشده درباره وضعیت قدرت خرید در سال ۱۴۰۵، رقم سبد معیشت خانوار کارگری حدود ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام شده است. همان گزارش تأکید می‌کند که مقایسه این رقم با مزد پایه نباید با کل دریافتی کارگر یکسان تلقی شود، زیرا مزایای مختلف نیز در فیش حقوقی اثر دارند.
سازمان تأمین اجتماعی در خرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد که احکام افزایش سالانه و متناسب‌سازی سال جاری برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر صادر شده است.
بر اساس اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی، مستمری حداقل‌بگیران در سال ۱۴۰۵ ۶۰ درصد افزایش یافته و مبلغ مستمری آنان به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است.
برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال اعلام شده است.
این ارقام مربوط به افزایش مستمری و نحوه اجرای احکام سال ۱۴۰۵ است و نباید با اخبار مربوط به احتمال افزایش جدید در ماه‌های آینده اشتباه گرفته شود.
متناسب‌سازی یکی از بخش‌های مهم افزایش دریافتی بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ است.
بر اساس توضیحات رسمی سازمان تأمین اجتماعی، پس از اجرای ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۳ و ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴، در سال ۱۴۰۵ نیز ۳۰ درصد باقی‌مانده از مبلغ موضوع متناسب‌سازی اجرا شده است. هدف این فرآیند آن است که نسبت مستمری فرد به حداقل دستمزد، مطابق سازوکار پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم، به سطح تعیین‌شده نزدیک شود.
سازمان تأمین اجتماعی همچنین ابزاری برای مشاهده نحوه محاسبه مستمری متناسب‌سازی‌شده در سامانه خدمات غیرحضوری خود قرار داده است.
بازنشستگان می‌توانند با ورود به es.tamin.ir و مراجعه به بخش‌های مربوط به مستمری‌بگیران، حکم افزایش سالانه خود را مشاهده کنند. همچنین ابزار محاسبه متناسب‌سازی برنامه هفتم امکان مشاهده جزئیات محاسبات را فراهم می‌کند.
یکی از پرسش‌های مهم بازنشستگان درباره سال ۱۴۰۵، ادامه پرداخت مبلغی با عنوان حفظ قدرت خرید است.
سازمان تأمین اجتماعی در توضیحات رسمی خود اعلام کرده است که پرداخت این مبلغ در سال ۱۴۰۳ بر اساس حکم قانون بودجه همان سال انجام شده بود، اما برای سال ۱۴۰۵ مجوز قانونی جدیدی برای ادامه همان پرداخت وجود ندارد.
بنابراین نباید هر خبر مربوط به «حفظ قدرت خرید بازنشستگان» را به معنای تصویب یک مبلغ جداگانه و قطعی در سال ۱۴۰۵ دانست. سازمان تأمین اجتماعی همچنین اعلام کرده است که حمایت معیشتی دولت در سال جاری در قالب طرح‌هایی مانند کالابرگ دنبال شده است.
موضوع مابه‌التفاوت افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ نیز از جمله موارد مهم برای بازنشستگان تأمین اجتماعی بوده است.
بر اساس اطلاعیه منتشرشده از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پرداخت معوقات مربوط به مابه‌التفاوت افزایش حقوق سالانه و مرحله سوم متناسب‌سازی فروردین ۱۴۰۵ از ۹ شهریور ۱۴۰۵ آغاز شد و پرداخت‌ها به‌صورت تدریجی و بر اساس حروف الفبا از طریق بانک‌های عامل انجام گرفت.
این موضوع نشان می‌دهد که افزایش حقوق بازنشستگان فقط به عدد درج‌شده در حکم محدود نبوده و برای برخی افراد، مابه‌التفاوت ماه‌های ابتدایی سال نیز در فرآیند پرداخت قرار گرفته است.
