روز عاشورا، دهمین روز از ماه محرم، روز شهادت امام حسین (ع) و یاران باوفایش، در منابع دینی دارای آداب و اعمال ویژهای است. از خواندن زیارت عاشورا و زیارت وارث گرفته تا ترک کارهای دنیوی، امساک بدون قصد روزه، لعن بر قاتلان و قرائت هزار مرتبه ...
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر؛ روز عاشورا برای شیعیان، اوج یادآوری واقعه کربلا و سوگواری برای سالار شهیدان است . در این روز، مؤمنان با انجام اعمال و رعایت آداب ویژه، خود را در غم و اندوه اهل بیت (ع) شریک میسازند.
شیخ عباس قمی در «مفاتیح الجنان» میگوید که روز دهم محرم، روز شهادت امام حسین (ع)، روز مصیبت و حُزن ائمه اطهار و شیعیان است و شایسته است شیعیان در این روز به کارهای دنیوی نپردازند و مشغول گریه و نوحه باشند . در ادامه، به تفصیل به این آداب و اعمال میپردازیم.
یکی از مهمترین اعمال روز عاشورا، خواندن زیارت عاشورا است. امام محمد باقر (ع) فرموده است که هر کس در روز عاشورا، امام حسین (ع) را زیارت کند و در کنار قبرش گریان باشد، خداوند را در قیامت با ثواب دو هزار هزار حج، دو هزار هزار عمره و دو هزار هزار جهاد دیدار میکند .
دستور امام باقر (ع) برای زیارت از راه دور:
امام باقر (ع) برای کسانی که امکان حضور در کربلا را ندارند، دستور ویژهای صادر فرموده است . ایشان فرمودند:
به صحرا برود یا بر پشت بام بلند خانه خود برود
به سمت قبر امام حسین (ع) اشاره کند و سلام دهد
بر قاتلان آن حضرت لعن و نفرین کند
پس از آن، دو رکعت نماز بخواند
امام باقر (ع) تأکید فرمود که این کار را در اوایل روز، پیش از ظهر، انجام دهد و سپس بر امام حسین (ع) ندبه و گریه کند و به اهل خانه نیز سفارش کند که بر آن حضرت بگریند و در خانه خود مجلس عزاداری برپا کنند. در پایان، امام باقر (ع) فرمود: «من برای آنان، از طرف خدا ضمانت میکنم که اگر این کار را انجام دهند، همه این ثوابها را به دست میآورند» .
در روز عاشورا، مؤمنان به یکدیگر تسلیت میگویند. امام باقر (ع) فرموده است که تعزیه به این صورت باشد :
«أَعْظَمَ اللَّهُ أُجُورَنَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ وَ جَعَلَنَا وَ إِیَّاکُمْ مِنَ الطَّالِبِینَ بِثَأْرِهِ مَعَ وَلِیِّهِ الْإِمَامِ الْمَهْدِیِّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ السَّلَامُ»
ترجمه: خداوند اجر و پاداش ما را در سوگواری حسین (ع) بزرگ گرداند و ما و شما را از خونخواهان او، همراه با ولیّاش، امام مهدی (ع) قرار دهد .
در روز عاشورا، سفارش شده است که شیعیان از انجام کارهای دنیوی خودداری کنند و به عزاداری بپردازند . امام رضا (ع) در این باره فرمودهاند :
هر کس در روز عاشورا دست از تلاش برای دنیا بردارد، خداوند حاجتهای دنیوی و اخروی او را برآورده میسازد.
هر کس که روز عاشورا، روز اندوه و گریهاش باشد، خداوند روز قیامت را روز سرور و شادی او قرار میدهد.
هر کس که در این روز برای منزل خویش چیزی ذخیره کند، آن اموال برایش برکتی نخواهد داشت و در قیامت با یزید و عمر سعد محشور میشود .
مرحوم علامه مجلسی در «زاد المعاد» نوشته است که بهتر است روز نهم و دهم محرم را روزه نگیرند، زیرا بنیامیه این دو روز را برای شکرگزاری قتل امام حسین (ع) روزه میگرفتند . با این حال، امساک بدون قصد روزه (خودداری از خوردن و آشامیدن تا بعد از عصر) سفارش شده است. در این روز، پس از عصر، میتوان با غذایی ساده مانند شیر یا ماست افطار کرد .
یکی دیگر از اعمال روز عاشورا، هزار مرتبه لعن بر قاتلان امام حسین (ع) است. در این روز، مؤمنان میگویند :
«اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَهَ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ»
ترجمه: خدایا! قاتلان حسین (ع) را لعنت کن.
