۲۱:۰۱ - ۱۴۰۳/۰۲/۲۲

بررسی مفهوم تمکین در قانون مدنی

قانون مدنی، از اصطلاح تمکین برای وظایف مشترک زوجین استفاده نموده است و آن را به انواعی تقسیم نموده که هرکدام از آنها مصادیقی دارند و در صورتی که هرکدام از آنها وظیفه خود را به درستی ایفا نکنند، برای دیگری حقی بوجود خواهد آمد که با استناد ...

یارانه/آنچه عروس داماد ها باید راجب یارانه طرح معیشتی بدانند!

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اندیشه معاصر، همین که زن و مرد به عقد یکدیگر درآمدند، شرع و قانون آنان را مکلف می کند که مجموعه‌ای از وظایف مقرر را در قبال یکدیگر انجام دهند. درست است که انجام این وظایف بیش از همه چیز به تفاهم میان دو طرف و میزان علاقه آنان به زندگی بر می گردد؛ اما گاهی نیاز است که قانون نیز انجام این وظیفه را مورد حمایت و نظارت خود قرار بدهد و برای عدم انجام آن ضمانت اجراهایی را تعیین کند.

قانون مدنی، از اصطلاح تمکین برای وظایف مشترک زوجین استفاده نموده است و آن را به انواعی تقسیم نموده که هرکدام از آنها مصادیقی دارند و در صورتی که هرکدام از آنها وظیفه خود را به درستی ایفا نکنند، برای دیگری حقی بوجود خواهد آمد که با استناد به آن می تواند به صورت قانونی آن را مطالبه کنند. عدم تمکین منتج به آثار و پیامد هایی می‌شود از جمله این که زن از نفقه محروم می شود و در صورت نشوز مرد، زن می‌تواند با احراز شرایط عسر و حرج، حکم طلاق بگیرد.

انواع تمکین

مطابق قانون ، تمکین را می‌توان شامل دو نوع تمکین اعم از تمکین عام و خاص دانست . تمکین عام به این معناست که زن در امور خانوادگی موظف به اطاعت از همسر خود است و تمکین خاص به معنای اطاعت از همسر در روابط زناشویی می‌باشد. وظیفه تمکین اعم از تمکین خاص و تمکین عام، بر عهده طرفین است و در صورتی که این تکلیف را به خوبی ادا نکنند، آثاری برای آنها به بار خواهد داشت.
در کدام موارد زن میتواند از شوهر خود تمکین نکند؟

موارد ذیل عذرهای موجهی می باشند که زن مجاز به عدم تمکین است:

زمانی که مرد دچار امراض مقاربتی شده باشد که در اینصورت زن می‌تواند از تمکین خاص امتناع نماید.
استفاده زن باکره از حق حبس خود به شرطی که تمکین عام نکرده باشد.
اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد زن می‌تواند مسکن علیحده اختیار کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام که زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است نفقه بر عهده شوهر خواهد بود. (ماده ١١١۵ قانون مدنی)
عدم تهیه منزل مناسب شان و شئونات زوجه
اگر زن در دوره عادت ماهانه باشد، می‌تواند از رابطه زناشویی با شوهر خودداری نماید.

ناشزه کیست و به چه کسی ناشزه گفته می‌شود؟ 

یکی از مفاهیم مهمی که در مبحث عدم تمکین و نحوه شکایت از آن مطرح شده است، مفهوم ناشزه و ناشز است. بر اساس قانون اگر زنی به تکالیف خود در مقابل همسر عمل نکرده و از تمکین (پس از عقد و نکاح) خودداری نماید، به عملکرد وی نشوز زوجه گفته می شود. زنی که از انجام وظایف تمکین خودداری نموده است نیز در این رابطه، ناشزه خوانده می شود.

در این بین مردی که در عدم تمکین نقش مهمی داشته باشد نیز ناشز شناخته می شود. بنابراین مردی که از ایفای وظایف خود در یک زندگی مشترک خودداری کند نیز ناشز است. از مهم ترین نکاتی که در مورد زن ناشزه براساس ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی باید مد نظر قرار دهید عبارتند از:

زنی که به عنوان زن ناشزه شناخته شود از دریافت نفقه محروم خواهد شد.
به زن ناشزه مهریه تعلق می گیرد.
زنی ناشزه شناخته می شود که بدون دلیل اقدام به عدم تمکین عام و خاص نماید. در صورتی که این خودداری با تکیه به دلایل خاص و قانونی صورت پذیرد زن ناشزه نخواهد بود.
اثبات ناشزه بودن زن باید در دادگاه خانواده صورت ‌پذیرد.
در صورتی که حکم ناشزه بودن زن صادر گردد، مرد می تواند حکم ازدواج مجدد را دریافت نماید.