| گروه | میزان افزایش / وضعیت | توضیحات |
|---|---|---|
| حداقل‌بگیران کارگری | ۶۰ درصد | مربوط به مصوبه مزد سال ۱۴۰۵ |
| سایر سطوح مزدی کارگران | ۴۵ درصد + مبلغ ثابت | مبلغ ثابت روزانه ۵۱۹ هزار و ۵۴۹ ریال |
| پایه سنوات کارگران مشمول | روزانه ۱۶۶ هزار و ۶۶۷ ریال | برای افراد دارای شرایط پایه سنوات |
| بن کارگری | ماهانه ۲۲ میلیون ریال | کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار |
| حق تأهل | ماهانه ۵ میلیون ریال | برای کارگران متأهل |
| مستمری حداقل‌بگیر تأمین اجتماعی | ۶۰ درصد افزایش | مبلغ مستمری ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال |
| سایر سطوح مستمری | ۴۵ درصد + مبلغ ثابت | مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال |
| متناسب‌سازی ۱۴۰۵ | مرحله سوم، ۳۰ درصد باقی‌مانده | پس از ۴۰ درصد در ۱۴۰۳ و ۳۰ درصد در ۱۴۰۴ |
| ترمیم احتمالی مزد کارگران | در دست بررسی | رقم نهایی جدید هنوز اعلام نشده است |
اعداد جدول بر اساس اطلاعیه‌ها و گزارش‌های منتشرشده درباره مصوبات سال ۱۴۰۵ تنظیم شده‌اند.
افزایش حقوق یکی از ابزارهای حمایت از قدرت خرید است، اما به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش وضعیت معیشت نیست.
اگر هزینه مسکن، خوراک، درمان، حمل‌ونقل و سایر کالاها و خدمات با سرعتی بیشتر از درآمد افزایش پیدا کنند، حتی رشد قابل توجه حقوق نیز ممکن است بخش زیادی از اثر خود را از دست بدهد.
به همین دلیل، موضوع ترمیم مزد کارگران در ماه‌های اخیر با بحث هزینه‌های زندگی گره خورده است. گزارش‌های منتشرشده از جلسات شورای عالی کار نیز نشان می‌دهد بررسی هزینه‌های زندگی و وضعیت قدرت خرید، از محورهای مورد توجه در بحث ترمیم مزد بوده است.
برای بازنشستگان نیز همین موضوع مطرح است؛ یعنی افزایش مستمری، متناسب‌سازی و حمایت‌های معیشتی زمانی می‌توانند اثر بیشتری بر رفاه داشته باشند که رشد هزینه‌های خانوار نیز در نظر گرفته شود.
| موضوع | تاریخ / وضعیت |
|---|---|
| تصویب مزد سال ۱۴۰۵ | ابتدای سال ۱۴۰۵ |
| آغاز بررسی مجدد موضوع ترمیم مزد | شهریور ۱۴۰۵ |
| تشکیل کمیته مزد برای بررسی ترمیم احتمالی | ۳ شهریور ۱۴۰۵ |
| صدور احکام افزایش و متناسب‌سازی بازنشستگان تأمین اجتماعی | خرداد ۱۴۰۵ |
| آغاز پرداخت معوقات فروردین بازنشستگان | ۹ شهریور ۱۴۰۵ |
| رقم جدید ترمیم مزد کارگران | تا زمان تنظیم این گزارش نهایی نشده است |
۱. افزایش مجدد حقوق کارگران از مهر ۱۴۰۵ هنوز رقم قطعی و رسمی ندارد. موضوع ترمیم مزد در حال بررسی است و نباید ارقام پیشنهادی را با مصوبه نهایی اشتباه گرفت.
۲. افزایش ۶۰ درصدی مربوط به حداقل مزد کارگران در مصوبه سال ۱۴۰۵ است و با «افزایش مجدد» احتمالی در نیمه دوم سال تفاوت دارد.
۳. برای سایر سطوح مزدی، افزایش سال ۱۴۰۵ شامل ۴۵ درصد به‌علاوه مبلغ ثابت روزانه اعلام شده است.
۴. مبلغ درج‌شده در فیش حقوقی کارگران لزوماً برابر با مزد پایه نیست و مزایا و کسورات می‌توانند دریافتی نهایی را تغییر دهند.
۵. برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، افزایش ۶۰ درصدی مربوط به حداقل‌بگیران و افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت مربوط به سایر سطوح اعلام شده است.
۶. مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است.
۷. بازنشستگان برای مشاهده حکم و جزئیات متناسب‌سازی می‌توانند از سامانه رسمی خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی استفاده کنند.
۸. هر خبر درباره «افزایش قطعی حقوق از مهر» باید با مصوبه رسمی شورای عالی کار یا مرجع قانونی مربوط تطبیق داده شود.