خواندن هزار مرتبه سوره «توحید» (قل هو الله احد) در روز عاشورا فضیلت بسیاری دارد. امام صادق (ع) فرموده است که هر کس در این روز هزار مرتبه سوره توحید را بخواند، خداوند رحمان به او نظر رحمت میافکند و هر کس را که خداوند با نظر رحمت بنگرد، او را عذاب نمیکند .
خواندن زیارت وارث و دعای عشرات نیز از دیگر اعمالی است که در منابع دینی برای روز عاشورا ذکر شده است .
علاوه بر زیارت عاشورای معروف، زیارت عاشورای غیرمعروفه نیز نقل شده است که در اجر و ثواب با زیارت معروف شریک است و برای کسانی که شغل مهمی دارند، بسیار مناسب است .
| عنوان عمل | توضیحات |
|---|---|
| زیارت عاشورا | خواندن زیارت معروف؛ برای دورافتادگان: رفتن به پشت بام، اشاره به کربلا، دو رکعت نماز، لعن بر قاتلان |
| تعزیهگویی | گفتن جمله «أَعْظَمَ اللَّهُ أُجُورَنَا…» به یکدیگر |
| ترک کارهای دنیوی | دست کشیدن از کسب و کار و مشغول شدن به عزاداری و گریه |
| پرهیز از ذخیرهسازی | ذخیره نکردن آذوقه در منزل؛ زیرا باعث بیبرکتی میشود |
| اجتناب از روزه | روزه نگرفتن به دلیل سنت بنیامیه؛ اما امساک بدون قصد روزه تا عصر مستحب است |
| لعن بر قاتلان | هزار مرتبه گفتن «اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَهَ الْحُسَیْنِ» |
| قرائت سوره توحید | هزار مرتبه خواندن سوره «قل هو الله احد» |
| زیارت وارث | خواندن زیارت وارث |
| دعای عشرات | خواندن دعای خاص روز عاشورا |
روز عاشورا، روزی سرشار از اندوه و ماتم برای شیعیان جهان است. در این روز، مؤمنان با رعایت آداب و انجام اعمالی همچون خواندن زیارت عاشورا، تعزیهگویی، ترک کارهای دنیوی، لعن بر قاتلان، و قرائت سوره توحید، ارادت خود را به سیدالشهدا (ع) و اهل بیت (ع) نشان میدهند. همچنین، کسانی که امکان حضور در کربلا را ندارند، میتوانند با رفتن به پشت بام و انجام اعمالی که امام باقر (ع) تعلیم فرمودهاند، از ثواب عظیم این روز بهرهمند شوند.
۱. مهمترین عمل در روز عاشورا چیست؟
خواندن زیارت عاشورا از مهمترین اعمال این روز است که برای آن ثواب بسیار زیادی ذکر شده است .
۲. اگر نتوانیم به کربلا برویم، چه کنیم؟
امام باقر (ع) فرمودهاند که به پشت بام بروید و به سمت کربلا اشاره کنید، سلام دهید، بر قاتلان لعن کنید و دو رکعت نماز بخوانید .
۳. آیا در روز عاشورا روزه بگیریم؟
خیر، روزه گرفتن در این روز مکروه است، زیرا بنیامیه این روز را به شکرانه قتل امام حسین (ع) روزه میگرفتند. اما امساک بدون قصد روزه (نخوردن و نیاشامیدن تا عصر) سفارش شده است .
۴. چرا نباید در روز عاشورا کارهای دنیوی انجام دهیم؟
امام رضا (ع) فرمودهاند که هر کس در این روز دست از تلاش دنیوی بردارد، خداوند حاجتهای دنیوی و اخروی او را برآورده میسازد .
۵. ذخیره کردن آذوقه در روز عاشورا چه حکمی دارد؟
بر اساس روایات، ذخیره کردن آذوقه در این روز باعث بیبرکتی میشود و در روایتی آمده که چنین شخصی با یزید محشور خواهد شد .
۶. چگونه در روز عاشورا به یکدیگر تسلیت بگوییم؟
امام باقر (ع) فرمودهاند که بگویید: «أَعْظَمَ اللَّهُ أُجُورَنَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَیْنِ…» .
۷. خواندن چه سورهای در روز عاشورا فضیلت دارد؟
خواندن هزار مرتبه سوره «توحید» (قل هو الله احد) فضیلت بسیاری دارد و امام صادق (ع) درباره آن فرمودهاند که خداوند به خوانندهاش نظر رحمت میکند .
۸. آیا در روز عاشورا لعن بر قاتلان سفارش شده است؟
بله، هزار مرتبه لعن بر قاتلان امام حسین (ع) از اعمال مؤکد این روز است .
پایان/*
اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.
