۱۷:۵۵ - ۱۴۰۲/۱۲/۱۴

مذهبی

تولد حضرت رقیه چه تاریخی است؟ | سرگذشت زندگی حضرت رقیه + فیلم

تاریخ تولد رقیه دقیقاً مشخص نیست. او احتمالاً بین سال‌های ۵۷ تا ۵۸ هجری در مدینه متولد شده‌است. مشهور است که تاریخ ولادت وی، پنجم شعبان سال ۵۷ ه‍. ق بوده‌است.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، رقیه دختر حسین بن علی که برخی منابع با نام فاطمه صغری از وی یاد کرده‌اند، دختر کوچک حسین بن علی است.  پدر او امام سوم شیعیان دوازده‌امامی و مادرش مطابق قوی‌ترین قول‌ها، ام‌اسحاق است. منابعی دیگر مادرش را شهربانو گزارش کرده‌اند. برای مشاهده جزئیات بیشتر اندیشه معاصر را تا انتها خبر دنبال کنید.

زندگینامه حضرت رقیه از تولد تا شهادت

رُقَیّه دختر حسین بن علی یا رُقَیّه بنت الحسین؛ متولد ۱۷ یا ۲۳ شعبان ۵۷ قمری که برخی منابع با نام فاطمه صغری از وی یاد کرده اند ، دختر کوچک حسین بن علی است.

رقیه دختر خردسال امام حسین(ع) که در واقعه کربلا حضور داشت و همراه با کاروان اسرا به شام برده شد و در شام درگذشت. زیارتگاهی در دمشق به وی منسوب است. درباره اینکه آیا امام حسین(ع) چنین دختری داشته است یا نه و نیز درباره نام ، چگونگی وفات و مزار منسوب به وی اختلاف نظر وجود دارد.

حضرت رقیه

 

رقیه فرزند امام حسین(ع) امام سوم شیعیان است. نام مادر او در منابع نیامده است. در برخی گزارش های نسب شناسی در میان دختران امام حسین(ع) نام برده شده است. ابن فُندُق بیهقی(م ۵۶۵ق) از نسب شناسان معروف قرن ششم ، در کتاب لباب الانساب برای امام حسین(ع) چهار دختر با نام های فاطمه ، سکینه ، زینب و ام کلثوم نام می برد و می افزاید زینب و ام کلثوم در کودکی از دنیا رفتند. اما در جای دیگری می نویسد : از فرزندان امام حسین(ع) ، جز زین العابدین ، فاطمه ، سکینه و رقیه باقی نماندند. محمد بن طلحه شافعی (م ۶۵۲ ق) دختران امام را چهار تن دانسته و تنها از زینب ، سکینه و فاطمه نام برده است و نام دختر چهارم را ذکر نکرده است. نجم الدین طبسی از گزارش ابن فندق و مطالب السئول به این نتیجه رسیده که نام دختر چهارم امام حسین(ع) رقیه و کنیه او ام کلثوم است.

گفته شده منابع کهن و معتبری که نام فرزندان امام حسین(ع) را شمرده اند ، دختری به نام رقیه برای امام ذکر نکرده اند و تنها به دو دختر به نام سکینه و فاطمه اشاره کرده اند. از جمله شیخ مفید تنها سکینه و فاطمه را به عنوان دختران امام حسین(ع) ذکر کرده است.

حضور در کربلا

در منابع به حضور وی در کربلا تصریح نشده است. در برخی نسخه های کتاب الملهوف که از امام حسین(ع) جملاتی به بازماندگان خود گزارش شده از رقیه نام برده شده است؛ اما اشاره نشده که رقیه دختر امام حسین است.. نجم الدین طبسی ، با استناد به این جمله درصدد اثبات وجود رقیه دختر امام حسین برآمده است؛ ولی این احتمال را نیز ذکر کرده است که منظور از رقیه ، رقیه دختر امام علی(ع) باشد. از نظر وی ، دست کم هر دو مورد محتمل است. به خصوص اینکه اسم رقیه ، در کنار دیگر خواهران امام حسین(ع) مانند ام کلثوم و زینب آمده و در برخی از نسخه های کتاب لهوف نیز این عبارت نیست.