۹. قدرت خرید با مقایسه ساده درصد افزایش حقوق و درصد افزایش قیمت قابل ارزیابی کامل نیست و باید تغییر هزینه‌های واقعی خانوار نیز در نظر گرفته شود.
۱۰. اخبار مربوط به پیشنهادهای کارگری، اظهارنظر فعالان صنفی و تصمیمات رسمی باید از یکدیگر تفکیک شوند؛ پیشنهاد یا مطالبه به‌تنهایی به معنای تصویب قانون یا افزایش قطعی حقوق نیست.
موضوع افزایش قدرت خرید کارگران و بازنشستگان در پاییز ۱۴۰۵ همچنان در مرکز مباحث معیشتی قرار دارد. برای کارگران، مزد سال ۱۴۰۵ از ابتدای سال افزایش یافته و حداقل مزد ۶۰ درصد رشد داشته است، اما به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی، موضوع ترمیم دوباره دستمزد در نیمه دوم سال در شورای عالی کار بررسی شده و هنوز رقم نهایی جدید اعلام نشده است.
برای بازنشستگان تأمین اجتماعی، وضعیت روشن‌تر است: افزایش سالانه مستمری و مرحله سوم متناسب‌سازی در سال ۱۴۰۵ اجرا شده و احکام جدید برای حدود ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر صادر شده است. حداقل‌بگیران افزایش ۶۰ درصدی و سایر سطوح افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت داشته‌اند.
بنابراین در شرایط فعلی باید میان افزایش حقوق مصوب، ترمیم احتمالی حقوق و قدرت خرید واقعی تفاوت قائل شد. افزایش حقوق یک متغیر اسمی است، در حالی که قدرت خرید به این بستگی دارد که درآمد فرد در برابر هزینه‌های واقعی زندگی چه میزان کالا و خدمات را پوشش می‌دهد.
برای کارگران، مهم‌ترین موضوع در روزهای آینده نتیجه بررسی شورای عالی کار درباره ترمیم مزد است. برای بازنشستگان نیز مهم‌ترین مرجع برای اطلاع از رقم مستمری، متناسب‌سازی و حکم شخصی، سامانه رسمی تأمین اجتماعی و اطلاعات درج‌شده در حکم حقوقی است.
موضوع ترمیم مزد در نیمه دوم سال در شورای عالی کار در حال بررسی است، اما تا زمان تنظیم این گزارش رقم جدید و قطعی برای افزایش مجدد حقوق اعلام نشده است.
حداقل مزد کارگران در سال ۱۴۰۵ ۶۰ درصد افزایش یافته و برای سایر سطوح مزدی افزایش ۴۵ درصد به‌علاوه مبلغ ثابت تعیین شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار یا بن کارگری در سال ۱۴۰۵ ماهانه ۲۲ میلیون ریال تعیین شده است.
طبق اعلام سازمان تأمین اجتماعی، مستمری حداقل‌بگیران ۶۰ درصد افزایش یافته و مبلغ مستمری آنها به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است.
برای سایر سطوح، افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال اعلام شده است.
بله. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده است که مرحله سوم متناسب‌سازی، معادل ۳۰ درصد باقی‌مانده از فرآیند تعیین‌شده، در سال ۱۴۰۵ اجرا شده است.
بازنشستگان تأمین اجتماعی می‌توانند از سامانه خدمات غیرحضوری es.tamin.ir برای مشاهده حکم و جزئیات افزایش و متناسب‌سازی استفاده کنند.
پرداخت مابه‌التفاوت افزایش حقوق سالانه و مرحله سوم متناسب‌سازی مربوط به فروردین ۱۴۰۵ از ۹ شهریور ۱۴۰۵ آغاز شد و طبق اطلاعیه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به‌صورت تدریجی انجام گرفت.
طبق توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی، برای تداوم پرداخت مبلغ «حفظ قدرت خرید» با سازوکار سال ۱۴۰۳، مجوز قانونی جدیدی در سال ۱۴۰۵ وجود ندارد.
خیر. قدرت خرید به رابطه میان درآمد و هزینه‌های زندگی بستگی دارد. اگر هزینه کالاها و خدمات سریع‌تر از درآمد افزایش یابد، ممکن است با وجود افزایش حقوق، قدرت خرید واقعی کاهش پیدا کند.
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