اثبات عدم تمکین

یکی از نکات بسیار مهم برای طرح دادخواست عدم تمکین و نحوه شکایت از آن، اثبات خودداری طرف مقابل از تمکین است. برای اثبات این امر مهم، به برخی از دلایل و مدارک مهم و ضروری نیاز است. این دلایل مهم عبارتند از:

استفاده از شهادت شهود برای اثبات ترک منزل توسط زن
اقرار طرف مقابل برای ترک زندگی مشترک
عدم رغبت زن برای ادامه زندگی مشترک و توجه وی به اظهارنامه ارسالی مرد
ترک زندگی از سوی زن بدون اجازه همسر و عدم بازگشت وی در مدت زمان متعارف
دریافت حکم نشوز توسط مرد برای همسر خود
اثبات عدم رابطه ی زناشویی با کیفیت متعارف و مناسب
ارائه ی نظر کارشناسان ذیصلاح و تعیین شده برای نشوز زن

نتیجه عدم‌ تمکین

بر اساس قوانین مربوط به عدم تمکین و نحوه شکایت از آن، در صورتی که زن همسر خود را تمکین ننماید از حقوق قانونی خاصی محروم خواهد شد. البته اثبات خودداری از تمکین با تکیه به ادله و مستندات و مدارک خاصی رقم می خورد. بنابراین در صورتی که زن از تمکین مرد خودداری نماید با نتایج زیر مواجه خواهد شد:

عدم دریافت و استحقاق زن به نفقه (در برخی از موارد با خودداری از تمکین، مرد می تواند نفقه را به زن پرداخت نکند و زن نیز در این زمینه از هیچ حقی برخوردار نخواهد بود.)
دریافت اجازه مرد از سوی دادگاه برای ازدواج مجدد (اگر مرد بتواند عدم تمکین همسر خود را اثبات نماید، دادگاه به وی اجازه ی ازدواج مجدد خواهد داد.)
مرد می تواند پس از طرح این شکایت، اقدام به تنظیم دادخواست طلاق نیز نماید.

مجازات عدم تمکین مرد چیست؟

مجازات عدم تمکین مرد چیست؟
در مورد مردان قضیه بدین صورت است که چنانچه زوج از همسر خود تمکین نکند، عبارت عدم تمکین برای این شرایط استفاده نمی‌شود، بلکه عبارت ناشز یعنی شخصی که نشوز انجام داده است، به کار می‌رود. در صورتی که شرایط نشوز مرد محرز شود، زن می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و مدارک اثبات این وضعیت را ارائه کند، دادگاه نیز حکم طلاق او را صادر خواهد کرد. مصداق این شرایط زمانی است که مرد وظایف زناشویی خود در قبال همسرش را انجام ندهد و موجب عسر و حرج زن شود، یعنی شرایط مشقت باری برای زن ایجاد شود و ادامه زندگی برایش ممکن نباشد. یکی از وظایف مرد در قبال همسرش، پرداخت نفقه به اوست و در صورتی که از این تکلیف امتناع کند، برای او پیامدهایی خواهد داشت. طبق ماده ۵۳ قانون حمایت از خانواده، چنانچه مردی علیرغم داشتن استطاعت مالی، نفقه همسرش را در صورت تمکین او پرداخت نکند یا از پرداخت نفقه سایر اشخاص واجب النفقه سرباز زند، محکوم به حبس تعزیری درجه شش خواهد شد. بدین معنا که اگر زن از شوهرش برای عدم پرداخت نفقه شکایت کند، دادگاه مرد را به شش ماه تا دو سال حبس محکوم خواهد کرد.

در پایان باید گفت تمکـین یکی از وظایف زن و شوهر نسبت به یکدیگر است که با توجه به ریاست مرد در خانواده، در مورد زن نمود بیشتری دارد. باید توجه داشت که عدم تمکین آثار خاصی دارد که در صورت ناآگاهی نسبت به آنها ممکن است حقوق زوجین از بین برود.

 

پایان/*

اندیشه معاصر را در ایتا، روبیکا، پیام رسان بله و تلگرام دنبال کنید.

 

نویسنده : نفیسه ترابنده

مطالب مرتبط