در ینابیع الموده با کمی تفاوت در همین عبارت نام رقیه در کنار نام دختران دیگر امام حسین(ع) آمده است.

اسارت

پس از پایان نبرد کربلا، مأموران عمر سعد، که بازماندگان کاروان حسین را اسیر کرده بودند، به او گزارش دادند که ۲۳ کودکِ اسیر به‌شدت تشنه و گرسنه‌اند. عمر سعد اجازه داد به آنان آب دهند. از بین این کودکان، دختری خردسال از دختران حسین پس از گرفتن سهم آب خویش، به سمت کشته‌شدگان کربلا رفت تا پدرش را سیراب کند.[۲۳] به گزارش شیخ مفید، کاروان اسیران یک شب در صحرای کربلا اتراق کردند و رقیه در آن شب، از خیمه اسیران خارج شد و خود را به پیکر پدرش در قتلگاه رساند.[۲۴]

در روز بعد، اسیران نبرد کربلا به کوفه و سپس به شام منتقل شدند. محل نگهداری اسیران در دمشق، خرابات شام نام داشت و بازداشتگاهی بود که اسیران در آن از سرما و گرما در امان نبودند؛ به طوری که پوست صورتشان آسیب دیده‌بود. بر اساس گزارش منابعی چون نفس المهموم و کامل بهائی، رقیه یکی از این اسیران بود. از جمله این گزارش‌ها، روایت اربلی در کشف الغمه است که در خرابات شام (محل نگهداری اسران نبرد کربلا در دمشق) رقیه از عمه‌اش زینب سؤال کرد که آیا ما خانه‌ای نداریم که به آنجا برویم؟ زینب پاسخ داد: ما در این شهر غریبیم. عمادالدین طبری در کامل بهایی می‌گوید یک شب رقیه در خرابه‌های شام سراغ پدرش را می‌گرفت تا اینکه صدای ناله و زاری اسیران به گوش یزید رسید؛ او دستور داد تا سر حسین را به محل اسیران ببرند. رقیه پس از دیدن سر پدرش، درگذشت. طریحیبا با اشاره به این روایت، گفتگوهای رقیه با سر پدرش را نیز گزارش کرده‌است.

ماجرای شهادت

گفته شده است دختری سه یا چهار ساله همراه اسیران کربلا در شام بوده است. او شبی پدر را در خواب دید هنگامی که از خواب بیدار شد ، بسیار گریه و بی تابی می کرد و پدرش را می خواست. یزید با شنیدن صدای گریه او ، دستور داد سر امام حسین را نزد او ببرند. این دختر با دیدن این منظره ناراحتی اش بیشتر شد و به سبب همین ناراحتی درگذشت و شهید شد.

آرامگاه

تمام منابعی که از رقیه یاد کرده‌اند، محل دفنش را دمشق و نزدیک به کاخ یزید گزارش کرده‌اند این مقبره امروزه در محله عماره دمشق و در شمال شرقی مسجد سابق اموی واقع شده‌است. در منتخبات التواریخ اثر تقی‌الدین حصنی، محل دفن رقیه را در کنار باب فرادیس دمشق (شمال شرقی مسجد اموی در نزدیکی کاخ یزید) گزارش شده‌است.عبدالوهاب بن احمد شافعی، ملقب به شعرانی در کتاب المنن گزارش نوشته‌است که وی در بارگاهی نزدیک جامع دارالخلیفه یزید به همراه جمعی دیگر از اهل بیت پیامبر مدفون است. به این مسجد، امروزه جامع شجره الدر گفته می‌شود نخستین سندی که به قبر کنونی رقیه بنت الحسین در دمشق اشاره دارد، کتاب تسلیه المجالس نوشته حائری کرکی است که در آن آمده‌است:

در شهر شام، در بخش شرقی مسجد اعظم شهر، خرابه‌ای را دیدم که در گذشته، مسجد بوده و بر سنگ‌نوشته‌ای در آن، نام پیامبر و خاندان و امامان دوازده‌گانه نوشته شده بود و پس از آن، چنین نوشته بود: «این قبر خانم ملکه، دختر حسین بن علی علیهم السلام است.

 

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.

 

مطالب مرتبط